Als het aan D66 ligt wordt het gebruik van TikTok voor alle ambtenaren aan banden gelegd. Alleen zo is het mogelijk om eventuele risico’s voor de privacy en spionage uit te sluiten. Andere fracties in de Tweede Kamer vinden het nog te vroeg voor een algeheel verbod.
Dat vertelt Hind Dekker-Abdulaziz (D66) in een interview met BNR.
Update (15 februari 2023): naast D66 willen ook coalitiepartijen VVD, CDA en ChristenUnie dat er een TikTok-verbod komt voor overheidsmedewerkers. Ze vinden het risico dat er vertrouwelijke informatie bij de Chinese overheid terecht komt te groot.
“TikTok vormt een potentieel veiligheidsrisico en dat gevaar moeten we uit de weg gaan. Het is onduidelijk wat het Chinese bedrijf met persoonsgegevens van gebruikers doet. Ook is onduidelijk wat het bedrijf precies allemaal monitort en opslaat. Ik vind daarom dat ambtenaren TikTok niet op mobiele werkdevices moeten hebben. Zo voorkomen we het eventueel ongecontroleerd weglekken van informatie”, zei Hind Dekker-Abdulaziz (D66) tijdens een commissiedebat over de inzet van algoritmes en data-ethiek binnen de Rijksoverheid.
Hawre Rahimi (VVD) is het daar volmondig mee eens. Volgens hem gebruikt de Chinese overheid TikTok als middel “om mee te gluren in onze digitale wereld”. Hij stelt dat we niet naïef moeten zijn en informatie op onze smartphones te allen tijde moeten beschermen. Evert-Jan Slootweg (CDA) deelt deze zorgen. “Om te voorkomen dat gevoelige informatie in Chinese handen komt, moet TikTok van overheidstelefoons worden geweerd, net zoals in de Verenigde Staten”, zei hij tijdens het debat.
Nico Drost (ChristenUnie) steunt het voorstel, maar wil eigenlijk nog een stap verder gaan. Hij wil dat het kabinet met een algeheel TikTok-verbod komt. Dus niet alleen voor ambtenaren, maar ook voor burgers. “Wij zijn voor een algeheel verbod van TikTok omdat we niet willen dat gebruikersgegevens in handen komen van de Chinese overheid”, aldus Drost. Partijgenoot Don Ceder pleitte al eerder voor een verbod op TikTok in Nederland.
Hieronder volgt het oorspronkelijke artikel.
D66 bezorgd om privacyschending en spionage
De Democraat maakt zich zorgen om TikTok. Volgens haar zijn er “genoeg reden” om het platform als gevaarlijk te bestempelen. Ze doelt op privacyinbreuk en spionage. “Het is in ieder geval riskant”, zegt ze tegenover BNR. Om haar standpunt te onderbouwen, verwijst ze naar de journalisten van BuzzFeed en The Financial Times die door medewerkers van TikTok werden bespioneerd. De Tweede Kamer zou deze casus in het achterhoofd moeten houden.
Dekker-Abdulaziz pleit daarom voor een algemeen verbod op het gebruik van TikTok voor alle ambtenaren. Niet alleen Kamerleden en fractiemedewerkers, maar ook werknemers die op een ministerie, bij de politie of andere overheidsinstantie werken. Zelf is ze niet actief op het videoplatform. “Ik ben nooit op TikTok geweest en ik heb mijn kinderen ook verboden om op TikTok te gaan.”
Op dit moment adviseert de Dienst Publieke Communicatie (DPC) van het ministerie van Algemene Zaken om terughoudend te zijn met het gebruik van TikTok. Om die reden plaatsen meerdere departementen al geruime tijd geen nieuwe video’s op het sociale medium.
Brede roep in de politiek om TikTok-verbod
D66 is niet de enige partij die om TikTok-verbod roept. De ChristenUnie en Partij voor de Dieren (PvdD) vragen er al langer om. Don Ceder van de ChristenUnie is bang dat gegevens van Nederlandse gebruikers in de handen van de Chinese overheid vallen. Sinds 2 december is er een nieuw privacybeleid van kracht, waardoor TikTok gebruikersdata met China mag delen. Met een verbod denkt de partij de privacy van burgers te beschermen.
