De Oostenrijkse privacystichting Noyb heeft vandaag een klacht tegen X ingediend bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Het platform maakt onrechtmatig gebruik van politieke opvattingen en religieuze overtuigingen om zijn gebruikers gerichte advertenties voor te schotelen. Dat is in strijd met de AVG en de DSA. De stichting wil daarom dat de Nederlandse toezichthouder een boete oplegt.
Noyb kondigt de aanklacht aan via een persbericht.
Europese Commissie probeerde draagvlak voor client-side scanning te vergroten
Om de productie en verspreiding van Child Sexual Abuse Material (CSAM) tegen te gaan, wil de Europese Commissie alle afbeeldingen die via chatdiensten worden verstuurd scannen op de aanwezigheid van kinderpornografisch beeldmateriaal. In het plan van het dagelijks bestuur van de EU worden deze foto’s gescand voordat ze worden versleuteld. Dit wordt ook wel client-side scanning genoemd.
Privacyexperts waren kritisch over het voorstel, omdat het in hun ogen onze privacy aantast. Vierhonderd wetenschappers vergeleken het plan van de Commissie met het continu aftappen van burgers via een ‘politieagent in de broekzak’.
Om het draagvlak voor haar plan te vergroten, lanceerde de Europese Commissie een gerichte reclamecampagne op X. Advertenties werden volgens Noyb voorgeschoteld aan X-gebruikers op basis van hun politieke opvattingen en religieuze overtuigingen. Zo kreeg een Nederlandse gebruiker een advertentie te zien waarin werd beweerd dat 95 procent van de Nederlanders het opsporen van online kindermisbruik belangrijker vindt dan het recht op privacy.
Bijzondere persoonsgegevens gebruikt in reclamecampagne op X
Misleidend en in strijd met de Europese privacywetgeving, zo zegt Noyb. Bijzondere persoonsgegevens worden immers nadrukkelijk beschermd in de Europese privacywetgeving. De advertentiecampagne van de Europese Commissie was echter juist gericht op deze gegevenscategorie. Daarom diende de Oostenrijkse privacystichting in november een klacht in tegen de Commissie.
Vandaag kondigt Noyb aan dat ze tevens een klacht heeft ingediend tegen X voor het aanbieden van bijzondere persoonsgegevens voor politieke microtargeting. Volgens de stichting is het overduidelijk dat het berichtenplatform van de Amerikaanse ondernemer Elon Musk privacygevoelige gegevens van Europese gebruikers verzamelt door gebruikersgedrag als clicks, likes en reacties te monitoren.
In de reclamerichtlijnen van X staat nadrukkelijk dat politieke voorkeur en religieuze overtuiging niet gebruikt mogen worden voor reclamecampagnes op het platform. In de praktijk gebeurt dat echter wel. “Op papier verbiedt X het gebruik van gevoelige data voor politieke advertenties, maar in werkelijkheid profiteren ze nog steeds van technieken waarvan we sinds het Cambridge Analytica-schandaal in 2018 weten dat ze schadelijk zijn”, zo zegt Maartje de Graaf, privacyadvocaat bij Noyb.
Noyb wil dat AP onderzoek instelt naar X en forse boete oplegt
Dat bijzondere persoonsgegevens als politieke opvattingen en religieuze overtuigingen worden gebruikt voor reclamecampagnes, is volgens Noyb in strijd Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Digital Services Act (DSA). Daarom heeft de privacystichting een klacht (pdf) tegen X ingediend bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
In de klacht vraagt Noyb aan de toezichthouder om een uitgebreid onderzoek in te stellen naar de werkwijze van X, haar corrigerende bevoegdheid te gebruiken om het verzamelen van bijzondere persoonsgegevens voor advertentiedoeleinden te verbieden, en een “doeltreffende, evenredige en afschrikkende” boete op te leggen.
“Nadat we onze eerste klacht in deze zaak hadden ingediend, heeft de EU-commissie al bevestigd te stoppen met adverteren op X. Om hier echter in het algemeen een einde aan te maken, is handhaving nodig tegen X als platform dat door vele anderen wordt gebruikt”, aldus Felix Mikolasch, gegevensbeschermingsjurist bij Noyb.
