De Europese Unie werkt aan wetgeving om de macht van Big Tech in te perken. Volgens de EU hebben de grote techbedrijven te veel macht. Met de Digital Markets Act (DMA) en de Digital Service Act (DSA) wil de EU de techgiganten aanpakken. In Brussel is inmiddels de laatste onderhandelingsfase begonnen rond de nieuwe techwetgeving.
Poortwachters
Techgiganten als Meta (voorheen Facebook), Google, Amazon en Apple hebben een grote invloed op ons digitale leven en verdienen jaarlijkse honderden miljoenen euro’s. Deze techbedrijven hebben enorm veel macht en doen er alles aan om hun macht te vergroten.
Veel landen zien in dat er maatregelen nodig zijn om de groeiende macht van de techbedrijven te beperken. Ook de Europese Commissie is van mening dat grote internetbedrijven hun macht moeten delen met gebruikers en kleinere concurrenten.
De EU wil deze grote techbedrijven aanwijzen als zogenoemde ‘poortwachters’. Consumenten kunnen niet om deze bedrijven heen als ze een bepaalde dienst nodig hebben. De bedrijven zijn zo groot dat ze de enige toeganspoort zijn naar een grote groep gebruikers. Voor de bedrijven die kwalificeren als poortwachter worden diverse verplichtingen en verboden in het leven geroepen met behulp van nieuwe wetgeving.
Nieuwe wetgeving
Brussel werkt aan twee wetten om de macht van techgiganten in te perken: de Digital Markets Act (DMA) en de Digital Service Act (DSA). De DMA heeft als doel de dominantie van poortwachters te beperken. De details staan nog niet vast, maar het betreft in ieder geval de grote Amerikaanse techbedrijven.
Deze bedrijven krijgen 17 nieuwe verplichtingen waaronder ‘operabiliteit’. Zo moet het straks bijvoorbeeld mogelijk zijn om vanaf berichtenapp Signal een bericht te sturen naar een concurrende berichtendienst als WhatsApp. De regels moeten ervoor zorgen dat gebruikers vrijer kunnen kiezen welke dienst ze willen gebruiken.
Daarnaast zorgt de wet ervoor dat adverteren op kinderen of op mensen met een bepaalde politieke- of geloofsovertuiging niet mogelijk is. Op 15 december 2020 heeft de meederheid van het Europees Parlement ingestemd met de wet. De Europese Commissie en regeringsleiders moeten nog verder onderhandelen over de wet.
De DSA verduidelijkt de verantwoordelijkheden van digitale diensten qua activiteiten en informatie richting afnemers, zoals consumenten. De wet dwingt techbedrijven om open te zijn over algoritmes die ze gebruiken. De aanbevelingsmechanismen mogen niet discriminerend zijn. Ook moeten gebruikers beter worden geïnformeerd als berichten worden verwijderd. Van online platforms wordt meer transparantie verwacht. Waarschijnlijk stemt het Europarlement komende week over deze wet.
Privacyvriendelijke alternatief
Jonge start-ups haken in op de kritiek die de internetgiganten krijgen en komen met privacyvriendelijke alternatieven. Zo ging bijvoorbeeld vorig jaar het platform ‘Quodari’ live. Dit is een privacyvriendelijke alternatief voor Facebook. Het sociale netwerk van Nederlandse bodem gebruikt geen algoritmes en verhandelt geen data. Ook worden gebruikers niet gevolgd. Op Quodari kun je bijvoorbeeld ‘collecties’ aanmaken en deze delen.
Wanneer de veranderende wetgeving de macht van Big Tech aan banden legt, maken deze kleine, privacyvriendelijke concurrenten meer kans.
Negatieve gevolgen
Ingewijden in de techindustrie waarschuwen in een gesprek met de NOS voor de mogelijk negatieve gevolgen van de nieuwe wetgeving. Zij houden er rekening mee dat je als gebruiker mogelijk binnen verschillende diensten van een bedrijf veel vaker opnieuw moet inloggen. Ook vragen ze zich af hoe straks gecontroleerd kan worden of de techgigangten de juiste maatregelen nemen. Tot slot geven ze aan dat de smartphone met de nieuwe regels niet eens op de markt had kunnen komen.
Miljardenboetes
De wetgeving heeft mogelijk veel economische gevolgen voor de techgiganten. Poortwachters die zicht niet aan de wetgeving houden kunnen boetes krijgen die oplopen tot 10 procent van hun jaarlijkse omzet. Dit betekent dat boetes in de miljarden kunnen lopen. Het is nog niet duidelijk wat de gevolgen van de nieuwe regels zijn voor de kleinere techbedrijven zoals Booking.com en Spotify. De exacte definitie van een poortwachter, of wanneer je dit bent, is namelijk nog niet bekend.
