De Raad van State zet vraagtekens bij het wetsvoorstel van het kabinet om meerdere vormen van spionage strafbaar te stellen. Volgens het adviesorgaan is momenteel niet duidelijk geformuleerd wat nu wel en niet strafbaar is. Daarnaast legt de regering onvoldoende uit wat de toegevoegde waarde is van de nieuwe strafbaarstelling.
Dat schrijft de Raad van State in een advies dat maandag openbaar is gemaakt.
Nationale veiligheid beschermen voor toenemende dreiging
Afgelopen zomer kondigde minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius aan dat het kabinet meerdere vormen van spionage strafbaar wil maken. Klassieke spionageactiviteiten zoals het doorspelen van informatie die de nationale veiligheid in het geding brengt en het schenden van het ambtsgeheim, zijn vormen van spionage die wettelijk verboden zijn.
Er zijn echter ook activiteiten denkbaar die de nationale veiligheid in gevaar kunnen brengen, maar niet expliciet in de huidige wetgeving worden genoemd. Dan moet je denken aan handelingen die in opdracht van buitenlandse mogendheden worden verricht, zoals het ophalen van verdachte pakketjes, het volgen van prominente personen of het verspreiden van desinformatie.
Met een nieuw wetsvoorstel wil minister Yeşilgöz-Zegerius meerdere spionageactiviteiten strafbaar stellen. Tevens beoogt de bewindsvrouw met het voorstel de gevangenisstraffen te verhogen: als de Tweede Kamer en Eerste Kamer instemmen met het wetsvoorstel, kunnen deze oplopen tot maximaal acht jaar. “Met dit wetsvoorstel wil ik zorgen voor een betere bescherming van onze nationale veiligheid nu de dreiging steeds meer toeneemt en geef ik invulling aan een belangrijke ambitie uit het coalitieakkoord”, aldus de minister van Justitie en Veiligheid.
Deze bezwaren heeft de Raad van State
Vlak voor het zomerreces stuurde minister Yeşilgöz-Zegerius het wetsvoorstel naar de Raad van State. Die heeft haar advies maandag openbaar gemaakt. Daaruit blijkt dat het adviesorgaan kritisch is over het huidige wetsvoorstel.
De Raad van State heeft twijfels bij de formulering ‘handelingen ten behoeve van een buitenlandse mogendheid’. Hiermee is het kabinet onduidelijk over wat strafbaar is en wat niet. “Deze term kan allerlei handelingen omvatten, zoals het verspreiden van desinformatie, het beïnvloeden van besluitvorming en het intimideren van bevolkingsgroepen. Voor de rechtszekerheid en voor een effectieve handhaving is van belang dat de wet de strafbare handelingen zo nauwkeurig mogelijk afbakent”, zo schrijft de Raad van State. Het kabinet doet er goed aan om in het wetsvoorstel expliciet te omschrijven welke handelingen strafbaar worden gesteld.
Verder heeft de Raad van State zijn bedenkingen bij de toegevoegde waarde van het wetsvoorstel. “Het Wetboek van Strafrecht bevat nu al verschillende bepalingen die kunnen worden ingezet om op te treden tegen spionageactiviteiten. Het advies aan de regering luidt dan ook om beter uit te leggen wat de toegevoegde waarde is van de nieuwe strafbaarstelling.”
Minister nu aan zet
Minister Yeşilgöz-Zegerius is niet verplicht om de aanbevelingen van de Raad van State over te nemen. Het advies van het orgaan weegt echter wel zwaar bij Kamerleden. Als de Raad van State kritisch is, zal het parlement dat ook zijn. De kans is dus groot dat de minister het wetsvoorstel gaat aanpassen. Wanneer het voorstel naar de Tweede Kamer wordt opgestuurd, is onbekend.