De PvdD wil een verbod vanwege de ingebouwde keylogger in de in-app browser. Daarmee is het mogelijk om alles wat iemand typt op het digitale toetsenbord van zijn mobiele telefoon te verzamelen en door te sturen naar China. Niet alleen URL’s, maar ook bijvoorbeeld gebruikersnamen en wachtwoorden. TikTok zei deze functionaliteit alleen te gebruiken om bugs op te sporen en niet om gebruikersdata te vergaren.
Minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind zei in een reactie het zorgelijk te vinden dat de TikTok-app toetsaanslagen registreert. “Ik deel de mening dat het gezien de veiligheidsrisico’s absoluut onacceptabel zou zijn wanneer TikTok gegevens ten aanzien van toetsenbordinvoer op onrechtmatige wijze zou verwerken”, aldus Weerwind in een brief aan de Tweede Kamer. Toch ziet de bewindsman niets in een algeheel TikTok-verbod.
‘Nu al het zekere voor het onzekere nemen’
Ook in de Tweede Kamer lijkt er geen meerderheid te zijn voor een verbod. Queeny Rajkowski (VVD) vindt het daarvoor nog te vroeg. Zij wil de onderzoeken die er momenteel naar het platform lopen eerst afwachten. “Ik wil eerst zeker weten wat de app precies kan, om vervolgens naar dit soort beslissingen te kijken”, vertelt de politica aan BNR.
Dekker-Abdulaziz wil de uitkomsten niet afwachten en vraagt het kabinet om nu al tot actie over te gaan. “Er zijn genoeg bewijzen en signalen. Die onderzoeken kunnen ondertussen doorgaan, dan weten we het honderd procent zeker en kunnen we ook andere stappen nemen. Maar we kunnen nu al het zekere voor het onzekere nemen, om geen risico te lopen.”
Eerder deze week vertelden diverse Kamerleden dat ze TikTok preventief van hun smartphone hebben verwijderd tegen eventuele privacyrisico’s. Derk Boswijk (CDA) zei niet langer actief te zijn op het platform vanwege een mogelijke link met China. Kauthar Bouchallikht (GroenLinks) gaf aan TikTok te gebruiken om contact te houden met haar achterban, maar dat ze de app na ieder gebruik uit voorzorg verwijdert. Andere Tweede Kamerleden vertelden dat ze TikTok gebruiken, maar dat ze de app niet op hun smartphone hebben geïnstalleerd.
Update: Dekker-Abdulaziz heeft schriftelijke vragen gesteld aan staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen om TikTok te weren van mobiele apparaten van ambtenaren. Allereerst wil het Kamerlid weten of de app een potentieel veiligheidsrisico vormt en in staat is om gebruikersdata te beschermen.
Daarnaast vraagt ze aan de staatssecretaris of ze naar de huidige ontwikkelingen in de VS kijkt, waar men heeft besloten dat publieke vertegenwoordigers TikTok niet op hun smartphone mogen installeren. “Zou u dit ook aan Nederlandse vertegenwoordigers adviseren?”, informeert de D66’er bij Van Huffelen.
“Bent u bereid medewerkers van de Rijksoverheid en andere overheidsambtenaren te verbieden de applicatie TikTok op hun mobiele werkdevice te hebben, om op die manier potentiële risico’s te verkleinen?”, zo vraagt Dekker-Abdulaziz tot slot.
Update (21 maart 2023): in een brief aan de Tweede Kamer vertelt staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen hoe ze wil voorkomen dat smartphones en andere werkapparatuur een verhoogd risico vormen voor spionage.
Allereerst geeft ze ambtenaren en andere overheidsmedewerkers de opdracht om per direct applicaties die afkomstig zijn uit landen die een offensief cyberprogramma tegen Nederland voeren -zoals China, Rusland, Iran en Noord-Korea- van hun werktoestellen te verwijderen. Het gaat niet specifiek om TikTok, maar ook andere apps die mogelijk een spionagegevaar vormen.
Op “korte termijn” gaat de staatssecretaris inzetten op ‘managed apparaten’. Dat is apparatuur waar vooraf is bepaald welke apps wel en niet geïnstalleerd mogen worden door gebruikers. “Apps van bedrijven uit landen met een offensief cyberprogramma tegen Nederland en/of Nederlandse belangen zullen dan niet toegestaan worden”, schrijft de staatssecretaris. Dit wil ze zo snel mogelijk regelen met Shared Service Organisaties (SSO’s), de partijen die deze mobiele apparaten beheren.
