De Socialistische Partij (SP) is niet te spreken over de uitfasering van sms-controle van DigiD. De partij denkt dat het kabinet door deze maatregel de macht van Amerikaanse techbedrijven verder versterkt. Ook maakt de Tweede Kamerfractie zich zorgen dat gegevens van Nederlandse burgers in de handen van de Amerikaanse overheid vallen.
Dat blijkt uit schriftelijke vragen Renske Leijten (SP) aan staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Alexandra van Huffelen.
Sms-controle onveilige vorm van tweestapsverificatie
In maart 2021 kondigde toenmalig staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Raymond Knops aan dat het op termijn niet meer mogelijk is om met je DigiD een toegangscode per sms te ontvangen. Het kabinet oordeelde dat het ontvangen van een toegangscode per sms een onveilige manier van tweestapsverificatie is. Dat komt omdat de toegestuurde code langer geldig is en iedereen deze kan bekijken, ook als je smartphone is ontgrendeld.
Omdat niet iedereen over een smartphone beschikt of om wat voor reden dan ook niet de DigiD-app wil downloaden en installeren, beloofde staatssecretaris Knops te zoeken naar een oplossing. De uitfasering zou niet van de ene op de andere dag plaatsvinden. “Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen op een simpele manier mee kunnen doen en tegelijkertijd de veiligheid te waarborgen, zal de uitfasering nog zeker drie jaar in beslag nemen”, zei een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken destijds tegen Radar.
SP is bang voor uitsluiting van groepen mensen
Knops beloofde dat de opschaling naar een hoger veiligheidsniveau niet mocht leiden tot uitsluiting van een groep mensen. Ondanks deze toezegging maakt Renske Leijten van de SP zich toch zorgen. Ze zet vraagtekens bij de afschaffing van sms-controle van DigiD. Daarom heeft ze een aantal schriftelijke vragen op papier gezet. Het is aan staatssecretaris Van Huffelen, die onder meer over digitalisering gaat, om daar antwoord op te geven.
Leijten vraagt zich allereerst af of het klopt dat authenticatie straks alleen via de DigiD-app kan plaatsvinden. Dat betekent dat iedereen die in de toekomst wil inloggen bij overheidsdiensten verplicht een account bij Google of Apple moet hebben. De app is immers alleen via de Play Store en App Store te downloaden. Als de DigiD-app open-source was ontwikkeld, dan zou deze via de F-droidstore aangeboden kunnen worden, benadrukt Leijten.
SP wil alternatieven voor DigiD-app
“Kunt u aangeven waarom gekozen wordt inwoners te dwingen gebruik te maken van Amerikaanse techbedrijven en daarmee hun marktmacht te versterken?”, vraagt het Kamerlid zich af. Ze wil tevens weten of het klopt dat er geen alternatief wordt geboden voor partijen die geen gebruik maken van de diensten van Google of Apple. Dat zou namelijk betekenen dat zij niet langer toegang hebben tot allerlei overheidsdiensten, zoals de Belastingdienst of Sociale Verzekeringsbank. “Wat gaat u ondernemen om te regelen dat er wel alternatieven worden geboden?”, aldus Leijten.
Leijten suggereert dat er in de huidige versie van de DigiD-app trackers zijn aangetroffen. Ze vraagt aan Van Huffelen wat de gevolgen van deze trackers voor burgers zijn in de app.
Afluisteren van Nederlanders via Patriot Act
Een thema waar de SP’er zich grotere zorgen over maakt, is dat data van Nederlanders burgers worden doorgegeven aan de Amerikaanse overheid. De Patriot Act verplicht Amerikaanse bedrijven immers om data beschikbaar te stellen als buitenlandse bedrijven een economische of ‘systematische’ relatie hebben met de VS. Voor Google en Apple gaat die vlieger op. Zo is het mogelijk dat Nederlandse burgers worden bespioneerd door de Amerikaanse veiligheidsdiensten.
Tot slot vraagt Leijten of de staatssecretaris kan aangeven hoe het uitfaseren van sms-controle bij DigiD de toegang tot en het gebruik van de app niet verslechtert. In het commissiedebat over digitale overheid, datagebruik en algoritmen, en digitale identiteit beloofde Van Huffelen afgelopen maand dat daar geen sprake van zou zijn.
