Kabinet houdt vol: politie heeft nooit software Clearview AI gebruikt

Close-up van een beveiligingscamera

De Nederlandse politie heeft nooit gebruikgemaakt van de gezichtsherkenningssoftware van het Amerikaanse Clearview AI. Een interne beleidslijn verbiedt agenten om deze toepassing in te zetten in hun dagelijkse werkzaamheden. Het is echter onmogelijk om uit te sluiten dat een individuele agent ooit vragen heeft gesteld aan Clearview AI, of dat iemand zich heeft voorgedaan als politiemedewerker.

Dat schrijft demissionair minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker in een reactie op schriftelijke vragen van Lisa van Ginneken (D66) en Kauthar Bouchallikh (GroenLinks).

Tweede Kamer verontwaardigd over gebruik diensten Clearview AI door politie

Het Amerikaanse Buzzfeed News schreef in augustus van dit jaar een artikel waarin stond dat een medewerker binnen de Nationale Politie vragen gesteld zou hebben over de gezichtsherkenningssoftware van Clearview AI. Sterker nog, uit gelekte interne data bleek dat de Nederlandse politie tussen de 51 en 100 keer gebruik had gemaakt van de diensten van het bedrijf. Dat was voor Van Ginneken en Bouchallikh aanleiding om minister Dekker aan de tand te voelen over het onderwerp.

“Was u op de hoogte van het gebruik Clearview AI binnen de politie en overheid? Zo ja, waarom heeft u de Kamer hier niet over geïnformeerd? Zo nee, hoe is het mogelijk dat ondanks verschillende verzoeken vanuit de Kamer om het gebruik van Clearview AI te inventariseren, dit vervolgens niet naar boven is gekomen?”, zo vroegen de Kamerleden zich af. Tevens wilden ze antwoord op de vraag of er andere publieke organisaties in ons land zijn die de omstreden gezichtsherkenningssoftware gebruiken, en welke stappen de minister gaat nemen om ervoor te zorgen dat de Nationale Politie niet zomaar gebruik kan maken van de software van het bedrijf.

Dekker: Nederlandse politie neemt geen diensten af van Clearview AI

Vier weken nadat de D66- en GroenLinks-fractie de vragen hebben ingediend, heeft minister Dekker ze beantwoord. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de bewindsman dat hij navraag heeft gedaan bij de politie. Medewerkers gaven aan niet centraal benaderd te zijn door Clearview AI. De politie is evenmin op de hoogte van contacten met het Amerikaanse bedrijf en ontkent daar producten af te nemen. De politie werkt niet met Clearview AI en is dit ook niet van plan. De software is dan ook nooit gebruikt in Nederlandse strafzaken.

“Het is echter niet uit te sluiten dat een individuele politiemedewerker een keer de website van Clearview heeft bezocht en een aantal bevragingen heeft gedaan. Dat betekent niet dat dit systeem operationeel is ingezet”, schrijft minister Dekker. Hij sluit eveneens niet uit dat iemand mogelijk contact met het bedrijf heeft opgenomen en zich daarbij heeft voorgedaan als een politiemedewerker. Door “een gebrek aan nadere informatie van zowel BuzzFeed News als Clearview AI” is dat volgens de minister onmogelijk na te gaan.

“Noch in de financiële administratie van de politie, noch bij de afdelingen die betrokken zijn bij digitaal onderzoek, is een aanwijzing gevonden dat er gebruik gemaakt zou zijn van Clearview”, schrijft minister Dekker. Hij geeft aan dat hij niet weet of Nederlandse publieke organisaties gebruikmaken van de gezichtsherkenningstechnologie van Clearview AI. Hij ziet geen aanleiding om aanvullende maatregelen te nemen om het gebruik van biometrische diensten als die van Clearview AI aan banden te leggen.

‘Gezichtsherkenningssoftware Clearview AI niet verenigbaar met AVG’

Op de vraag of het gebruik van de gezichtsherkenningssoftware van Clearview AI verenigbaar is met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), antwoordt minister Dekker dat dit niet het geval is. “Het gebruik van Clearview is niet verenigbaar met de wettelijke bepalingen en is in strijd met onze grondrechten. Het verzamelen en verwerken van persoonsgegevens ten bate van strafvordering moet gericht zijn op een concreet doel, moet gebaseerd zijn op de wet, en moet voldoen aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. En hierop moet toezicht mogelijk zijn.”

Dat betekent overigens niet dat de Nederlandse politie geen biometrische gezichtsherkenningstechnologie inzet. De applicatie die de politie hiervoor gebruikt is Catch. De minister voor Rechtsbescherming stelt dat de politie een interne beleidslijn hanteert die “de inzet van gezichtsherkenningstechnologie in operationele processen” verbiedt, tenzij de portefeuillehouders Ethiek en Digitalisering een positief advies hierover geven. “Dit heeft nog niet geleid tot goedkeuring van een ander gebruik van biometrische gezichtsherkenningstechnologie dan Catch”, aldus minister Dekker.

Tot slot maakt de bewindsman duidelijk dat biometrische surveillance door middel van real-time gezichtsherkenning momenteel niet wordt toegepast in Nederland.

Europese toezichthouders klagen Clearview AI aan

De gezichtsherkenningssoftware van Clearview AI is internationaal omstreden. Privacyvoorvechters vragen zich af of het bedrijf foto’s wel op een rechtmatige en legale manier heeft verzameld. Het bedrijf heeft aangegeven dat het grootste gedeelte van haar database is opgebouwd uit foto’s die uit openbare bronnen zijn verzameld, zoals sociale media.

Toezichthouders en privacyorganisaties uit Frankrijk, Italië, Griekenland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben gezamenlijk een klacht ingediend tegen Clearview AI. Zij menen dat het bedrijf de Europese privacyregels schendt door op grote schaal en geautomatiseerd biometrische gegevens van Europese burgers te verzamelen. Daarvoor is geen expliciete toestemming gegeven en bestaat geen juridische basis. Verder is Clearview AI niet transparant genoeg over wat ze met de vergaarde data doet en voldoet het bedrijf niet aan het beginsel van dataminimalisatie.

“De technologie van Clearview en het gebruik ervan veroorzaken schade die de Europese wetgeving over gegevensbescherming moest verhelpen. Privacy International roept de regelgevers dan ook op om gecoördineerde handhavingsmaatregelen te nemen om personen te beschermen tegen deze zeer invasieve en gevaarlijke praktijken”, schreef Privacy International in mei in een persverklaring.

Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen