Minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid vindt dat de ontwikkeling van sterke encryptie moet worden aangemoedigd. Tegelijkertijd mogen de nadelige effecten van versleuteling voor opsporings- en inlichtingendiensten niet genegeerd worden. Hij streeft er dan ook naar om binnen de juridische kaders de juiste balans te vinden.
Dat schrijft minister Grapperhaus in antwoord op schriftelijke vragen van D66-Kamerlid Kees Verhoeven.
Grapperhaus onderzoekt mogelijkheid om versleutelde berichten af te tappen
Eerder deze maand vertelden anonieme bronnen dat ambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid aan een plan werken om encryptie af te zwakken. Het officiële standpunt van het kabinet is sinds 2016 dat er niet getornd mag worden aan encryptie, omdat versleuteling ‘een sleutelrol in de samenleving speelt’.
Tegelijkertijd zien we dat cybercriminelen en terroristen gebruikmaken van Over-The-Top (OTT) diensten als WhatsApp en Signal om aanvallen en aanslagen te plannen en anoniem te blijven. End-to-end encryptie vormt in dergelijke gevallen een direct gevaar voor de nationale veiligheid: de berichten zijn immers alleen te lezen door de verzender en ontvanger. Minister Grapperhaus zoekt daarom naar een manier waarop opsporings- en inlichtingendiensten versleutelde berichten kunnen lezen.
Voor Kees Verhoeven (D66) was dit aanleiding om Kamervragen te stellen. Hij vraagt aan de veiligheidsminister of het klopt dat hij aan een wetswijziging voor de Telecommmunicatiewet werkt om het aftappen van OTT-diensten mogelijk te maken. Grapperhaus erkent dat hij deze mogelijkheid onderzoekt.
Grapperhaus: ‘Geen plannen om encryptie te verbieden’
Verhoeven vraagt aan de minister om ‘per direct te stoppen met alle werkzaamheden die erop gericht zijn om encryptie te verzwakken’. Grapperhaus zegt dat hij begrip heeft dat de Tweede Kamer het onderwerp controversieel vindt. Sterke encryptie is in zijn ogen van groot belang voor de systeem- en informatiebeveiliging van de maatschappij, bedrijven en overheid. Sterke encryptie is eveneens belangrijk voor de bescherming van fundamentele rechten, zoals het recht op de persoonlijke levenssfeer en het communicatiegeheim.
Tegelijkertijd benadrukt hij dat de nationale veiligheid in het gedrang kan komen als opsporings- en inlichtingendiensten geen versleutelde berichten kunnen inzien. We mogen de nadelige effecten van encryptie dan ook niet uit het oog verliezen. “Het is dus zaak om de beschermende waarde van versleuteling hoog te houden, terwijl de negatieve effecten voor opsporings- en inlichtingen en veiligheidsdiensten worden verminderd”, schrijft de minister. Technische oplossing dienen dan ook ‘adequaat en evenwichtig’ te zijn.
Minister Grapperhaus benadrukt dat hij geen plannen heeft om encryptie in de toekomst te verbieden.
Maatschappelijke organisaties en bedrijven verzetten zich tegen verzwakken encryptie
Woensdag sprak een groep van maatschappelijke organisaties, bedrijven en experts zich uit tegen de plannen van het kabinet om encryptie af te zwakken. De groep -bestaande uit onder anderen Amnesty International, Apple, Bits of Freedom, de Consumentenbond, Facebook, Google, Fox-IT en securityexpert Ronald Prins- roept de overheid op om ‘de ontwikkeling, beschikbaarheid en toepassing van alle vormen van encryptie te stimuleren’.
In het recente verleden zijn er ook allerlei internationale initiatieven geweest die zich uitspreken voor of tegen sterke encryptie. In ons artikel ‘Overheid werkt aan plan om encryptie af te zwakken’ staan we daar uitgebreid bij stil. De gezamenlijke verklaring van zeven landen, de resolutie van de Europese Raad over versleuteling en de privacycoalitie die fel tegen ieder voornemen is om encryptie op welke manier dan ook af te zwakken komen daarin aan bod.
