Voorzittershamer met rechtboeken en standbeeld van Vrouwe Justitia op de achtergrond

Rechtbank: ‘Uitlatingen Nederlandse staat over illegaal downloaden waren niet onrechtmatig’

Laatst bijgewerkt: 16 september 2020
Leestijd: 4 minuten, 33 seconden

Na een jarenlange juridische strijd trekt de Nederlandse overheid aan het langste eind. Volgens de rechter waren de uitspraken van oud-staatssecretaris Fred Teeven over downloaden uit illegale bron niet onrechtmatig. Financiële schade die voortvloeit uit het illegaal downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal kan dus niet worden verhaald op de staat.

Dat zegt het gerechtshof uit Den Haag, zo weet Tweakers.net. De zaak was aangespannen door Sekam, de belangenbehartiger van Nederlandse filmproducenten. De rechtbank wijst alle vorderingen van de belangenorganisatie af.

Downloaden uit illegale bron is onrechtmatig, maar niet strafbaar

Voor het begin van deze kwestie moeten we terug naar 2011. Het eerste kabinet-Rutte is dan een feit en Fred Teeven is staatssecretaris op het departement van Veiligheid en Justitie. In deze functie is hij verantwoordelijk voor onder meer het beschermen van auteursrechtelijk beschermd materiaal. In deze periode verdedigt het kabinet het beleid dat het downloaden van auteursrechtelijk beschermde werken uit illegale bron is toegestaan, maar in strijd is met het Europees recht. Zo schrijft de overheid in een persbericht het volgende:

“Daarom wordt downloaden van auteursrechtelijk beschermd werk uit evident illegale bron onrechtmatig, maar niet strafbaar. Downloaden is al geruime tijd onrechtmatig voor games en andere software, maar dat gaat nu ook gelden voor bijvoorbeeld films en muziek. Met deze civielrechtelijke maatregel neemt Nederland in Europa geen uitzonderingspositie meer in.”

Staatssecretaris Teeven introduceert downloadverbod

Velen beschouwen dit als een opmerkelijke uitspraak van het kabinet. Illegaal downloaden wordt als een onrechtmatige daad bestempeld, maar is tegelijkertijd niet strafbaar. In artikel 162 uit het zesde boek van het Burgerlijk Wetboek wordt een onrechtmatige daad omschreven als “een handelen of nalaten dat inbreuk maakt op een anders recht of in strijd is met de algemene rechtsplicht of met de betamelijke zorgvuldigheid jegens een anders persoon of goed, en waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt”. Met andere woorden, als je iets doet (of nalaat iets te doen) waardoor een ander schade ondervindt, kan dat civielrechtelijk aangevochten worden.

Tegenover de media probeert Teeven deze discrepantie recht te zetten. Zo zegt hij in een interview met de NOS: “Nou, wat we willen bereiken is dat legaal gebruik van content, van films en muziek, de norm wordt en dat illegaal gebruik achterhaald is in de toekomst”. In 2014, als het tweede kabinet-Rutte op het pluche zit, introduceert Teeven het downloadverbod. Vanaf dat moment is het downloaden van films, series, muziek en ander auteursrechtelijk beschermd materiaal uit illegale bron officieel verboden.

‘Nederlandse staat aansprakelijk voor uitspraken over illegaal downloaden’

Nederlandse filmproducenten en belangenbehartigers vinden dat het downloadverbod er te laat is gekomen. Volgens hen probeerde de staatssecretaris het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal uit illegale bron in 2011 goed te praten. Onder aanvoering van Sekam wordt er een rechtszaak aangespannen tegen de Nederlandse staat.

In 2018 oordeelt de rechtbank in Den Haag dat de staat inderdaad aansprakelijk is voor uitlatingen over illegaal downloaden. Volgens de rechter deden het persbericht en het interview met de NOS het overkomen alsof online piraterij legaal was. De regering besloot om in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak.

Nederlandse staat vrijgesteld van alle vorderingen

In hoger beroep dat volgde komt het gerechtshof tot een andere conclusie. De rechter zegt dat staatssecretaris Teeven of andere bewindslieden van het tweede kabinet-Rutte nooit expliciet hebben gezegd dat downloaden uit illegale bron was toegestaan. “De impliciete mededeling van de staatssecretaris, dat downloaden uit illegale bron op dat moment niet onrechtmatig was, is in zoverre feitelijk juist dat dat tot dan toe steeds de opvatting van de regering was geweest”, aldus de rechter. Dit standpunt wordt bovendien al sinds 2002 uitgedragen door de overheid, zo schrijft de rechtbank in het vonnis.

Verder zegt het gerechtshof dat de Nederlandse staat niet aansprakelijk gesteld kan worden voor eventuele financiële schade als gevolg van de gewraakte uitspraken. Het kabinet heeft volgens de rechter destijds niemand aangespoord om films, series, muziek en ander auteursrechtelijk beschermd materiaal uit illegale bron te downloaden. “Van de uitlatingen was dus ook geen nadeel voor rechthebbenden als Sekam c.s. te verwachten”, aldus de rechtbank.

Meerdere rechtszaken gaande tegen illegaal downloaden

Dit is niet de eerste rechtszaak die Sekam tegen de Nederlandse staat heeft aangespannen. In 2016 startte de belangenorganisatie een gerechtelijke procedure tegen de overheid. Sekam stelde dat de Nederlandse filmsector 1,2 miljard euro schade had geleden voor de introductie van het downloadverbod. Met deze zaak wilde de belangenbehartiger een ‘opstap naar individuele of collectieve schadevergoedingsacties’ bewerkstelligen. Met het vonnis van vandaag kan Sekam hier een streep door zetten.

Ook Dutch Filmworks bindt de strijd aan met illegale downloaders. De filmdistributeur wil de daders opsporen en een schikkingsvoorstel van 150 euro opleggen voor iedere film of aflevering die ze hebben gedownload uit illegale bron. Het Duitse bedrijf Tecxipio heeft voor Dutch Filmworks de IP-adressen van de illegale downloaders opgespoord. Diverse rechters hebben tot nu toe gezegd dat internetproviders geen klantgegevens aan de filmdistributeur hoeven over de dragen. De zaak ligt momenteel bij de Hoge Raad. Wanneer de hoogste rechterlijke instantie van ons land uitspraak doet in deze kwestie, is onbekend.

Ook Stichting Brein doet haar beste om illegale downloaders aan te pakken. Met wisselend succes. Afgelopen juni bepaalde het gerechtshof van Amsterdam dat Ziggo en XS4ALL de IP-adressen en domeinnamen tot The Pirate Bay moeten blokkeren. Tegelijkertijd hieven de providers eind augustus de blokkade van honderden Pirate Bay-proxies op, omdat dit niet in het vonnis stond. Tim Kuik, directeur van Stichting Brein, noemde dit “ronduit dom” en stelde dat deze actie de providers flink wat geld zou gaan kosten.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen