De European Data Protection Supervisor (EDPS) pleit voor een verbod op gepersonaliseerde advertenties die worden aangeboden door middel van ‘pervasieve tracking’. Ook moeten er beperkingen opgelegd worden aan de data die technologiebedrijven mogen verwerken om gerichte advertenties te kunnen voorschotelen. Om dit te realiseren hoeft de Digital Services Act (DSA), die momenteel door het Europees Parlement besproken wordt, enkel aangevuld te worden.
Dat schrijft de Europese privacywaakhond in een opiniestuk.
Google onderwerp van gesprek om dataverzamelingspraktijken
Google is een internetbedrijf dat groot is geworden door online advertenties te verkopen. Om klanten op het juiste moment relevante advertenties voor te schotelen, verzamelt de zoekreus gigantische hoeveelheden aan informatie van gebruikers. Deze berg aan gegevens noemen we ook wel big data.
Google boert goed met de verkoop van gerichte advertenties, maar is hierdoor regelmatig het onderwerp van gesprek. Zo lanceerde de Europese Commissie vorige maand twee onderzoeken naar het techbedrijf uit Mountain View. Het eerste onderzoek richt zich op de technologie die de zoekmachinereus gebruikt om persoonsgerichte advertenties aan gebruikers te tonen. Het tweede onderzoek kijkt hoe het Amerikaanse techbedrijf gebruikersdata verzamelt en verwerkt.
Wiewiorówski: ‘Vergroten van transparantie lost het probleem niet op’
De EDPS heeft ook een mening over de werkwijze en het verdienmodel van Google. Wojciech Wiewiorówski, de voorzitter van de belangenorganisatie, publiceerde deze week een opiniestuk waarin hij zijn mening niet onder stoelen of banken steekt. Hij prijst het voornemen van de Europese Commissie om een ‘transparante en veilige online omgeving’ te promoten in de EU, in het bijzonder op online platformen als sociale media.
Meer transparantie is volgens Wiewiorówski een nobel streven, maar negeert het probleem waar het volgens hem allemaal om draait: pervasive tracking, vrij vertaald vergaande of doordringende tracking. De voorzitter stelt dat er verschillende risico’s verbonden zijn aan gepersonaliseerde advertenties, zowel voor individuele gebruikers als de samenleving in zijn geheel. Hij doelt op privacyschending door grootschalige dataverzamelingspraktijken, maatschappelijke polarisatie en manipulatie van de publieke opinie door het verspreiden van desinformatie.
Om deze ontwikkelingen een halt toe te roepen, zijn aanvullende voorwaarden voor de Digital Services Act (DSA) nodig, voorwaarden die het streven naar meer transparantie overstijgen. Het geleidelijk aan uitfaseren en uiteindelijk verbieden van gepersonaliseerde advertenties op basis van ‘pervasive tracking’ is volgens Wiewiorówski noodzakelijk. Verder moeten er in zijn ogen beperkingen opgelegd worden aan de data die technologiebedrijven mogen verzamelen en verwerken, en delen met derden om te adverteren.
‘Er is meer nodig voor een veilige online omgeving’
De DSA formuleert verschillende maatregelen om de negatieve uitwassen van dataverzameling en gepersonaliseerde advertenties aan te pakken. Dat is volgens de voorzitter van de Europese privacytoezichthouder onvoldoende om een veilige online omgeving te creëren in Europa. In zijn opiniestuk adviseert hij om ‘aanvullende waarborgen’ te implementeren om dit doel te bereiken. Daarbij doelt hij in het bijzonder op contentmoderatie en aanbevelingssystemen.
“Contentmoderatie dient te geschieden in overeenstemming met de beginselen van de rechtsstaat”, stelt Wiewiorówski. De DSA moet vastleggen wanneer geautomatiseerde middelen gebruikt mogen worden om illegale content op te sporen en aan te pakken. De EDPS-voorzitter pleit ervoor om profilering met het oog op contentmoderatie in beginsel verboden moet zijn. Alleen als een techbedrijf kan aantonen dat dergelijke maatregelen noodzakelijk zijn om ‘geïdentificeerde systeemrisico’s’ aan te pakken, zou profilering moeten worden toegelaten.
Wiewiorówski waarschuwt voor de gevaren van aanbevelingssystemen. Dit zijn veelal geautomatiseerde systemen die met behulp van algoritmes aanbevelingen doen aan gebruikers. Bijvoorbeeld: je kijkt een aantal muziekvideo’s op YouTube van een bepaald muziekgenre, dan doet het algoritme suggesties voor andere video’s op basis van jouw muziekvoorkeur. Dit is een vrij onschuldig voorbeeld, maar algoritmes kunnen ook gevaarlijke suggesties doen, zoals video’s voorschotelen waarin complettheorieën worden verkondigd. Vanwege dit gevaar verzochten D66 en het CDA het kabinet afgelopen jaar om onderzoek te laten doen naar de maatschappelijke impact van private algoritmes.
EDPS pleit voor meer samenwerking
Tot slot vindt Wiewiorówski dat de DSA samenwerking tussen toezichthouders en belangenorganisaties moet institutionaliseren. Door gestructureerde samenwerking kunnen instanties eenvoudiger relevante informatie met elkaar uitwisselen.
