Apple wil iPhones, iPads en Mac-computers scannen op het bezit van kinderpornografisch materiaal. Echter, Europese wetgeving maakt dit momenteel onmogelijk om dit in de EU te doen. Niet zozeer de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) staat een effectieve aanpak van kindermisbruik in de weg, maar de cookiewetgeving.
Dat zegt Peter Kager, directeur kwaliteit bij ICTRecht, tegen BNR Nieuwsradio.
Apple gaat bezit en verspreiding kinderporno aanpakken
Afgelopen week kondigde Apple aan dat het de verspreiding en bezit van kinderpornografisch materiaal -ook wel Child Sexual Abuse Material (CSAM) genoemd- gaat aanpakken. Daarvoor heeft het Amerikaanse technologiebedrijf een systeem ontwikkeld om Apple-producten zoals een iPhone of iPad te scannen op dergelijk beeldmateriaal.
Apple krijgt deze foto’s aangereikt van partijen als het National Center for Missing & Exploited Children (NCMEC). Om deze foto’s of variaties daarop op te sporen, geeft Apple deze een unieke identificatiecode. Deze code wordt vervolgens verder versleuteld door Apple, zodat alleen medewerkers van het bedrijf de originele hash kunnen uitlezen.
Privacyvoorvechters en mensenrechtenorganisaties als de Electronic Frontier Foundation hadden van meet af aan felle kritiek op het plan van Apple. Zij zien het systeem van het bedrijf als een eerste stap voor de implementatie van een surveillancesysteem. Anderen vrezen dat Apple hiermee een backdoor toevoegt aan versleutelde berichten en dat het onze privacy schendt met het ontwikkelde systeem.
Om deze zorgen weg te nemen, publiceerde Apple maandag een FAQ-pagina. Daarin belooft het bedrijf plechtig dat de technologie alleen gebruikt zal worden om kinderpornografisch materiaal op te sporen. “We zullen niet ingaan op een verzoek van de overheid om scanmogelijkheden uit te breiden”, aldus Apple. Verder belooft de techreus dat de scansoftware alleen werkt als een gebruiker toestemming heeft gegeven om zijn of haar foto’s te synchroniseren met iCloud. Apple scant geen foto’s die lokaal zijn opgeslagen.
Klagen over aanpak kindermisbruik door Apple
Vooralsnog heeft Apple enkel plannen om haar systeem in de VS uit te rollen. Hier in Europa lijkt dat geen kans van slagen te hebben. De Europese privacywetgeving AVG maakt dit onmogelijk, zo stellen de meeste privacyvoorvechters.
De werkelijkheid is echter weerbarstiger. In theorie kan Apple zonder toestemming of goedkeuring haar software inschakelen en mobiele apparaten scannen op kinderporno en kindermisbruik. “In Europa hebben we het systeem dat er achteraf gehandeld wordt door de toezichthouders”, zo zegt Peter Kager van ICTRecht tegen BNR Nieuwsradio.
Gebruikers kunnen volgens hem wel een klacht indienen bij de privacytoezichthouder, of naar de rechter stappen. Deze instanties kunnen op hun beurt dan actie ondernemen tegen het bedrijf.
Kager: ‘Angst voor het systeem van Apple is begrijpelijk’
Cees Plaizier, privacyadvocaat bij het Amsterdamse advocatenkantoor Kennedy Van der Laan, zegt de angst voor Apples technologie te begrijpen. “Apple weegt hier de belangen van haar gebruikers af tegen de individuele en maatschappelijke belangen bij de bestrijding van kindermisbruik. Ze kiest duidelijk voor dat laatste belang. Het weegt mee dat Apple niet zelf de foto’s gaat beoordelen, maar aanhaakt bij een externe database die ook al gebruikt wordt door andere techreuzen zoals Google en Dropbox. Ik denk dat de angst en het risico hier ligt bij het systeem dat Apple heeft gemaakt om te checken op foto’s uit deze database. Hoe reëel is de kans dat dit systeem in de toekomst voor ander materiaal en voor andere doeleinden wordt ingezet.”
Kager zegt dat deze angst terecht is, omdat het systeem van Apple in potentie misbruikt zou kunnen worden. Als voorbeeld noemt hij de mogelijkheid voor de Chinese of Noord-Koreaanse overheid om te kijken hoe anderen over hun politiek leider denken.
Cookiewetgeving legt allerlei beperkingen op aan Apple
De AVG is volgens Kager niet het grootste struikelblok dat Apple haar technologie hier in Europa niet kan inzetten. Het pijnpunt zit hem volgens hem in de cookiewetgeving. “Die zegt namelijk je mag niet zomaar informatie op iemands apparaat plaatsen”, legt Kager uit. “Je mag ook niet zomaar informatie van iemands apparaat uitlezen zonder dat je daarvoor toestemming hebt gekregen van de gebruiker van dat apparaat. En die vlieger gaat hier ook op.”
Volgens de advocaat wordt er vanuit Europa gekeken of er niet een uitzondering gemaakt kan worden op die verplichting in de cookiewet bij de bestrijding van kinderpornografisch beeldmateriaal. Tot die tijd zal Apple haar plannen hier in Europa waarschijnlijk in de ijskast zetten.
Dit moet je weten over cookies
Cookies zijn informatiebestanden die op een computer worden geplaatst zodra iemand een website bezoekt. Er zijn allerlei soorten en smaken: denk onder meer aan functionele cookies, analytische cookies, third party cookies en tracking cookies. De laatstgenoemde variant is de meest beruchte, omdat deze op de meest indringende wijze een inbreuk vormt op je privacy. Tracking cookies houden namelijk precies bij welke websites je bezoekt en welke zoekopdrachten je uitvoert. Dat is interessante informatie voor advertentienetwerken en adverteerders, omdat ze hiermee persoonsgerichte advertenties kunnen aanbieden.
Vanwege de verregaande privacyinbreuk die cookies met zich meebrengen, mogen websites niet zomaar cookies opdringen aan bezoekers. De AVG stelt dat bezoekers ‘vrijelijk, ondubbelzinnig, geïnformeerd en specifiek’ moeten instemmen dat hun persoonsgegevens worden verwerkt door de website-eigenaar. Ook moeten sites duidelijk maken welke cookies ze op de computer van hun bezoekers willen plaatsen en voor welke doeleinden.
