Meta gaat de grondslag om gegevens van Facebook- en Instagram-gebruikers te verzamelen aanpassen. Het techbedrijf kiest voor het ‘gerechtvaardigd belang’. Op deze manier hoopt het bedrijf de bezwaren van de Ierse toezichthouder te omzeilen. Het nieuwe beleid gaat in op woensdag 5 april en geldt alleen voor Europese gebruikers.
Dat meldt Meta in een persverklaring.
Meta krijgt boete voor illegaal verzamelen gebruikersgegevens
Aanleiding voor Meta om haar werkwijze aan te passen, is een uitspraak van de Data Protection Commission (DPC). De Ierse toezichthouder legde in januari een boete van 390 miljoen euro op aan het Amerikaanse technologiebedrijf. De privacywaakhond constateerde dat Meta jarenlang gegevens van Facebook- en Instagram-gebruikers had verzameld om gerichte advertenties voor te schotelen, zonder expliciete toestemming.
Meta beriep zich op een uitvoeringsovereenkomst. In essentie kwam het erop neer dat iedereen die actief was op Facebook of Instagram een overeenkomst aanging met het moederbedrijf om gebruikersgegevens te verzamelen en verwerken. Deze verwerking was nodig om de sociale netwerken te kunnen aanbieden.
De DPC ging zoals gezegd niet mee in deze redenering en concludeerde dat deze werkwijze in strijd was met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Facebook kreeg een boetebedrag van 210 miljoen euro opgelegd, Instagram moet een bedrag van 180 miljoen euro ophoesten. Daarnaast eiste de Ierse toezichthouder dat Meta de grondslag moet aanpassen om gebruikersgegevens te verzamelen.
Privacystichting Noyb dreigt met juridische stappen
Artikel 6 van de AVG legt zes verschillende gronden vast om de rechtmatigheid van de verwerking van persoonlijke gegevens te legitimeren. Toestemming van betrokkenen is een van deze grondslagen, ‘gerechtvaardigd belang’ is een andere. Op basis van deze grondslag kan Meta gegevens van gebruikers verzamelen zonder expliciete toestemming, omdat de verwerking van deze data nodig is voor de bedrijfsvoering.
Het nieuwe beleid van Meta treedt vanaf woensdag 5 april in werking. De nieuwe regels gelden alleen voor Europese gebruikers, omdat zij onder de AVG vallen. Of de Europese toezichthouders hiermee akkoord gaan, is nog maar de vraag. Zij streefden ernaar dat Facebook en Instagram gebruikers om toestemming gingen vragen om gerichte advertenties te mogen aanbieden. Maar voordat de Ierse toezichthouder een nieuw onderzoek heeft afgerond en eventueel boetes oplegt, zijn we jaren verder.
De Oostenrijkse privacystichting Noyb is niet van plan om zo lang te wachten. De stichting dreigt met juridische stappen tegen Meta. Zij is van mening dat Meta de ene illegale praktijk vervangt door een andere illegale praktijk. “Dit is een absurd spel en we zullen het zo snel mogelijk stoppen. Net als elk ander bedrijf moet Meta een duidelijke ja/nee optie hebben voor gebruikers, waarbij ze actief ja moeten zeggen als ze hun fundamentele rechten willen opgeven”, aldus Noyb-voorzitter Max Schrems.
De controverse van gerechtvaardigd belang
‘Gerechtvaardigd belang’ is een omstreden grondslag. De Nederlandse tennisbond KNLTB hanteerde deze grondslag om gegevens van leden te verzamelen en te verkopen aan sponsoren, zodat zij persoonsgerichte advertenties konden aanbieden. De Autoriteit Persoonsgegevens vond dit een grove schending van de privacy en legde een boete van 525.000 euro op.
Een andere partij die zich beriep op ‘gerechtvaardigd belang’, was VoetbalTV. Het platform zond livebeelden uit van amateurwedstrijden. De spelers hadden hiervoor geen toestemming gegeven. De toezichthouder oordeelde dat dit een overtreding was van de Europese privacyregels. Daarvoor kreeg het voetbalplatform een boete van 575.000 euro aan haar broek.
Zowel bij de KNLTB als VoetbalTV oordeelde de Autoriteit Persoonsgegevens dat een commercieel belang nooit een gerechtvaardigd belang kan zijn. De Europese Commissie bemoeide zich met de kwestie en oordeelde dat de toezichthouder de AVG te streng interpreteerde. Volgens het dagelijks bestuur van de EU brengt de strikte interpretatie de interne markt in gevaar en belemmert het vrij ondernemerschap.
