Pilot met ‘paspoortloos’ reizen start eind 2020

Pilot met ‘paspoortloos’ reizen start eind 2020

Laatst bijgewerkt: 5 mei 2020
Leestijd: 4 minuten, 27 seconden

Internationaal reizen met het vliegtuig zonder paspoort. Voor velen klinkt dat waarschijnlijk als muziek in de oren. Nu ben je vaak nog uren kwijt aan de incheckbalie voor de paspoortcontrole. Mogelijk behoort dat in de nabije toekomst tot het verleden. Eind dit jaar start Nederland een pilot waarbij de technische en operationele mogelijkheden van ‘paspoortloos’ reizen in kaart worden gebracht.

Dat schrijft Ankie Broekers-Knol, staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, in een brief aan de Tweede Kamer. D66-Kamerleden Monica den Boer en Kees Verhoeven stelden vorig jaar juli schriftelijke vragen aan de staatssecretaris naar aanleiding van een krantenbericht over trans-Atlantische vluchten tussen Canada en Nederland zonder paspoort.

KTDI

In de brief schrijft Broekers-Knol dat Nederland in januari 2018 werd benaderd door Canada en het World Economic Forum (WEF) om deel te nemen aan een pilotproject om het Known Traveller Digital Identity (KTDI) programma in de praktijk te toetsen. Het programma moet internationale reizen met het vliegtuig prettiger en eenvoudiger maken. Het idee is dat reizigers dan niet langer hun paspoort hoeven mee te nemen naar het vliegveld.

“De kern van het idee is dat het passagiersproces vergemakkelijkt wordt doordat een burger zich op basis van vrijwilligheid, op digitale wijze, op een manier die betrouwbaar en door de overheid gevalideerd is, met behulp van biometrische gegevens kan identificeren en de grens kan passeren”, aldus de staatssecretaris. Grote aantallen reizigers worden dan sneller en efficiënter verwerkt. Een ander voordeel is dat de Koninklijke Marechaussee (KMar) werk uit handen wordt genomen en zich meer op hun kerntaak kunnen richten.

In december 2018 vond de eerste bijeenkomst plaats van de KTDI-stuurgroep. Een half jaar later tekenden de deelnemers, waaronder Nederland, een intentieverklaring waarin ze aangeven zich te zullen inzetten voor het programma.

Pilot

De staatssecretaris verwacht dat eind 2020 een pilot geïnitieerd wordt met een besloten doelgroep, bestaande uit medewerkers van alle betrokken partijen. Zekerheid hierover kan ze niet geven vanwege het coronavirus. Door het virus is het aantal reizigers namelijk sterk afgenomen. Ook is onduidelijk hoe lang deze situatie zich nog aanhoudt, en dus of het aantal reizigers op korte termijn aantrekt.

Dat wil niet zeggen dat ons land stilzit om ‘paspoortloos’ reizen met het vliegtuig te realiseren. Met de invoering van Self Service Passport Control e-gates (SSPC) heeft de Nederlandse overheid al een eerste stap gezet. Volgens staatssecretaris Broekers-Knol zijn er “nieuwere technologische oplossingen beschikbaar”, of worden deze ontwikkeld om de effectiviteit en efficiëntie te verbeteren.

Met de invoering van SSPC is het gebruik van biometrische gegevens bij de grenscontrole op de luchthaven ingevoerd waarbij gezichtsherkenning wordt uitgevoerd. In verschillende landen, waaronder Nederland, wordt onderzocht of het ‘papieren’ reisdocument op termijn kan worden vervangen door een digitale representatie daarvan en aan welke voorwaarden moet zijn voldaan om dat mogelijk te maken. Ook de International Civil Aviation Organization (ICAO) en International Air Transport Association (IATA) onderzoeken deze ontwikkelingen.”

Mocht de pilot plaatsvinden en succesvol zijn, wordt er nog eens tweemaal zes maanden geëxperimenteerd met het KTDI-programma. Deelnemers aan de pilot moeten dan nog wel hun fysieke paspoort meenemen, aangezien dit momenteel het enige legale document is om buiten het Schengengebied te reizen. De paspoortcontrole en -validatie vindt daarentegen digitaal plaats. Een digitaal kopie van het paspoort wordt centraal opgeslagen in een beveiligde database die beheerd wordt door de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG). Deze dienst valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Biometrische gegevens en privacy

Deelname aan de pilot gebeurt geheel op vrijwillige basis, zo schrijft de staatssecretaris. “Conform de richtlijnen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) worden deelnemers uitgebreid geïnformeerd over het doel van de pilot, welke gegevens door welke organisaties worden verwerkt en hoe de reizigers hun recht kunnen uitoefenen”, zo lezen we in de brief.

Biometrische gegevens die met de pilot worden verzameld, worden op een strikte manier verwerkt. “In de Gegevensbeschermingseffectbeoordeling (GEB) worden technische, organisatorische en juridische maatregelen en waarborgen opgenomen die nodig zijn voor het zorgvuldig gebruik van biometrie. Op basis van de GEB worden aan de deelnemende overheidspartijen en commerciële organisaties maatregelen opgelegd die de privacy van passagiers moeten waarborgen en zal het proces technisch zo worden ingericht dat alle persoonsgegevens zorgvuldig en rechtmatig worden verwerkt”, aldus de staatssecretaris.

Deelnemers bepalen zelf of en met welke deelnemende partijen zij hun gegevens delen die via het KTDI-programma zijn verzameld. Het programma maakt het voor het eerst mogelijk om ‘gegevens op maat’ uit te wisselen. “De passagier deelt alleen die set gegevens met een deelnemende organisatie, die deze organisatie echt nodig heeft voor de correcte uitvoering van haar taak/processen”, zo staat er in de brief aan de D66-Kamerleden.

Function creep

Den Boer en Verhoeven vroegen of de staatssecretaris niet bang is voor function creep. Dat betekent dat een technologie voor andere doeleinden wordt ingezet dan waar ze oorspronkelijk voor ontwikkeld is. Met bluetooth-tracking is het bijvoorbeeld mogelijk om locatiegegevens van gebruikers te verzamelen, maar ook om targeted ads of gerichte advertenties aan te bieden. Dat laatste doel noemen we dan een function creep.

De staatssecretaris schrijft in de brief dat ze function creep om meerdere redenen “onwenselijk” vindt en dat dit met technische, organisatorische en juridische maatregelen voorkomen moet worden. “[De uitkomsten van de Gegevensbeschermingseffectbeoordeling, red.] vormen mede de voorwaarden voor het houden van de pilot en zullen worden opgenomen in onder andere de verwerkersovereenkomsten met de betrokken pilotpartijen”, aldus Broekers-Knol.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen