Kabinet gaat in gesprek met gemeenten over naleven AVG

Lege stoelen in een vergaderzaal

De samenleving mag verwachten dat overheidsinstanties hun informatiehuishouding te allen tijde op orde hebben. Uit onderzoek blijkt echter dat dit lang niet bij alle gemeenten het geval is. Het kabinet gaat daarom in gesprek met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en gemeenten om te kijken hoe de overheid hen daarbij kan helpen.

Dat schrijft staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen in een brief aan de Tweede Kamer.

Informatiehuishouding van grootste gemeenten niet op orde

Voor het begin van deze kwestie moeten we terug naar eind mei. Bits of Freedom (BoF) publiceerde toen een rapport over de naleving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) door gemeenten. De burgerrechtenbeweging concludeerde dat negen van de tien grootste gemeenten van ons land zich onvoldoende aan de Europese privacywetgeving houden.

Zo is bij de meeste gemeenten de basis van de informatiehuishouding niet op orde. Verwerkingsregisters zijn incompleet of niet actueel. Gemeenten weten zodoende niet welke gegevens ze verwerken, en of daar een juridische basis voor is. “Zonder goed overzicht kunnen gemeenten niet goed inschatten wat mogelijke risico’s zijn voor burgers”, vertelde BoF-beleidsadviseur Nadia Benaissa.

Verder constateerde de belangenorganisatie dat de capaciteit bij de meeste gemeenten onder de maat is en er onvoldoende middelen worden vrijgemaakt om persoonsgegevens van inwoners te beschermen. “Dit wekt de indruk dat verantwoordelijke bestuurders en directies dit onvoldoende prioriteren. Zonder capaciteit en middelen, kunnen er ook geen stappen gezet worden om de AVG alsnog naar behoren na te leven”, aldus Benaissa.

‘Samenleving mag verwachten dat de overheid haar huishouding op orde heeft’

Voor Kauthar Bouchallikh (GroenLinks) was dit reden genoeg om schriftelijke vragen te stellen aan staatssecretaris Van Huffelen. Eén van haar vragen was hoe het mogelijk is dat de grootste gemeenten van ons land onvoldoende en onzorgvuldig omgaan met gegevens van hun inwoners terwijl de AVG al sinds 2018 van kracht is.

De staatssecretaris stelt dat gemeenten met veel informatiesystemen werken om hun taken uit te voeren. In de praktijk blijkt het behoorlijk lastig te zijn om in overeenstemming met de Europese privacywetgeving te werken. “Desalniettemin mag de samenleving van de overheid verwachten dat zij de huishouding op orde heeft en dat de overheid zelf voldoet aan de standaarden van het gegevensbeschermingsrecht”, zo schrijft Van Huffelen aan de Tweede Kamer.

Ze benadrukt dat het kabinet zich het aantrekt als dat niet het geval is. De staatssecretaris van Digitalisering is dan ook van plan om hier werk van te maken. Ze gaat hiervoor het gesprek aan met gemeenten en koepelorganisatie VNG. Zo wil Van Huffelen erachter komen hoe het kabinet gemeenten kan ondersteunen om de AVG na te leven. Tegelijkertijd verwacht ze een concreet plan van de gemeenten hoe ze de naleving op orde denken te brengen.

Zo wil het kabinet ‘digitale schandalen’ in de toekomst voorkomen

Verder vertelt staatssecretaris Van Huffelen dat de regering en overheidsorganisaties een voorbeeldfunctie hebben. Naleving van de AVG heeft dan ook een hoge prioriteit. “Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens goed zijn beschermd wanneer deze worden verwerkt door de overheid. Duidelijk mag dan ook zijn dat wij vinden dat alle gemeenten, net als een ieder die persoonsgegevens verwerkt, zich moeten houden aan de AVG”, aldus de staatssecretaris.

Om te voorkomen dat overheidsinstanties “van digitaal schandaal naar digitaal schandaal” hoppen, probeert de overheid op allerlei manieren de informatiehuishouding op orde te brengen. Zo werkt het kabinet onder meer voorstellen om de privacy binnen overheidsorganisaties te verstevigen. De rol van de Functionaris Gegevensbescherming (FG) wordt eveneens tegen het licht gehouden en mogelijk versterkt. Tot slot is het kabinet bezig met het opzetten van algoritmeregisters. Hiermee wil de overheid openheid van zaken geven over de werking en toepassing van algoritmes.

Kabinet trekt portemonnee voor AP en algoritmewaakhond

Bouchallikh is bezorgd dat het budget van de Autoriteit Persoonsgegevens tekort schiet. Daardoor functioneert de FG mogelijk onvoldoende en is de toezichthouder niet in staat om te handhaven.

Staatssecretaris Van Huffelen benadrukt dat de privacywaakhond er de komende jaren flink wat geld bij krijgt. Dit jaar heeft de Autoriteit Persoonsgegevens een budget van 28,7 miljoen euro. In 2023 en 2024 wordt er respectievelijk 4 en 6 miljoen euro extra op de bankrekening van de toezichthouder gestort. Vanaf 2025 krijgt de privacywaakhond er structureel 8 miljoen euro bij. De begroting stijgt tot 35 miljoen euro in 2027.

Bovenstaande bedragen zijn exclusief het geld voor de beloofde algoritmetoezichthouder. Daarvoor is voor aankomend jaar een bedrag van 3,6 miljoen euro gereserveerd. Aanvankelijk was het plan om de algoritmewaakhond bij de Autoriteit Persoonsgegevens onder te brengen. Privacyexperts waren vanaf het eerste moment kritisch over dit plan. Hun grootste zorg was dat de toezichthouder te veel het accent zou leggen op privacy en bescherming van persoonsgegevens. Algoritmes gaan niet alleen over privacy, maar ook over veiligheid, marktwerking en machtsverdeling.

Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen