Hoewel de coronapandemie officieel ten einde is, betekent dat nog niet het einde van de inzet van monitoringssoftware. Vier op de tien werknemers zegt dat zijn baas hen digitaal in de gaten houdt met monitoringssoftware. Meer dan een kwart van de medewerkers kent zijn rechten niet als het gaat om employee monitoring.
Dat blijkt uit onderzoek van Capterra. Het bedrijf bracht in februari 2023 het gebruik van monitoringssoftware in het midden- en kleinbedrijf (mkb) in Nederland in kaart. Aan het onderzoek namen 910 werknemers en 126 eigenaren deel. De resultaten werden vergeleken met de uitkomsten van hetzelfde onderzoek eind 2020.
Vraag naar monitoringssoftware toegenomen na coronapandemie
Door de coronapandemie moest een groot deel van werkend Nederland verplicht thuiswerken. Om te controleren of werknemers ook daadwerkelijk hun werk deden, gebruikten werkgevers employee monitoring tools. Met dergelijke programma’s konden ze in detail bijhouden wat medewerkers thuis uitspookten.
Monitoringssoftware stelt werkgevers in staat om toetsaanslagen te registreren, maar ook om te kijken wanneer werknemers in- en uitloggen, welke applicaties ze gebruiken, het aantal muisbewegingen dat ze maken, en ga zo maar door. Vanwege de coronacrisis steeg de vraag naar monitoringssoftware begin 2021 met 58 procent, zo berekende Capterra destijds.
Om te kijken of deze trend doorzette of is afgevlakt, onderzocht en vergeleek Capterra het gebruik van employee monitoring tools tijdens en na de coronapandemie. Wat blijkt? Steeds meer werkgevers gebruiken monitoringssoftware om hun werknemers in de gaten te houden.
Steeds meer leidinggevenden en managers worden gemonitord
In november 2020 gaf 37 procent van de ondervraagden aan dat hun baas ze op dat moment in de gaten hield met digitale tools. Bijna twee-en-een-half jaar later is dat aandeel gestegen naar 43 procent. Ondanks dat corona zich in de endemische fase bevindt, wordt COVID-19 nog steeds aangegrepen om monitoringssoftware aan te schaffen.
Employee monitoring tools worden niet alleen gebruikt om werknemers in de gaten te houden. Steeds meer leidinggevenden en managers worden met deze software gemonitord. Ruim de helft van de respondenten in een leidinggevende functie (56 procent) zegt zelf gecontroleerd te worden door zijn leidinggevende of HR-afdeling.
We zien ook geografische verschillen als het gaat om de inzet van employee monitoring tools. Werkgevers in de Randstad gebruiken doorgaans vaker monitoringssoftware dan in andere delen van het land. Daar geeft de helft van de respondenten aan dat ze door hun baas worden gemonitord. In de rest van het land ligt dat gemiddelde op 36 procent.
Weerstand tegen monitoringssoftware op hetzelfde niveau
De weerstand tegen monitoringssoftware is nog altijd op hetzelfde niveau als eind 2020. Toen gaf iets meer dan de helft van de ondervraagden (53 procent) aan dat ze liever niet met monitoringssoftware in de gaten gehouden wordt. In het meest recente onderzoek is dat aandeel even hoog.
Een zorgelijke ontwikkeling is dat meer dan een kwart van de respondenten (27 procent) aangeeft dat ze niet geïnformeerd is over hun rechten bij het gebruik van monitoringssoftware. In 2020 vertelde 83 procent van de ondervraagde werknemers dat ze goed of gedeeltelijk waren geïnformeerd over hun rechten.
Tot slot komt in het onderzoek naar voren dat employee monitoring nauwelijks een positieve invloed heeft op werknemers. De helft (49 procent) zegt dat ze niet gemotiveerd zijn om harder te werken. Ruim een derde van de medewerkers (36 procent) geeft aan dat ze minder gemotiveerd zijn als ze weten dat hun werkgever hen in de aten houdt.
FNV is bang voor privacyinbreuk
Vakcentrale FNV is weliswaar geen tegenstander van thuiswerken, maar heeft er in het verleden meer dan eens op gewezen dat het regelmatig fout gaat. Zo zijn sommige werknemers verplicht om de webcam aan te zetten, wat een regelrechte inbreuk op de privacy is. Velen klaagden dat de balans tussen werk en privé door zo’n maatregel ver te zoeken was.
De vakbond ontving tevens regelmatig klachten van medewerkers die geen thuiswerkvergoeding kregen, dat de baas bepaalde dat gezinsleden of andere huisgenoten geen internet mochten gebruiken als je aan het werk was, of dat werknemers verplicht werden om met hun eigen apparatuur te werken. En werkte het internet niet, bijvoorbeeld door een storing bij je provider, dan werden werknemers niet betaald.
Strenge regels voor in de gaten houden van werknemers
De regels voor het monitoren van werknemers zijn streng. Zo mogen werkgevers alleen het internet-, e-mail- en telefoongebruik van hun werknemers controleren, maar alleen als er een onderbouwde verdenking bestaat dat ze er met de pet naar gooien. Controleren of werkapparatuur voor privédoeleinden wordt gebruikt, is niet toegestaan.
Verder mogen werkgevers employee monitoring tools niet gebruiken om de productiviteit van individuele werknemers bij te houden. Dat is in strijd met de Europese privacywetgeving. Ook als medewerkers expliciet toestemming geven om hun productiviteit te monitoren, is dit niet toegestaan. De kans bestaat dat werknemers zich onder druk gezet voelen om hiermee in te stemmen, omdat ze bang zijn hun baan te verliezen als ze dat niet doen.
