Drie jaar na de invoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) hebben de meeste websites nog altijd lak aan de privacyregels. Meer dan de helft van de sites plaatst tracking cookies op computers van gebruikers, zonder dat hier vooraf expliciet om toestemming is gevraagd. Goede nieuws is dat de cookiemuur nagenoeg tot het verleden behoort.
Dat blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. De belangenorganisatie onderzocht in januari honderd populaire websites met behulp van de ‘cookiescan’.
Met deze cookies heb je dagelijks te maken
Waarschijnlijk heb je wel eens van cookies gehoord. Cookies zijn eigenlijk niets meer dan kleine informatiebestanden die op je computer worden geplaatst op het moment dat je een website bezoekt. Ze zorgen ervoor dat de site naar behoren functioneert. Ze onthouden bijvoorbeeld wat je in je winkelwagentje plaatst, of dat je ingelogd blijft als je op een later tijdstip de site opnieuw bezoekt. Dit type cookie noemen we ook wel functionele cookies.
Naast functionele cookies zijn er ook analytische en tracking cookies. Analytische cookies brengen het bezoekersgedrag in kaart. Ze zien welke pagina’s worden bezocht, hoe lang iemand daar blijft hangen (dwell time), welke zoekwoorden hij gebruikt, het aantal interacties tijdens een sessie, en ga zo maar door.
Tracking cookies zijn bestanden die je browsegeschiedenis bijhouden. Deze informatie is interessant voor adverteerders, omdat het iets zegt over je hobby’s en waar je belangstelling ligt. Daardoor kunnen ze zeer gericht en tegen zo laag mogelijke kosten adverteren bij hun doelgroep. Advertentiebedrijven als Google en Facebook verzamelen deze gegevens zodat adverteerders tegen betaling gepersonaliseerde advertenties kunnen aanbieden.
Deze regels stelt de AVG aan cookies
Sinds de introductie van de AVG in mei 2018, gelden er strenge regels voor het plaatsen van cookies. Als je een website bezoekt, moet de eigenaar je ‘vrijelijk, ondubbelzinnig, geïnformeerd en specifiek’ vertellen welke cookies hij op je computer wil plaatsen.
Voor functionele en analytische cookies heeft hij geen expliciete toestemming van de bezoeker nodig, voor tracking cookies wel. En dat is niet voor niets: het bijhouden van je surfgeschiedenis beschouwen velen als een inbreuk op hun privacy. Door specifieke cookies te weigeren hebben we zelf in de hand hoeveel ‘volgsoftware’ we toelaten op onze computer.
Het opwerpen van een ‘cookiemuur’ is eveneens verboden. Daarbij wordt de bezoeker gedwongen om alle cookies te accepteren, anders gaat de site op slot voor je. Ook dat is nadrukkelijk niet toegestaan volgens de AVG.
Ruim de helft van de sites gaat de fout in
Om te kijken in hoeverre websites in Nederland zich aan de regels houden, onderzocht de Consumentenbond honderd populaire sites. Daaruit blijkt dat iets meer dan de helft van de sites (53) de fout in gaat. Een kwart van de sites (24) plaatst volgcookies zonder toestemming. Eén op de vijf sites (20) plaatst tracking cookies, ook al stemt de bezoeker daar niet mee in. Webwinkels gaan het vaakst de fout in.
De Consumentenbond stuitte bij 41 websites op ‘ingewikkelde en sturende menu’s’. Bezoekers moeten door allerlei ellenlange menu’s worstelen om bijvoorbeeld reclamecookies of social media cookies uit te schakelen. Het accepteren van de cookies is daarentegen kinderlijk eenvoudig (je hoeft maar op één knop te drukken). Marktplaats.nl heeft een cookieverklaring die maar liefst 68.000 woorden telt. “En wie wil controleren of alle cookie-instellingen goed staan, moet pagina’s lang scrollen om 20 cookieschuifjes te controleren”, aldus de Consumentenbond.
Het goede nieuws is dat cookiemuren nagenoeg helemaal uit het straatbeeld verdwenen zijn. In het verleden troffen we deze volgens de Consumentenbond aan bij datingsites en websites over geloof, ziekte en geaardheid. Alleen Tweakers.net werpt een cookiemuur op als bezoekers niet akkoord gaan om alle cookies te plaatsen.
Autoriteit Persoonsgegevens ‘zeer kritisch’ over naleven cookiebeleid
Websites die worden geïnformeerd over het foutief hanteren van het Europese cookiebeleid, zeggen dat het een foutje is en ze het gaan oplossen. De Autoriteit Persoonsgegevens laat in een reactie tegenover de Consumentenbond weten dat ze ‘zeer kritisch’ is over de ingewikkelde en sturende menu’s. De toezichthouder zegt de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten te houden.
Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond, zegt teleurgesteld te zijn over de resultaten. “Het is treurig om te moeten constateren dat bedrijven zo hardnekkig de fout in blijven gaan. Hoe ingewikkeld is het nu helemaal om netjes om toestemming te vragen? In de wet staat dat je je vrijelijk, ondubbelzinnig, geïnformeerd en specifiek toestemming moet geven voor cookies. Daar is absoluut geen sprake van als het keuzemenu meer lijkt op een hindernisbaan of je bezoeker zich eerst door een 170 pagina’s tellende verklaring moet worstelen.”
In ons achtergrondartikel ‘Cookies beheren en verwijderen in uw browser’ leggen we uit hoe je cookies wist en beheert in verschillende webbrowsers en op smartphones en tablets. Als je van die vervelende advertenties af wil, kun je ook een adblocker installeren.
