Veiligheids- en inlichtingendiensten verzamelen en verwerken gegevens van miljoenen Nederlanders terwijl ze dat helemaal niet mogen. Ze zijn namelijk verplicht om niet-relevante data zo spoedig mogelijk te verwijderen. Dat laatste gebeurt echter niet. Daarom heeft Bits of Freedom een formele klacht ingediend bij de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD).
Dat schrijft de belangenorganisatie in een persverklaring.
Veiligheidsdiensten verzamelen veel niet-relevante data
Door een klacht in te dienen bij toezichthouder CTIVD wil Bits of Freedom een halt toeroepen aan de dataverzamelingspraktijken van de Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (AIVD en MIVD). Zij beschikken over allerlei bevoegdheden om te waken over onze nationale veiligheid. Eén van die bevoegdheden is kabelinterceptie. Simpel gezegd tappen de veiligheidsdiensten daarmee de internetkabel af en verzamelen ze in korte tijd zoveel mogelijk informatie.
Een groot deel van deze data is niet interessant voor de AIVD en MIVD. Deze bevat namelijk gegevens van personen waar ze geen onderzoek naar doen. De Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv 2017) staat dit toe, maar verplicht de diensten tegelijkertijd om niet-relevante data zo snel mogelijk te vernietigen.
Veiligheidsdienst weigeren om niet-relevante data te vernietigen
Bij die laatste stap gaat het mis, zo betoog Lotte Houwing van Bits of Freedom. De veiligheidsdiensten doen dat namelijk niet. “De hoeveelheden gegevens die de geheime diensten over ons zijn gaan verzamelen zijn zo groot, dat de diensten het zelf niet meer aan kunnen. Ze beoordelen die gegevens te laat, en als hele berg. Daardoor sluizen ze gigantische hoeveelheden gegevens van jou en mij door naar hun systemen, zonder dat die gegevens relevant zijn voor een onderzoek”, zo zegt de beleidsadviseur.
Toezichthouder CTIVD noemde deze werkwijze eerder al een ‘kunstgreep’. De verantwoordelijke ministers -Hanke Bruins Slot van Binnenlandse Zaken en Kajsa Ollongren van Defensie- hebben dit advies naast zich neergelegd, zo meent de burgerrechtenbeweging. Daarmee worden persoonlijke gegevens van miljoenen Nederlanders onnodig lang opgeslagen.
BoF dient formele klacht in bij CTIVD
“Ondanks dat de Afdeling Toezicht deze illegale praktijk onrechtmatig heeft beoordeeld kan zij die gegevens niet vernietigen”, schrijft Houwing. De afdeling klachtenbehandeling heeft deze bindende bevoegdheid daarentegen wel. Daarom dient Bits of Freedom een officiële klacht in bij de CTIVD. Dat is noodzakelijk, omdat de afdeling klachtenbehandeling van de toezichthouder zonder klacht niet een opdracht aan veiligheidsdiensten kan geven om niet-relevante gegevens te vernietigen.
De burgerrechtenbeweging hoopt dat ze in de komende weken een uitspraak krijgt van de CTIVD.
Verhoeven ziet ‘groot gevaar’ in het aftappen van internetkabels
Eerder deze maand vertelden ingewijden aan de Volkskrant dat het technisch gezien mogelijk is om metadata van miljoenen Nederlanders te verzamelen. Toenmalig minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ronald Plasterk beloofde dat er geen complete wijken zouden worden afgeluisterd. Nu zeggen insiders dat de veiligheidsdiensten in principe heel Nederland kunnen afluisteren.
Oud-Kamerlid Kees Verhoeven (D66) is niet te spreken over deze ommezwaai. “Door het scherpe toezicht is de grootschalige tapactie die de diensten hadden gewild tegengehouden. En nu zegt het kabinet: we gaan het toezicht dynamisch maken, dus verzwakken. Dat betekent dat de diensten niet meer om goedkeuring hoeven te vragen en grootschalige tapacties kunnen gaan inzetten, zoals ze eigenlijk altijd al hebben gewild, en dat pas achteraf kan worden rechtgezet. En daar zie ik een groot gevaar in”, zo zei Verhoeven onlangs in een interview met BNR.
