Bits of Freedom kritisch over ontwikkeling corona-app

Bits of Freedom kritisch over ontwikkeling corona-app

Laatst bijgewerkt: 13 mei 2020
Leestijd: 5 minuten, 3 seconden

Bits of Freedom is behoorlijk kritisch over de corona-app die minister Hugo de Jonge momenteel laat ontwikkelen. Het proces is niet transparant, de effectiviteit van de app staat niet buiten kijf, de externe deskundigen vormen geen afspiegeling van de Nederlandse samenleving en de minister heeft zonder om advies te vragen al diverse belangrijke knopen doorgehakt. Om die reden neemt de belangenorganisatie niet deel aan de begeleidingscommissie die de minister over de app moet adviseren.

Dat schrijft Bits of Freedom in een tweetal blogs op haar website.

Transparantie

Minister De Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport laat er geen misverstand over bestaan: hij is ervan overtuigd dat een smartphoneapplicatie een belangrijke bijdrage kan leveren bij de bestrijding van het coronavirus. De bewindspersoon wil het liefst twee functies integreren in de app: een contact-tracing functionaliteit en een alerteringssysteem. De eerste houdt met een digitaal logboek bij met wie je in een bepaalde periode contact hebt gehad, de tweede waarschuwt je als je in aanraking bent geweest met iemand die besmet is met het virus.

Voor het eind van de maand wil minister De Jonge een proof-of-concept hebben van de app. Dan moet duidelijk zijn wat gezondheidsprofessionals van de app verwachten om bron- en contactonderzoek te kunnen verrichten. De Jonge heeft toegezegd de om, zodra de app ontwikkeld is, de broncode open-source te maken. Deze transparantie juicht Bits of Freedom toe, maar daarmee is nog geen sprake van een transparant proces. “Als het dat wel zou zijn, dan zou de minister ook transparant zijn over het probleem dat hij probeert op te lossen”, aldus de belangenorganisatie. Ze zet dan ook de nodige vraagtekens bij de handelswijze van de minister.

“Waarom voelt de minister de noodzaak om ‘de belasting van de GGD te reduceren’, terwijl de GGD zegt ‘klaar te zijn voor uitbreiding contactonderzoek’? En waarom maakt de minister dan niet ‘het programma van eisen’ dat is opgesteld door de ‘Taskforce digitale ondersteuning’ van de GGD openbaar? Wij hebben er nu om moeten vragen met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur. Maar de beslissing op ons verzoek heeft de minister voor nu maar even opgeschort. Als je anderen écht wilt meenemen ben je niet alleen open over de tussenresultaten, maar ook over je vertrekpunt.”

Externe deskundigen

Om de epidemiologische behoeften en eisen voor de app in kaart te brengen, heeft minister De Jonge de Taskforce Digitale Ondersteuning Bestrijding COVID-19 in het leven geroepen. Naast de input van deze taskforce laat de minister zich tevens adviseren door ‘deskundigheid van buiten de overheid’. Tegenover de Tweede Kamer heeft hij gezegd dat hij advies wil inwinnen door een begeleidingscommissie, een gedragswetenschappelijk team dat is samengesteld door het RIVM en experts van maatschappelijke instanties als de Autoriteit Persoonsgegevens en het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).

Bits of Freedom is te spreken over het feit dat de minister openstaat voor kritiek van buitenaf, “als daar tenminste naar geluisterd wordt”. De belangenorganisatie denkt niet dat deze experts een gedegen advies zullen samenstellen. “In een team bestaand uit acht witte mannen, hoe deskundig ook, zullen essentiële perspectieven ontbreken die noodzakelijk zijn wanneer je een app maakt die voor alle Nederlanders moet werken. In onze input aan het ministerie schreven we daarom ook dat interdisciplinariteit, diversiteit en co-creatie van essentieel belang zijn”, zo schrijft Bits of Freedom.

Advies

Een derde kritiekpunt van de privacyvoorvechters is dat minister De Jonge nu al een hele belangrijke knoop heeft doorgehakt, zonder daarbij externe deskundigen om advies te vragen. De belangenorganisatie doelt op het besluit van de minister om gebruik te maken van het platform dat Apple en Google momenteel ontwikkelen. Daarover zegt Bits of Freedom het volgende:

“Dat is een grote beslissing, in allerlei opzichten. Wat waren de afwegingen? Waarom wordt de kritiek van deskundigen die zeggen dat deze technologie ongeschikt is, terzijde gelegd? En betekent dit dat het ministerie alleen een interface, een schilletje om een gesloten kern, ontwikkelt? Wat is er dan nog “open source” aan deze “open source app” als het grootste deel van de broncode het bedrijfsgeheim van twee machtige Amerikaanse technologiebedrijven? Twee bedrijven met een slecht track record op het gebied van onze belangen? Allemaal vragen waar de minister over zwijgt. Dat schept geen vertrouwen.”

Doordat de overheid nu al dit soort keuzes heeft gemaakt, heeft het volgens Bits of Freedom weinig zin om advies te verstrekken. Dan moet het ministerie van Volksgezondheid openstaan voor kritiek en bereid zijn om zichzelf bij te sturen. Dat is volgens de belangengroep geen sprake van. In de Veilig Tegen Corona-coalitie heeft Bits of Freedom een lijst van tien punten geformuleerd waaraan een corona-app zou moeten voldoen. “Het ministerie zegt dat ze ons werk ‘zoveel mogelijk verwerkt heeft’, maar daar is in de eisen van het ministerie bij de marktconsultatie weinig of niets van terug te zien”, zo lezen we in een tweede blog die Bits of Freedom aan dit onderwerp wijdt.

Begeleidingscommissie

Tot slot is de club kritisch over de effectiviteit van een corona-app. “We zijn overtuigd van het nut van bron- en contactonderzoek en het goede werk dat de GGD verzet. Wat we niet begrijpen is waarom de minister een ontzettend effectief middel nu probeert te vervangen met een minder effectieve en onbewezen digitale oplossing. Technologie is geen oplossing voor elk probleem dat je je maar kunt bedenken. Voor de strijd tegen een virus als dit nieuwe coronavirus is meer nodig.”

De conclusie van het verhaal is dat Bits of Freedom er onder deze omstandigheden niets in zit om deel te nemen aan de begeleidingscommissie, die de minister adviseert over de corona-app. De belangenorganisatie zegt kritisch te willen meedenken en een ‘constructieve bijdrage’ te willen leveren, maar dan moet het ministerie anders te werk gaan.

“Als je anderen écht wilt meenemen ben je niet alleen open over de tussenresultaten, maar ook over je vertrekpunt. Als je anderen écht wilt meenemen schep je kaders waarbinnen anderen op een zinnige manier kunnen deelnemen, maar je schept ook kaders en criteria aan de hand waarvan je zelf kunt worden getoetst. We leveren graag een constructieve bijdrage, maar het ministerie maakt het ons lastig.”

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen