De Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met een aanpassing van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). De Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD en MIVD) krijgen hierdoor ruimere mogelijkheden om datastromen af te tappen. Het is nu aan de Eerste Kamer om over het wetsvoorstel te stemmen.
Het wetsvoorstel in een notendop
Dankzij het wetsvoorstel mogen de AIVD en MIVD tijdelijk afwijken van de Wiv 2017. De inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben in het verleden meer dan eens benadrukt dat de huidige wetgeving belemmerend werkt als er onderzoek gedaan moet worden naar landen met een offensief cyberprogramma. Het doel van het wetsvoorstel is om de slagkracht en efficiëntie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten te vergroten.
Dat wil het kabinet op verschillende manieren bereiken. Allereerst door het toezichtmoment te veranderen. Nu is het zo dat de veiligheidsdiensten vooraf door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) moeten laten beoordelen of ze bijvoorbeeld internetverkeer mogen aftappen. Het wetsvoorstel bepaalt dat er straks tijdens en na de inzet van (bijzondere) bevoegdheden toezicht plaatsvindt door de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD).
Verder wordt het voor de veiligheidsdiensten makkelijker om tijdens een lopend onderzoek een dader te volgen als hij overstapt op een ander apparaat. Nu is het zo dat de AIVD en MIVD een toestemmingsaanvraag moeten indienen als dat gebeurt, waardoor er een hoop kostbare tijd verloren gaat. Tot slot wordt het makkelijker om internetverkeer dat via de kabel loopt af te tappen -ook wel onderzoeksopdrachtgerichte interceptie of OOG-I genoemd- en worden bulkdatasets standaard anderhalf jaar bewaard.
De Jonge: ‘Dit wetsvoorstel is echt nodig voor de bescherming van Nederland’
De Tweede Kamer was geruime tijd kritisch over het wetsvoorstel, omdat er onvoldoende balans zou zijn tussen privacy en veiligheid. Bert Huber, die tot een jaar geleden bij de TIB werkte, uitte zijn zorgen over de nieuwe tijdelijke wet. In zijn ogen komen we met het wetsvoorstel dicht bij het oorspronkelijke wetsvoorstel, waar een meerderheid van de Nederlanders bij een referendum tegen stemde. Daarnaast kost toezicht straks meer tijd, geld en energie dan controle vooraf. Voor Hubert was het wetsvoorstel aanleiding om ontslag te nemen bij de TIB.
“Dit wetsvoorstel is echt nodig voor de bescherming van Nederland, van onze nationale veiligheid. De cyberdreigingen vanuit landen als Rusland, China, Iran en Noord-Korea zijn niet denkbeeldig, maar aan de orde van de dag. Daarom moeten we onze diensten daarop toerusten”, zo zei demissionair minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Hugo de Jonge vorige week tijdens een overleg van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Defensie. Tijdens het debat was de Tweede Kamer overwegend positief tegenover het wetsvoorstel.
Dinsdag vond de stemming over het wetsvoorstel plaats. Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde daarmee in. Naast de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie stemden Groenlinks/PvdA, Volt, BoerBurgerBeweging, PVV, JA21 en de onafhankelijke Kamerleden Pieter Omtzigt, Liane den Haan en Nilüfer Gündoğan in met het wetsvoorstel. De SP, FVD, BVNL, BIJ1 en DENK stemden tegen.
Eerste Kamer moet nog debatteren over wetsvoorstel
Nu de Tweede Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel, is een belangrijk obstakel weggenomen. De wet is echter nog niet van kracht. Daarvoor moet ook de Eerste Kamer akkoord gaan met de tijdelijke wet. Een datum voor een parlementair debat is nog niet geprikt. Op dinsdag 31 oktober bespreekt de Eerste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken hoe de voorbereiding op het debat zal plaatsvinden.
