Logo van Huawei tegen de zijkant van een filiaal

Grote verontwaardiging over deal tussen Amsterdamse universiteiten en Huawei

Laatst bijgewerkt: 26 augustus 2020
Leestijd: 4 minuten, 9 seconden

De Universiteit van Amsterdam (UvA), Vrije Universiteit Amsterdam (VU) en Huawei hebben afspraken gemaakt over een investering. Het Chinese techbedrijf steekt 3,5 miljoen euro in een project naar kunstmatige intelligentie voor zoekmachines. Over deze afspraak is veel ophef ontstaan onder enkele Tweede Kamerleden en eisen tekst en uitleg van de verantwoordelijke ministers.

Het Financieele Dagblad schrijft over de omstreden deal tussen de Amsterdamse universiteiten en Huawei.

Huawei staat onder druk vanwege vermeende spionagepraktijken

Huawei ligt al maanden onder vuur. Wereldwijd wordt het Chinese technologiebedrijf betrokken bij de aanleg van een landelijk dekkend 5G-netwerk. Steeds meer landen zeggen de laatste tijd een streep door deze samenwerking en kiezen voor andere leveranciers. De reden: Huawei verzamelt stiekem persoonsgegevens en bedrijfsgevoelige data en speelt deze door aan de Chinese Communistische Partij en het leger. Zodoende vormt het techbedrijf een bedreiging voor de nationale veiligheid.

Bewijs voor deze beschuldiging is nooit geleverd en Huawei ontkent in alle toonaarden een marionet van de Chinese overheid te zijn. President Trump gelooft daar echter niets van. Daarom plaatste hij Huawei en nog zeventig gelieerde Chinese (dochter)bedrijven op een zwarte lijst, ook wel de Entity List genoemd. Daarin staat dat Amerikaanse ondernemers geen zaken mogen doen met deze bedrijven, uitzonderingen daargelaten. Zo mag Huawei bijvoorbeeld beveiligingsupdates uitbrengen voor Android, verkocht Intel processoren aan de PC- en datacenterbedrijven van Huawei en mag Microsoft softwarelicenties leveren aan het bedrijf.

Deze tijdelijke licenties verliepen 13 augustus en zijn sindsdien niet meer verlengd. Sterker nog, president Trump handhaaft het handelsverbod met Huawei en heeft het bedrijf uitgesloten om een 5G-netwerk in de VS aan te leggen. Trump en zijn ministers doen hun best om andere regeringsleiders te overtuigen hetzelfde te doen. Het Verenigd Koninkrijk is één van de landen die overstag is gegaan en niet langer zaken met Huawei voor een 5G-netwerk. Ook India heeft Huawei afgelopen week stilletjes in de ban gedaan. De Nederlandse overheid heeft Huawei op dit moment alleen uitgesloten om een 5G-netwerk aan te leggen in de ‘vitale sectoren’ van de economie. KPN-topman Joost Farwerck denkt niet dat het tot een totaalverbod komt op netwerkapparatuur van Huawei.

Veiligheidsdiensten en politiek hebben geen bezwaar tegen samenwerking

Hoe omstreden samenwerking met Huawei op dit moment ook is, voor de Universiteit van Amsterdam (UvA) en Vrije Universiteit Amsterdam (VU) is dat geen belemmering om afspraken te maken. Huawei investeert namelijk 3,5 miljoen euro in een ‘lab’ voor de ontwikkeling van nieuwe zoekmachinetechnologie, gebaseerd op kunstmatige intelligentie. Door het handelsverbod van de Amerikanen werkt Huawei al een tijdje aan een eigen zoekmachine, zo weet het Financieele Dagblad. Door de boycot mag Huawei namelijk niet langer Google Search op zijn smartphones installeren.

Beide universiteiten hebben hun plan om samen te werken met Huawei voorgelegd aan diverse instanties. Om te beginnen bij de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Door garanties te geven om kennisdiefstal tegen te gaan, zouden beide partijen akkoord zijn met de samenwerking met Huawei.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) faciliteerde de gesprekken tussen de universiteiten en veiligheidsinstanties. Het ministerie benadrukte bij de gesprekken dat de verantwoordelijkheid voor de samenwerking en het beheersen van eventuele beveiligingsrisico’s bij de universiteiten ligt. Het ministerie van Economische Zaken heeft volgens het Financieele Dagblad gewezen op de ‘mogelijke risico’s’ die de samenwerking met zich meebrengt.

Een woordvoerder vertelt dat het onderzoek naar nieuwe zoekmachinetechnologie niets te maken heeft met de publieke discussie over de netwerkapparatuur van Huawei. Volgens hem hebben de universiteiten ‘zeer grondig’ onderzocht of de wetenschappers onafhankelijk kunnen publiceren, en of gevoelige kennis in de juiste handen blijft.

Veel ophef onder Tweede Kamerleden over de samenwerking

Politici zijn minder begripvol over de samenwerking tussen de universiteiten en Huawei. Een aantal van hen reageert verontwaardigd op internet. Dennis Wiersma van de VVD zet ‘grote vraagtekens’ bij het project. “Waarom Chinezen miljoenen laten investeren in technologie waarin wij de beste willen zijn? Hoe veilig is het echt?” ,zo vraagt hij zich af. Samen met fractiegenoot Arne Weverling heeft hij schriftelijke vragen gesteld aan onderwijsminister Ingrid van Engelshoven en staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat Mona Keijzer.

CDA-Kamerlid Joba van den Berg verbaast zich over de samenwerking. “Vitale sectoren moeten beter beschermd worden!”, zo twittert ze. Net als de VVD gaat zij, samen met collega Harry van der Molen, Kamervragen stellen over de kwestie.

Kees Verhoeven van D66 wil dat de verantwoordelijke bewindspersonen duidelijkheid geven “in de wijze waarop het kabinet keuzes maakt in gevallen waarbij technologische inmenging dreigt”. Ook hij heeft een aantal schriftelijke vragen geformuleerd voor de betrokken regeringsleden. Op deze manier wil Verhoeven achterhalen op welke basis het kabinet wel of geen goedkeuring geeft aan samenwerking met technologische bedrijven uit landen “waarbij een bovengemiddeld spionagerisico geldt”.

Het Rathenau Instituut heeft ook zijn bedenkingen bij het samenwerkingsverband. Het adviesorgaan stelt dat hierdoor de grens vervaagt tussen militaire en civiele technologie. Het is aan de politiek om duidelijkheid te geven aan universiteiten of samenwerking met bedrijven als Huawei door de beugel kunnen of niet.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen