Aleid Wolfsen, bestuursvoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens, is kritisch over techbedrijven die met cookies online profielen van internetgebruikers opbouwen. Hierdoor lopen we het risico dat we in een “eenzijdige informatiebubbel” belanden die onze kijk op de wereld bepaalt. Hij heeft een aantal tips voor ons waardoor we meer grip houden op onze persoonsgegevens en wat anderen over ons weten.
Deze tips deelt Aleid Wolfsen in een blog die hij op persoonlijke titel heeft geschreven.
Zo bouwen techbedrijven online profielen op
Hij begint zijn weblog met een anekdote. Wolfsen stelt dat hij al een aantal weken wordt achtervolgd door advertenties voor racefietsen. “Waarschijnlijk het resultaat van een keertje per ongeluk cookies accepteren”, zo constateert hij op nuchtere toon. Dat is niet vreemd en vindt hij ook niet erg. “Afgaande op de online advertenties die ik momenteel te zien krijg, zou ik bijna denken dat er alleen maar racefietsen bestaan. Gelukkig weet ik dat dat niet zo is.”
Het voortdurend tonen van advertenties van (in dit geval) racefietsen, is volgens Wolfsen een methode van slimme en onschuldige marketing. “Maar heeft u er wel eens bij stil gestaan dat niet iedereen online hetzelfde te zien krijgt?”, zo vraagt hij zich hardop af. Dat komt omdat iedereen andere websites bezoekt, nieuwsartikelen leest en zoekopdrachten uitvoert.
Door al deze activiteiten op internet laat iedereen datasporen achter. Deze stukjes informatie vormen de bouwstenen waarmee techbedrijven als Google en Facebook online profielen van hun gebruikers opslaan. Een algoritme zorgt er vervolgens voor dat je bij een volgend bezoek vergelijkbare berichten te zien krijgt. “Handig voor bedrijven, maar risicovol voor u en de maatschappij”, zo waarschuwt Wolfsen.
Wolfsen: ‘Algoritme creëert eenzijdige informatiebubbel’
Iemand die geïnteresseerd is in een specifiek onderwerp, zoals klimaatverandering, en daar regelmatig over leest op internet, heeft een online profiel dat over dit thema gaat. Dankzij een algoritme krijgt deze persoon op sociale media en websites die hij bezoekt gerichte content aangeboden. Het algoritme heeft immers berekend dat de persoon in kwestie grote belangstelling heeft voor dit soort verhalen. Door continu hiermee geconfronteerd te worden, loopt hij het risico dat bepaalde deelonderwerpen van het thema klimaatverandering onderbelicht worden. De voorgeschotelde berichtgeving bepaalt zijn wereldbeeld en creëert een tunnelvisie. Hierdoor blijft hij langer online en krijgt hij meer advertenties over dit onderwerp te zien.
Dit is volgens AP-bestuursvoorzitter Wolfsen gevaarlijk. Hij vreest dat mensen hierdoor in een “eenzijdige informatiebubbel” belanden. “Vooropgesteld: het gaat mij niet om de inhoud van berichten. Het is een groot goed dat u zelf mag en kunt bepalen welke informatie u consumeert en wat u daarvan vindt. Wat wel essentieel is, is dat u zich niet door bedrijven -die verdienen aan de tijd dat u online bent- onbewust in een eenzijdige informatiebubbel laat zuigen die uw kijk op de wereld bepaalt. Want feitelijk verliest u daardoor ongemerkt uw autonomie.”
Met deze tips heb je grip op de datasporen die je achterlaat
Datahandel, kunstmatige intelligentie en algoritmes vormen de komende jaren belangrijke focusgebieden voor de Autoriteit Persoonsgegevens. De privacywaakhond treedt hard op tegen onrechtmatige handel in persoonsgegevens en houden toezicht op algoritmes die privacygevoelige informatie verwerken. De toezichthouder kan echter niet alles oppakken. “Uw online profiel vraagt ook om uw eigen inzicht”, zo stelt Wolfsen. Om grip te houden op onze persoonsgegevens en wat techbedrijven van ons weten door cookies, heeft hij een aantal tips op een rij gezet.
Allereerst wijst hij erop dat wij kunnen bepalen welke cookies we accepteren en weigeren. Functionele en analytische cookies zijn nodig om een site of webwinkel goed te laten werken of het bezoekersgedrag in kaart te brengen. Dat geldt bijvoorbeeld niet voor tracking cookies en third party cookies. Om dit soort cookies op jouw computer te mogen plaatsen, moeten techbedrijven vooraf om jouw toestemming vragen. Dat geldt niet voor functionele en analytische cookies. Door specifieke cookies te weigeren hebben we zelf in de hand hoeveel ‘volgsoftware’ we toelaten op onze computer.
De tweede tip die Wolfsen geeft is om zo nu en dan gebruik te maken van het recht om je persoonsgegevens in te zien of te wissen, zoals is vastgelegd in de artikelen 15 en 17 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (recht van inzage en recht op ‘vergetelheid’). Ook adviseert hij om niet alleen de video’s te bekijken en artikelen te lezen die een website of app aanbeveelt. Tot slot doet hij de suggestie om verder te kijken dan de eerste pagina van een zoekmachine. “Bezoekt u weleens pagina twee van een zoekmachine? Laat u verrassen, lees eens een ander perspectief”, aldus Wolfsen.
Benieuwd wat sociale media van jou weten? VPNGids.nl heeft diverse handleidingen over dit onderwerp gepubliceerd, over Google, Facebook, Instagram en WhatsApp.
