De VVD legt minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het vuur aan de schenen over de mogelijke komst van een Europees elektronisch patiëntendossier. De partij denkt dat het voorstel van de Europese Commissie “geen enkel urgent en groot Europees probleem” oplost. Tevens willen de liberalen weten of het Europese wetsvoorstel de bekrachtiging van een Nederlands voorstel onnodig vertraagt.
Dat blijkt uit schriftelijke vragen van Judith Tielen en Queeny Rajkowski (beiden VVD) aan minister Kuipers.
Europese Commissie werkt aan wetsvoorstel voor Europees elektronisch patiëntendossier
Vorige week kondigde de Europese Commissie aan dat ze werkt aan een wetsvoorstel van een Europees elektronisch patiëntendossier. Het idee achter deze European Health Data Space (EHDS) is dat artsen, onderzoekers en andere zorgspecialisten toegang krijgen tot medische gegevens van Europese burgers. Op basis van anonieme gegevens kunnen zij dan onderzoek doen naar “de volgende levensreddende behandelingen, vaccins of medische hulpmiddelen”. Het voordeel voor burgers is dat zij “volledige controle” hebben over hun medische data, en dat zij in alle EU-lidstaten bijvoorbeeld een herhaalrecept kunnen halen.
Stella Kyriakides, Eurocommissaris voor Gezondheid en Voedselveiligheid, noemde het wetsvoorstel “een historische stap voorwaarts in de richting van digitale gezondheidszorg in de EU”. Ook Margaritis Schinas, vicevoorzitter van de Europese Commissie, heeft hoge verwachtingen van de EHDS. “De Europese ruimte voor gezondheidsgegevens zal een nieuwe start betekenen voor het digitale gezondheidsbeleid van de EU, waarbij gezondheidsgegevens ten dienste komen te staan van de burgers en de wetenschap. Vandaag leggen we de basis voor veilige en betrouwbare toegang tot gezondheidsgegevens die volledig in overeenstemming is met de fundamentele waarden die aan de basis liggen van de EU”, aldus de vicevoorzitter.
De kosten om een Europees elektronisch patiëntendossier op te zetten, kost naar verwachting tussen de 700 miljoen en 2,5 miljard euro. Schinas denkt deze kosten snel terug te verdienen. “In de EU geven wij jaarlijks 14 miljard euro uit aan medische scans. 10 procent daarvan is totaal onnodig, omdat wij niet over een gemeenschappelijke ruimte beschikken die dit soort uitgaven kan rationaliseren”, zei ze vorige week tijdens een persconferentie over het wetsvoorstel.
Parlementaire behandeling Nederlands wetsvoorstel uitgesteld
Voor Judith Tielen en Queeny Rajkowski van de VVD waren de opmerkingen aanleiding om schriftelijke vragen te formuleren voor minister Kuipers van Volksgezondheid. Voor de Tweede Kamerleden kwam de aankondiging binnen als donderslag bij heldere hemel. Ze vragen aan de minister of de berichtgeving over het Europese wetsvoorstel overeenkomt met de informatie die bij het ministerie bekend is. Ze willen dan ook weten wanneer de minister van plan is om de Tweede Kamer hierover te informeren.
In ons land werkt het kabinet momenteel aan de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz). Het doel van het wetsvoorstel is om te regelen dat zorgverleners verplicht kunnen worden om bepaalde gegevens van patiënten elektronisch uit te wisselen. Zolang daar een grondslag voor bestaat, zoals een patiënt die hier nadrukkelijk toestemming voor geeft. Verder moet het voorstel de taal over de gegevensuitwisseling regelen, zodat iedereen begrijpt waar het over gaat. Tot slot wil het kabinet eisen stellen aan de techniek om gegevens uit te wisselen. Dit om gegevensuitwisseling niet onnodig te bemoeilijken doordat zorgaanbieders met verschillende informatiesystemen werken.
Tielen en Rajkowski vragen zich af of het Europese wetsvoorstel de reden is waarom de parlementaire behandeling van het Nederlandse voorstel is uitgesteld. “Zo ja, bent u het ermee eens dat het nogal voorbarig is om een vergevorderd en benodigd Nederlands wetsvoorstel te vertragen door dit ontijdige en ongewenste idee van de Europese Commissie?”, vragen de Kamerleden zich af.
‘Geen enkel urgent en groot Europees probleem’
De VVD’ers laten er misverstand over bestaan dat ze niets zien in het conceptvoorstel van de Europese Commissie. Ze vinden namelijk dat het “geen enkel urgent en groot Europees probleem” oplost. Ze willen van minister Kuipers weten of hij er ook zo over denkt. De Kamerleden vragen aan de minister of hij zijn mening “zowel informeel als formeel” met zijn Europese collega’s gaat delen.
“Kunt u aangeven wat op dit moment het Europees krachtenveld is omtrent dit voorstel?”, zo luidt de laatste vraag van Tielen en Rajkowski.
Update (23 mei 2023): minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft de vragen van Tielen en Rajkowski beantwoord. Hij bevestigt dat de komst van het Europese wetsvoorstel de reden is waarom de behandeling van Nederlandse wetgeving is uitgesteld. “Ik vind het namelijk belangrijk dat in de voorbereiding op de plenaire behandeling van de Wegiz ook rekening wordt gehouden met deze Europese ontwikkeling”, zo zegt de minister.
Het voorstel van de Europese Commissie heeft volgens minister Kuipers twee doelen voor ogen: burgers meer controle geven hun eigen medische gegevens en het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek. Nieuwe behandelingsmethoden, vaccins en geneesmiddelen kunnen zo onderzocht worden door zorgspecialisten.
In het wetsvoorstel worden tevens maatregelen opgenomen om de productveiligheid en interoperabiliteit te garanderen. Zo wordt niet alleen de veiligheid van medische gegevens van Europese burgers gewaarborgd, maar hebben ze tevens meer controle over hun eigen gezondheidsgegevens. De mogelijkheid om anonieme gezondheidsdata te gebruiken voor wetenschappelijk, is volgens de minister in lijn met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
