De Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (AIVD en MIVD) hebben, naar aanleiding van een klacht van Bits of Freedom, vijf bulkdatasets vernietigd. De data van mensen en organisaties die onderwerp van onderzoek waren, zijn losgekoppeld. De overige gegevens zijn vervolgens verwijderd. Hoe dat is gebeurd, is staatsgeheim.
Dat meldt de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) in een persverklaring.
Bits of Freedom dient klacht in om gegevens te verwijderen
Voor het begin van deze zaak moeten we terug naar mei van dit jaar. Volgens Bits of Freedom verzamelen en verwerken de AIVD en MIVD gegevens van miljoenen Nederlanders, onder meer via kabelinterceptie. Dat houdt in dat ze Nederlandse internetkabels aftappen om in een zo kort mogelijke tijd zo veel mogelijk informatie te vergaren.
Een groot deel van de verzamelde informatie is niet relevant voor het onderzoek van de veiligheidsdiensten. Volgens de Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv 2017) is dat in orde. Tegelijkertijd eist deze wet dat niet-relevante gegevens zo spoedig mogelijk worden vernietigd. En daar was volgens de burgerrechtenorganisatie geen sprake van.
“De hoeveelheden gegevens die de geheime diensten over ons zijn gaan verzamelen zijn zo groot, dat de diensten het zelf niet meer aan kunnen. Ze beoordelen die gegevens te laat, en als hele berg. Daardoor sluizen ze gigantische hoeveelheden gegevens van jou en mij door naar hun systemen, zonder dat die gegevens relevant zijn voor een onderzoek”, zo vertelde BoF-beleidsadviseur Lotte Houweling over deze kwestie.
De CTIVD oordeelde dat de werkwijze van de AIVD en MIVD onrechtmatig was, maar had niet de bevoegdheid om niet-relevante data te vernietigen. Daarop diende Bits of Freedom een klacht in bij de toezichthouder.
Gehanteerde methodiek is staatsgeheim
De CTIVD laat in een persverklaring weten dat de inlichtingen- en veiligheidsdiensten overtallige gegevens uit vijf bulkdatasets hebben verwijderd en vernietigd. De toezichthouder heeft aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en ministerie van Defensie gevraagd hoe en aan de hand van welke criteria gegevens zijn losgekoppeld in de datasets.
“De data van mensen en organisaties die onderwerp waren van onderzoek, zijn losgekoppeld en de diensten hebben de overige gegevens vernietigd nadat deze eerder al waren verwijderd. Dit betreft het overgrote deel van de gegevens. Dit proces is voltooid (ruim) binnen de door de afdeling klachtbehandeling gestelde termijn”, zo meldt de toezichthouder.
Welke methodiek de AIVD en MIVD daarbij hebben gebruikt, kan de CTIVD niet zeggen. Dat valt namelijk onder het staatsgeheim. Ondanks dat de toezichthouder hierover geen helderheid kan geven, is de klachtenbehandeling naar eigen zeggen goed verlopen. “Naar het oordeel van de afdeling klachtbehandeling is sprake van een zorgvuldig proces dat recht doet aan haar beslissing”, aldus de CTIVD.
Daarmee is de zaak van Bits of Freedom voor de toezichthouder afgedaan. De burgerrechtenorganisatie heeft nog niet gereageerd op het nieuws.
