Chinese leger aast op technologische kennis Europese universiteiten

Chip wordt op een moederbord geplaatst door een machine in de fabriek

Chinese militaire wetenschappers werken steeds intensiever samen met Europese universiteiten. De kennis die de onderzoekers uit China daarmee opdoen, komt voornamelijk ten goede van het Volksbevrijdingsleger. Experts vinden dat er strengere regels nodig zijn op welke vakgebieden Chinese en Nederlandse onderzoekers mogen samenwerken.

Dat blijkt uit onderzoek van de China Science Investigation, een internationaal samenwerkingsverband waar journalisten uit Nederland, Duitsland, België, Spanje, Italië, Denemarken en Zwitserland samenwerken. Namens Nederland hebben RTL Nieuws en Follow The Money de kwestie onderzocht. Zij bestudeerden gezamenlijk 350.000 wetenschappelijke publicaties.

Grootste militaire supermacht in 2049

Chinese militaire wetenschappers van de National University of Defense Technology (NUDT) hebben met name interesse in kennis over wapentechnologie, onbemande voertuigen, robotica en halfgeleiders. Het NUDT is slechts één universiteit in China die zich bezighoudt met onderzoek naar deze technologieën: er zijn ook onderzoekscentra voor bijvoorbeeld de marine en de luchtmacht.

In de afgelopen twintig jaar hebben de Chinese militaire universiteiten 2.994 studies met Europese universiteiten uitgevoerd. De meeste onderzoeken werden gedaan in het Verenigd Koninkrijk (1.389). Duitsland en Nederland staan op plek twee en drie met respectievelijk 349 en 288 onderzoeken. Het NUDT heeft de meeste onderzoeken op zijn naam staan van alle Chinese militaire universiteiten, namelijk 2.210.

China smacht naar deze kennis om in 2049 de grootste militaire supermacht ter wereld te worden. Deze ambitie heeft president Xi Jinping nooit onder stoelen of banken gestoken. Maar om dit doel te realiseren, heeft China nog een lange weg te gaan. Westerse kennis is hiervoor onmisbaar. Daarom investeert China fors in de ontwikkeling van zijn militaire universiteiten. Samenwerking met Europese instellingen is daarbij van cruciaal belang.

‘Veiligheidsaspecten van Chinese samenwerking worden nu voelbaar en inzichtelijk’

Danny Pronk, defensie-expert en senior onderzoeker bij de afdeling Veiligheid van het Clingendael Instituut, zegt dat deze samenwerkingsverbanden de Chinezen vooruit helpen om een leidende wereldmacht te worden waar te maken. Pronk zegt dat de uitkomsten van het wetenschappelijk onderzoek ten dienste staan van het defensieapparaat in China.

Veiligheids- en inlichtingendiensten waarschuwen al jaren voor cyberspionage door China. Vorig jaar mei schreef NRC een artikel waarin de krant suggereerde dat tientallen onderzoekers aan de TU Delft nauwe banden hadden met het Chinese leger. Toenmalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelshoven zei dat er geen bewijs was dat Nederlandse kennis was overgedragen aan het Chinese leger.

Ondanks deze waarschuwingen neemt het aantal studies fors toe. Dat komt omdat Europese onderzoeksinstellingen de samenwerking als de kans zagen om geld te verdienen. “Daarin zijn we behoorlijk naïef geweest. Nu worden de veiligheidsaspecten van die samenwerking voelbaar en inzichtelijk, maar dat hebben we lange tijd niet onder ogen gezien”, constateert Pronk.

‘Paal en perk stellen aan samenwerking’

De defensiespecialist is van mening dat de Nederlandse overheid duidelijke grenzen moet stellen op welke vakgebieden we wel en niet mogen samenwerken met de Chinezen. “Op sommige fronten is het wellicht al te laat. De modernisering van het Chinese Volksbevrijdingsleger heeft de afgelopen tien jaar een vlucht genomen. Maar er zijn nog tal van andere gebieden waar nog druk op wordt ontwikkeld en onderzocht”, aldus Pronk tegenover RTL Nieuws. De overheid moet in zijn ogen paal en perk stellen aan de samenwerking met Chinese universiteiten.

Nederlandse universiteiten laten in een reactie weten dat ze waarde hechten aan academische vrijheid. Tegelijkertijd is er de laatste jaren wel degelijk aandacht voor het risico dat hoogwaardige technologische kennis terechtkomt bij het Chinese leger.

Verontwaardiging over onderzoeksproject met Huawei

In 2020 ontstond er grote verontwaardiging toen de Universiteit van Amsterdam (UvA), de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) en Huawei aankondigden een onderzoek te starten naar de inzet van kunstmatige intelligentie voor zoekmachines. “Waarom Chinezen miljoenen laten investeren in technologie waarin wij de beste willen zijn? Hoe veilig is het echt?”, vroeg Tweede Kamerlid Dennis Wiersma (VVD) zich destijds af.

Joba van den Berg (CDA) verbaasde zich eveneens over de samenwerking. “Vitale sectoren moeten beter beschermd worden”, zei ze over de kwestie. Kees Verhoeven (D66) eiste dat de verantwoordelijke bewindspersonen duidelijkheid zouden geven “in de wijze waarop het kabinet keuzes maakt in gevallen waarbij technologische inmenging dreigt”. Het Rathenau Instituut wees erop dat de scheidslijn tussen militaire en civiele techniek steeds verder vervaagt.

De universiteiten zeiden van tevoren te hebben overlegd met de AIVD en Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Doordat de onderwijsinstellingen garanties afgaven om kennisdiefstal tegen te gaan, mocht de samenwerking met Huawei plaatsvinden. Het Chinese technologiebedrijf stak 3,5 miljoen euro in het onderzoeksproject.

Update (23 mei 2022): uit nader onderzoek van RTL Nieuws en Follow The Money blijkt dat de afgelopen tien jaar tientallen Chinese militaire wetenschappers een betaalde aanstelling hadden bij een Nederlandse universiteit. Volgens de media gaat het om zeker 93 Chinese onderzoekers. De TU Delft had de meeste Chinese militairen in dienst, namelijk 43. De Universiteit van Amsterdam (UvA) staat op de tweede plaats met 17 aanstellingen. De Universiteit Leiden en TU Eindhoven komen op de derde en vierde plek met respectievelijk 9 en 7 Chinese militaire onderzoekers.

Jan Swillens, directer van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), waarschuwt voor de samenwerking tussen Nederlandse universiteiten en Chinese militaire wetenschappers. “Hoogwaardige Nederlandse kennis komt terecht in Chinees wapentuig en dat is zorgelijk.” Volgens de topman richt het Chinese onderzoek zich onder meer op nano-, computer en kwantumtechnologie en kunstmatige intelligentie. “Nederland beschikt op deze gebieden over hoogwaardige kennis. En daar is het Chinese leger op uit”, aldus Swillens.

Mark Voskuijl, hoogleraar wapen- en luchtvaartsystemen van de Nederlandse Defensie Academie (NLDA), waarschuwt eveneens voor het gevaar dat Chinese onderzoekers hoogwaardige kennis mee naar huis nemen. “China is al meer dan tien jaar heel hard bezig met het ontwikkelen en testen van hypersone wapens.” Klaas van Breugel, emeritus hoogleraar betonmodellering en materiaalgedrag aan de TU Delft, noemt als voorbeeld een Chinese student die onderzoek deed naar beton met kunststof vezels. Het beton kan soldaten beschermen tegen kogels en explosies.

Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen