De ministerraad heeft vrijdag ingestemd met het voorstel van minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius om meer vormen van spionage strafbaar te stellen. Met het wetsvoorstel wil de minister de nationale veiligheid van ons land beter beschermen. De conceptwet is voor advies naar de Raad van State gestuurd.
Dat meldt de overheid in een persbericht.
Niet-klassieke vormen van spionage nog niet strafbaar
Veel spionageactiviteiten zijn volgens de Nederlandse wet strafbaar. Dan moet je denken aan het schenden van staats-, ambts- en bedrijfsgeheimen. Het strafrecht heeft echter te weinig mogelijkheden om op te treden als er geen sprake is van deze klassieke vormen van spionage, of als er andere handelingen worden verricht in opdracht van buitenlandse mogendheden. Het gaat bijvoorbeeld om het ophalen van pakketjes, het volgen van personen of verspreiden van informatie.
Ook dergelijke activiteiten kunnen ertoe leiden dat de nationale veiligheid van Nederland, of de veiligheid van personen, in gevaar komt. Het wetsvoorstel dat minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid heeft voorbereid, moet daar verandering in brengen.
Betere bescherming van de nationale veiligheid
Zij vindt dat het in gevaar brengen van Nederlandse belangen door spionage keihard aangepakt moet worden. Hoge gevangenisstraffen maken daar onderdeel van uit. “Daarom is het goed dat er straks een maximale gevangenisstraf van 8 jaar kan worden opgelegd aan personen die spionageactiviteiten uitvoeren voor een buitenlandse overheid”, aldus minister Yeşilgöz-Zegerius. “Met dit wetsvoorstel wil ik zorgen voor een betere bescherming van onze nationale veiligheid nu de dreiging steeds meer toeneemt en geef ik invulling aan een belangrijke ambitie uit het coalitieakkoord.”
Personen die anderen aanzetten tot het uitvoeren van handelingen die de nationale veiligheid in gevaar brengen, maken zich op grond van een nieuwe bepaling schuldig aan een strafbaar feit. Omdat spionageactiviteiten vandaag de dag steeds vaker digitaal afspelen, verhoogt de minister de strafmaat van een aantal computerdelicten met een derde wanneer deze zijn gepleegd door een buitenlandse mogendheid.
Tot slot wil de minister van Justitie en Veiligheid harder optreden tegen diasporaspionage. Een buitenlandse overheid probeert dan invloed uit te oefenen op een gemeenschap die afkomstig is uit het eigen land, maar ergens anders woont. Volgens de minister worden burgers die tot deze groep behoren gemobiliseerd om tegenstanders en critici binnen die gemeenschap onder druk te zetten, of zelfs de mond te snoeren. Als de nieuwe wet wordt aangenomen, is dit straks strafbaar.
Minister bouwt waarborgen in het wetsvoorstel
De wet bevat waarborgen om het uitwisselen van informatie met buitenlandse overheden niet strafbaar te stellen. “Nederland is immers een open samenleving, waarbinnen contact met buitenlandse overheden, bedrijven, wetenschappers, journalisten en tussen burgers mogelijk is en moet blijven”, zo schrijft minister Yeşilgöz-Zegerius. Alleen spionageactiviteiten die de staatsveiligheid of de veiligheid van personen in gevaar brengen, zijn volgens het wetsvoorstel strafbaar.
Ernstige maatschappelijke ontwrichting
Aanleiding voor het wetsvoorstel is het rapport Dreigingsbeeld Statelijke Actoren 2021, dat begin vorig jaar is opgesteld door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD en MIVD). De diensten waarschuwden voor offensieve cyberprogramma’s van landen als China en Rusland die gezicht zijn tegen Westerse landen als Nederland.
“De cybercapaciteit, -kennis en -expertise van China en Rusland is dermate groot, dat de slagingskans ook groot is dat ze ergens digitaal kunnen binnendringen”, aldus de opstellers van het rapport. Om te voorkomen dat kwaadwillende statelijke actoren erin slagen om te infiltreren bij de Rijksoverheid en bedrijven die zich bezighouden met geavanceerde technologieën, is het belangrijk om tegenmaatregelen te treffen. Ze pleitten om de samenwerking tussen de veiligheidsdiensten te intensiveren.
De NCTV en het Nationaal Cybersecurity Centrum (NCSC) concludeerden in het eerder deze week verschenen Cybersecuritybeeld Nederland 2022 dat de kans op ontwrichting in ons land groot is. De basismaatregelen op het gebied van cybersecurity zijn lang niet overal op orde, terwijl de digitale dreiging alsmaar toeneemt. De instanties waarschuwden voor “een schreefgroei” die de kans op ernstige maatschappelijke ontwrichting vergroot.
