Steeds vaker stuit de politie op kinderpornografisch materiaal dat met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) is gemaakt. De beelden zijn bijna niet van echt te onderscheiden. De politie noemt het een zorgwekkende ontwikkeling. “Het is voor kwaadwillenden te makkelijk om AI-programma’s te gebruiken om dit soort materiaal te maken.”
Dat zegt Ben van Mierlo, landelijk coördinator van het Team Bestrijding Kinderpornografie en Kindersekstoerisme (TBKK).
‘Mensen willen uiteindelijk meer dan alleen de plaatjes’
Kinderporno gemaakt met kunstmatige intelligentie: het duik steeds vaker op in onderzoeken en bij meldpunten, zowel in Nederland als daarbuiten. Het gaat vooralsnog om een klein percentage, maar het aandeel neemt snel toe. Van Mierlo zegt dat het lastig is om een goede inschatting te maken van de totale omvang, maar hij ziet het wel steeds vaker voorbijkomen.
Wettelijk gezien zijn alle vormen van kinderporno verboden. Dat geldt ook voor video’s die door AI zijn gemaakt. Niet alleen het bezit, maar ook het vervaardigen en delen van kinderpornografisch materiaal is niet toegestaan. Reden daarvoor is dat het bekijken van beeld- en videomateriaal op termijn het misbruik van kinderen in de hand werkt. “Mensen willen uiteindelijk meer dan alleen de plaatjes”, zo weet Van Mierlo.
Bijna niet te zien wat echt en nep is
De landelijk coördinator benadrukt dat kinderporno dat met AI is vervaardigd de politie veel tijd en energie kost. Dat komt omdat de nepbeelden heel moeilijk van echt zijn te onderscheiden. “Wij proberen altijd de identiteit van de slachtoffers te achterhalen. Daar gaat veel tijd in zitten, vooral omdat het steeds lastiger met het blote oog te zien is wat echt is, wat nep is en wat mengvormen zijn. Als het om een niet-bestaand kind gaat, is dat natuurlijk een opluchting. Maar die moeite steken we liever in het tegengaan van echt misbruik. Daar hebben we onze handen al vol aan”, aldus Van Mierlo.
Het maken van naaktbeelden met AI kan ook op andere manieren schadelijk zijn. Stel voor dat iemand een sekstape maakt en de maker deze video gebruikt om de persoon in beeld af te persen en chanteren. De beelden zijn weliswaar nagemaakt, maar grote kans dat anderen dat niet weten: zij zien enkel een sekstape van iemand die ze kennen. Deze nepbeelden kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor het slachtoffer. Deze vorm van afpersing noemen we sextortion.
‘Geef nepbeelden een digitaal watermerk’
Volgens Van Mierlo bestaan er eenvoudige oplossingen om door kunstmatige intelligentie gegenereerde beelden in een oogopslag te herkennen. “Mogelijk kunnen de ontwikkelaars zorgen dat hun AI-programma’s een digitaal watermerk meegeven aan beeldmateriaal. Dan zijn die beelden in elk geval herleidbaar.”
Ontwikkelaars zouden ook de mogelijkheden van hun AI-toepassingen kunnen beperken, bijvoorbeeld door het onmogelijk te maken om naaktbeelden te maken. “Opdrachten aan een AI-systeem die leiden tot het maken van schadelijk materiaal, zouden niet uitgevoerd moeten worden. De bedrijven zouden net zo bezorgd moeten zijn over naaktbeelden van kinderen als die van beroemde artiesten”, zo zegt Van Mierlo.
