Google moet stoppen met het illegaal verzamelen en verwerken van gegevens van Nederlandse consumenten voor financieel gewin. Tevens moet het Amerikaanse technologiebedrijf een schadevergoeding betalen voor het jarenlang overtreden van Nederlandse en Europese privacywetgeving. Doet het bedrijf dat niet, dan dreigen de Consumentenbond en Stichting Bescherming Privacybelangen een rechtszaak te starten tegen Google om hun rechten af te dwingen.
Dat schrijven de belangenorganisaties in een persverklaring. Ze willen dat Google haar praktijken structureel verandert en Nederlandse consumenten financieel compenseert voor het schenden van hun privacy.
‘Google schendt meest fundamentele recht op privacy’
De Consumentenbond en Stichting Bescherming Privacybelangen stellen dat Google het meest dominante databedrijf ter wereld is. Het bedrijf verzamelt namelijk via haar diensten -waaronder Google Search, Gmail en YouTube- grote hoeveelheden persoonsgegevens van gebruikers. Het gaat onder meer om locatiegegevens en wat je online uitspookt.
Een andere manier waarop Google gegevens verzamelt, is via zogeheten dark patterns: patronen in de user interface om gebruikers ertoe aan te zetten een keuze te maken die ze eigenlijk niet willen maken, zoals het accepteren van tracking cookies.
Al deze informatie wordt samengevoegd, waardoor gedetailleerde gebruikersprofielen ontstaan. Deze profielen verkoopt Google aan andere partijen. Zij gebruiken deze gegevens om gerichte advertenties aan te bieden. Tevens slaat Google al deze data buiten Europa op. Nederlandse consumenten riskeren daardoor dat buitenlandse inlichtingendiensten in deze berg aan informatie gaan rondsnuffelen.
“Deze praktijken schenden het fundamentele recht op privacy en zijn in strijd met de Nederlandse en Europese privacy- en consumentenwetgeving”, zo schrijven de Consumentenbond en Stichting Bescherming Privacybelangen.
Belangenorganisaties bestempelen werkwijze Google als ‘illegale surveillance’
Ada van der Veer, voorzitter van Stichting Bescherming Privacybelangen, vindt dat Google de privacywetgeving ‘op ongekende schaal’ overtreedt. “De praktijken van Google komen neer op illegale surveillance en illegale commerciële exploitatie van persoonsgegevens”, zegt ze in een verklaring. Ze stelt dat Google precies weet wat je doet en verdient met deze informatie ontzettend veel geld. “En dat doet het stiekem, want zelfs voor consumenten die zich erin verdiepen is absoluut niet duidelijk welke informatie het bedrijf verzamelt en wat er daarna mee gebeurt.”
Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond, vindt dat Google haar gebruikers uitbuit en daarmee grote winsten opstrijkt. “Google heeft zich jarenlang verrijkt ten koste van de privacy van consumenten. Dat moet onmiddellijk stoppen. En, zoals voortvloeit uit de wet, moeten consumenten hiervoor financieel gecompenseerd worden. Dat is de enige manier om dit soort bedrijven duidelijk te maken dat zij zich aan de regels moeten houden”, aldus Molenaar.
Google: ‘We nemen privacyklachten zeer serieus’
De Consumentenbond en Stichting Bescherming Privacybelangen eisen dat Google stopt met zijn huidige dataverzamelingspraktijken. Daarnaast willen ze dat het techbedrijf financiële compensatie biedt aan huidige en voormalige gebruikers. Iedereen die vanaf 1 maart 2012 ooit een dienst of product van Google heeft gebruikt, komt volgens de belangenorganisaties in aanmerking voor een schadevergoeding.
Molenaar stelt dat het belangrijk is dat zo veel mogelijk Nederlanders zich aanmelden voor de schadeclaim. “De overtredingen zijn op zichzelf al ernstig, maar de schaal waarop ze plaatsvonden en nog steeds plaatsvinden, maakt ze nog erger. Vrijwel iedereen in Nederland wordt erdoor geraakt. Het is ook belangrijk dat veel mensen zich aanmelden. We moeten met elkaar een vuist maken en laten zien dat we dit soort misdragingen niet langer pikken.”
De Consumentenbond en Stichting Bescherming Privacybelangen hebben het Nederlandse advocatenkantoor Lemstra Van der Korst en Pels Rijcken in de arm genomen. Het Amerikaanse advocatenkantoor Lieff Cabraser Heimann & Bernstein financiert de zaak. Het laatstgenoemde kantoor krijgt 18 tot 25 procent van de opbrengst als zij de rechtszaak tegen Google wint.
In een reactie tegenover de NOS laat Google het volgende weten: “We nemen privacyklachten zeer serieus en hebben in september 2022 de stichting waaraan de Consumentenbond zich nu heeft verbonden om meer details gevraagd, maar nooit een reactie gehad.”
Consumentenbond vecht niet alleen tegen Google
De Consumentenbond voert al langer een strijd tegen Google. In 2018 vroeg de belangenorganisatie aan de Autoriteit Persoonsgegevens om een onderzoek in te stellen naar de dataverzamelingspraktijken van Google. Twee jaar later had de toezichthouder nog steeds geen gehoor gegeven aan het verzoek.
Daarop stapte de Consumentenbond naar de rechter om de privacywaakhond te dwingen in actie te komen. De rechter oordeelde dat het éénloketsysteem in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) bepaalt dat het land waar het hoofdkantoor van Google is gevestigd, belast is met de taak om een onderzoek in te stellen. En dat is Ierland. Om die reden hoeft de Nederlandse toezichthouder niet zelf een onderzoek te starten.
De Consumentenbond vecht niet alleen tegen Google, maar ook tegen Facebook en TikTok.
