Eind vorig jaar presenteerde de Europese Commissie een conceptversie van de Digital Services Act (DSA). Het Europees Parlement heeft het afgelopen jaar aan het wetsvoorstel gesleuteld. De nieuwe versie is volgens Bits of Freedom een stap in de goede richting om online platformen te reguleren, maar nog niet ambitieus genoeg.
Dat schrijft de belangenorganisatie in een opiniestuk op haar website.
Nieuwe versie wetsvoorstel DSA ‘een stuk beter’ dan origineel
De Digital Services Act (DSA) is een wet die Europese internetgebruikers beter moet beschermen tegen grote technologiebedrijven als Google en Meta. Nationale toezichthouders klagen al jaren steen en been over privacyschendingen van kinderen door online platformen als TikTok, de inzet van gezichtsherkenningstechnologie door Facebook, en de gevaren van de advertentiesystemen van Google en Meta.
Om een vuist te vormen tegen de macht van internationale techbedrijven, bedacht de Europese Commissie de DSA. Eind vorig jaar onthulde het dagelijkse bestuur van de EU de conceptversie van het wetsvoorstel. De Internal Market and Consumer Protection Committee (IMCO), een belangrijke commissie binnen het Europees Parlement, heeft het voorstel bestudeerd en diverse aanvullingen op papier gezet.
Bits of Freedom erkent dat het wetsvoorstel ‘een stuk beter’ is dan de originele versie, maar dat er nog steeds ruimte voor verbetering is. Desalniettemin is de belangenorganisatie blij met de vooruitgang die afgelopen jaar is geboekt. Er staan allerlei dingen in die de macht van techbedrijven beteugelen.
Meer openheid over aanbevelingssystemen
Zo staat er in de DSA dat online platformen een volg-mij-niet optie moeten aanbieden. Bedrijven mogen dan niet langer gebruikersprofielen opstellen en onderhouden. Daarmee komt er weliswaar geen einde aan het aanbieden van gepersonaliseerde advertenties, maar het geeft gebruikers wel de mogelijkheid om ‘nee’ te zeggen tegen online profilering. Voor kinderen geldt wel een algeheel verbod op gerichte advertenties.
Tevens verplicht de DSA techbedrijven om open en transparant te zijn over de aansturing van hun aanbevelingssystemen. Als je bijvoorbeeld een video bekijkt op YouTube, dan krijg je verschillende filmpjes aangeboden die gebaseerd zijn op jouw interesses. Daarvoor verzamelt het videoplatform bergen aan informatie van kijkers.
In het huidige wetsvoorstel moeten bezoekers de mogelijkheid krijgen om het aanbevelingssysteem aan te passen, waarbij ten minste één optie aanwezig moet zijn die niet gebaseerd is op profilering. Bits of Freedom had liever gezien dat derden werden toegelaten op grote platformen met hun eigen aanbevelingssysteem.
Geen algemene monitoringsplicht
Een ander punt waar Bits of Freedom over te spreken is, is dat platformen niet voor alle illegale content op hun site aansprakelijk zijn. Dat zou namelijk betekenen dat techbedrijven de content van iedereen onder de loep moet nemen. “Dat zou een grote inbreuk zijn op onze communicatievrijheid”, aldus de belangengroep. In plaats daarvan zijn platformen alleen aansprakelijk voor illegale inhoud wanneer ze daar kennis van hebben. Met andere woorden, er komt geen algemene monitoringsplicht.
Online platformen mogen echter wel op eigen initiatief onderzoek doen of maatregelen nemen om de publicatie en verspreiding illegale content tegen te gaan. Verder moeten ze end-to-end encryptie kunnen blijven aanbieden.
Ook gebruikers krijgen meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen als hun berichten of video’s worden verwijderd. Daarom staat er in de DSA dat platformen hun beslissingen moeten motiveren met een juridische grondslag. Daarnaast moeten er mogelijkheden zijn voor gebruikers om bezwaar in te dienen tegen verwijdering van hun content.
Begin 2022 stemt Europees Parlement over DSA
Tot slot moeten techbedrijven beter bereikbaar zijn voor overheden en individuele gebruikers. Daarvoor moeten ze centrale contactpunten inrichten. Verder moeten de gebruikersvoorwaarden in duidelijke taal geschreven zijn. Dat betekent dat platformen transparant moeten zijn over welke data ze verzamelen en wat ze met deze gegevens doen.
In januari 2022 stemt het Europees Parlement over de DSA. Daarna gaan de parlementariërs met de Europese Raad en Europese Commissie hierover met elkaar in gesprek. “Wij gaan ons de komende tijd inzetten om tot een nóg beter voorstel te komen, waarmee we hopelijk voor de komende jaren een belangrijke slag slaan in de strijd voor een beter internet”, zo schrijft Lotje Beek, beleidsadviseur bij Bits of Freedom.
Update: IMCO heeft ingestemd met de tekst van de DSA, zo schrijft het Europees Parlement. 36 van de 45 commissieleden gingen akkoord met de formulering van het wetsvoorstel. Zeven leden stemden tegen en twee onthielden zich van stemmen.
“We eisen onze online omgeving op democratische wijze op. De DSA brengt de EU-technologieverordening naar de 21e eeuw, en dat werd tijd”, zo zegt de Deense rapporteur Christel Schaldemose. “In plaats van dat platforms de regels dicteren, bepaalt de DSA hoe moet worden omgegaan met illegale inhoud en moderatie van inhoud”, vult commissievoorzitter Anna Cavazzini haar collega aan.
