Meta zorgt ervoor dat het intrekken van toestemming om persoonsgegevens te verzamelen een stuk moeilijker is dan het geven ervan. Facebook- en Instagramgebruikers moeten ruim 250 euro per jaar betalen om hun recht op gegevensbescherming uit te oefenen. Dat is in strijd met Europese privacywetgeving. Om hier iets aan te doen heeft Noyb een klacht ingediend bij de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit.
Dat bevestigt de Oostenrijkse privacystichting in een persverklaring.
Meta introduceert reclamevrij abonnement
Meta, het moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram, ligt al geruime tijd onder vuur. Het bedrijf verzamelt gebruikersdata zonder dat het hiervoor expliciet toestemming heeft, iets wat de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) vereist. Het techbedrijf zei dit te doen, omdat ze een uitvoeringsovereenkomst heeft gesloten met gebruikers. Daar ging het Europees Hof van Justitie niet in mee en deelde een boete van opgeteld 390 miljoen euro uit aan Meta.
Om te voorkomen dat er nog zo’n miljoenenboete op de deurmat zou vallen, bedacht Meta een andere constructie om persoonsgegevens van Facebook- en Instagramgebruikers te verzamelen: dat deed het bedrijf op basis van een gerechtvaardigd belang. Het Hof bepaalde in de zomer van 2023 dat het aanbieden van gerichte advertenties geen gerechtvaardigd belang is.
In oktober dacht Meta de oplossing te hebben bedacht voor deze impasse: reclamevrije abonnementen. Voor een vast maandbedrag mogen Facebook- en Instagramgebruikers hun account gratis blijven gebruiken, maar dan stemmen ze ermee in dat de platforms gebruikersdata blijven verzamelen en gerichte advertenties aanbieden. Zijn ze bereid om maandelijks een vast bedrag te betalen, dan verzamelt Meta niet langer gegevens van haar gebruikers en verdwijnen de advertenties van de platforms. Hiervoor moeten gebruikers 251,88 euro per jaar op tafel leggen.
Het intrekken van toestemming moet net zo eenvoudig zijn als het geven ervan
Deze ‘privacyheffing’ is sinds vorig jaar november in werking getreden in de EU, Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Zwitserland. Noyb kondigde aan hier werk van te maken, omdat ze vindt dat het abonnement niet door de beugel kan. De Oostenrijkse privacyorganisatie is daarnaast bang dat het initiatief van Meta andere partijen op ideeën brengt en dat die vergelijkbare abonnementsprijzen gaan introduceren.
In een persbericht klaagt Noyb dat het betaalde abonnement de zoveelste poging is om Europese privacywetgeving te omzeilen. Geld neerleggen om je fundamentele recht op gegevensbescherming uit te oefenen is volgens de stichting volstrekt onacceptabel. Ze vindt het een peperdure manier om toestemming in te trekken om niet langer gevolgd te worden. Bovendien maakt Meta het intrekken van toestemming onnodig moeilijk, wat in strijd is met artikel 7 van de AVG. Daarin staat dat gebruikers ieder moment het recht hebben om hun toestemming in te trekken en dat dit net zo eenvoudig moet zijn als het geven ervan.
“De wet is duidelijk: het intrekken van toestemming moet net zo eenvoudig zijn als het geven ervan. Het is pijnlijk duidelijk dat het betalen van 251,88 euro per jaar om toestemming in te trekken niet zo eenvoudig is als het klikken op een Oké-knop om de tracking te accepteren”, zo zegt privacyadvocaat bij Noyb Massimiliano Gelmi.
Noyb dient klacht in bij Oostenrijkse toezichthouder
Om een einde te maken aan deze praktijk heeft Noyb namens één klager een klacht ingediend bij de Datenschutzbehörde (DSB), de Oostenrijkse privacywaakhond. De privacystichting wil dat de toezichthouder Meta opdraagt om de huidige gegevensverwerkingsactiviteiten per direct te staken en zich te houden aan de Europese wetgeving inzake gegevensbescherming. Dat betekent dat gebruikers eenvoudig en zonder bijkomende kosten hun toestemming voor het verzamelen van gebruikersdata kunnen intrekken.
Daarnaast vraagt Noyb aan de toezichthouder om een boete op te leggen aan Meta om meerdere schendingen van de AVG te voorkomen. De privacyorganisatie verwacht dat de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit de zaak doorstuurt naar de Data Protection Commission (DPC), de Ierse privacywaakhond. Zij is namelijk de hoofdautoriteit voor Meta, omdat het Amerikaanse techbedrijf zijn hoofdkantoor in Dublin heeft gevestigd.
