D66 en het CDA hebben hun buik er helemaal vol van. De regeringspartijen willen dat de overheid een grondig onderzoek uitvoert naar de maatschappelijke impact van private algoritmes. Om dat te bewerkstelligen dienen de partijen woensdag een motie van deze strekking in tijdens het debat over desinformatie en digitale inmenging.
Dat schrijft De Volkskrant.
Slimme algoritmes bepalen jouw kijk op de wereld
Politieke beïnvloeding, manipuleren van de publieke opinie, polarisatie: als buitenlandse mogendheden zich bemoeien met binnenlandse aangelegenheden in Nederland, kan dat negatieve en maatschappijontwrichtende gevolgen hebben. Het verspreiden van desinformatie of nepnieuws is daarbij een effectief wapen gebleken.
Het zijn niet alleen statelijke actoren als China, Rusland, Iran en Noord-Korea die zich hier schuldig aan maken. Volgens Kees Verhoeven (D66) en Harry van der Molen (CDA) spelen slimme algoritmes van techbedrijven als Google, Twitter en Facebook eveneens een belangrijke rol bij de verspreiding van nepnieuws. Ze bepalen op YouTube welke videosuggesties in beeld verschijnen en welke advertenties je te zien krijgt als je op internet surft. De algoritmes bepalen in belangrijke mate hoe jij het internet, maar ook de wereld om je heen beleeft en ervaart.
Coalitiepartijen willen onderzoek naar algoritmes van private partijen
Het is algemeen bekend dat technologiebedrijven met deze algoritmes hun bezoekers zo lang mogelijk aan hun platform willen binden. Sensationele berichten en video’s die tijdens een sessie voorbijkomen, zijn slechts bijvangst. Maar door telkens berichten en videoboodschappen met dezelfde strekking de revue te laten passeren, wordt het wereldbeeld van bezoekers telkens bevestigd. En dat vormt een voedingsbodem voor complettheorieën. “Zeer onwenselijke effecten”, zo vertelt Verhoeven tegenover De Volkskrant.
Het grote probleem volgens Verhoeven en Van der Molen is dat deze algoritmes niet inzichtelijk en controleerbaar zijn. De gevolgen zijn echter wel concreet en tastbaar. D66 en het CDA willen daarom dat de overheid een onderzoek instelt naar de maatschappelijke impact van algoritmes van private bedrijven.
‘Onderzoek naar impact algoritmes is de eerste stap’
Verhoeven en Van der Molen maken zich geen illusie en zeggen dat daarmee het probleem van nepnieuws en inmenging niet wordt opgelost. Volgens de Kamerleden is het onderzoek slechts een eerste stap naar meer draconische maatregelen.
“Misschien moet je wel veel verder gaan en verbieden dat die platformen aanbevelingen doen op basis van algoritmes”, zo zegt Verhoeven. “Het is niet aan de overheid om bepaalde informatie te verbieden omdat die onjuist zou zijn. Nee, we moeten inzoomen op de algoritmes. Waar zijn de keuzes van de social mediabedrijven op gebaseerd? Waarom zetten ze bepaalde artikelen in de etalage?”
Dat techbedrijven tegenwoordig vaker en sneller ingrijpen op hun platformen dan vroeger, is volgens de D66’er “selectieve symptoombestrijding” en “too little, too late”. Volgens Verhoeven ligt de dieperliggende oorzaak in het feit dat deze bedrijven altijd voorrang geven aan hun “perverse verdienmodel”. In zijn ogen is dat gebaseerd op het aantrekken van zoveel mogelijk bezoekers en voorschotelen van gepersonaliseerde advertenties. De politicus pleit ervoor om van niet-gepersonaliseerde advertenties wederom de standaard te maken.
Verhoeven lanceert Aanvalsplan Desinformatie
Verhoeven meent dat naast Europese samenwerking om de macht van techbedrijven te breken ook een nationale aanpak nodig is. Daarom lanceert de Democraat woensdag ook een Aanvalsplan Desinformatie. Daarin staat D66 stil bij de toenemende afhankelijkheid van technologiebedrijven en verhoogde maatschappelijke risico’s van algoritmes.
“Bij deze grote impact van techbedrijven in de samenleving hoort ook een verantwoordelijkheid (zorgplicht) om desinformatie, discriminatie en polarisatie tegen te gaan. Het bestrijden van desinformatie is een taak van burgers en bedrijven, maar vanwege het ongrijpbare en manipulatieve karakter ervan moet de politiek, zowel Europees als nationaal, hier ook een actieve rol spelen”, zo lezen we in het voorstel.
In het Aanvalsplan worden tevens een aantal voorstellen genoemd om de verspreiding van desinformatie tegen te gaan. Naast bewustwordingscampagnes op scholen en een wettelijke zorgplicht voor techbedrijven, pleit D66 ervoor om politieke advertenties aan banden te leggen en technologiebedrijven bij wetsovertredingen ‘op te knippen’.
De wereld van de ‘online Fabeltjesfuik’
De invloed van slimme algoritmes is een onderwerp dat eerder deze maand uitvoerig aan bod kwam in de NPO 3 show Zondag met Lubach. Op ludieke, maar treffende wijze liet Arjen Lubach zien dat bezoekers van YouTube die een video over een bepaald onderwerp kijken, direct overspoeld worden met gerelateerde video’s. Dat geldt niet alleen voor alledaagse producten, maar ook voor video’s over complottheorieën. Hierdoor wordt jouw wereldbeeld eenzijdig bevestigd en blijf je als het ware in een fuik hangen. Lubach noemt dit dan ook de ‘online Fabeltjesfuik’. Of zoals de presentator het verwoordt: “Iedereen heeft zijn eigen werkelijkheid dankzij Facebook en YouTube”.
Hieronder kun je de gehele aflevering nog eens nakijken.
