Het ministerie van Justitie en Veiligheid is niet van plan om te stoppen met het verzamelen van gegevens van vliegtuigpassagiers. Om de privacy van reizigers te waarborgen, belooft de minister om aanvullende maatregelen te treffen. Het inkorten van de bewaartermijn is er één van.
Dat schrijft minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius in een brief aan de Tweede Kamer.
AP: ‘Stop direct met verzamelen van gegevens vliegtuigpassagiers’
Eind februari vroeg de Autoriteit Persoonsgegevens aan het departement om direct te stoppen met het verzamelen en verwerken van reisgegevens van vliegtuigpassagiers, ook wel PNR-gegevens genoemd (Passenger Name Records).
“Met de verwerking van PNR-gegevens wordt stelselmatig een grote hoeveelheid persoonsgegevens verzameld, geautomatiseerd verwerkt en bewaard van zeer veel mensen die niet bij de groep horen waarvoor de database eigenlijk is bedoeld”, zo schreef de toezichthouder aan minister Yeşilgöz-Zegerius.
De bewindsvrouw komt nu met een inhoudelijke reactie op het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens. Ze zegt dat de reisgegevens van vliegtuigpassagiers noodzakelijk zijn in de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit en terrorisme om verdachten te detecteren. De juridische basis hiervoor is vastgelegd in de ‘Wet gebruik passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven’. Deze wet biedt volgens de minister voldoende waarborgen om de privacy van reizigers te beschermen.
Hof: ‘Privacyinbreuk Europese NPR-richtlijn is proportioneel’
Minister Yeşilgöz-Zegerius benadrukt dat deze wet gebaseerd is op de PNR-richtlijn uit Brussel. Afgelopen jaar oordeelde het Europees Hof van Justitie dat deze richtlijn weliswaar inbreuk maakt op de privacy van reizigers, maar dat deze schending proportioneel is gezien de doelen die de richtlijn nastreeft.
“Met deze uitspraak wordt zowel het belang van de bestrijding van terrorisme en ernstige criminaliteit, zoals mensenhandel, als het belang van bescherming van de privacy door het Hof onderschreven en blijft de inhoud van de richtlijn -en daarmee het instrument- overeind”, zo schrijft de politica.
Minister verlaagt bewaartermijn naar drie jaar
De bewindsvrouw is dan ook niet van plan om te stoppen met het verwerken van gegevens van vliegtuigpassagiers. Wel voelt ze de noodzaak om de bestaande privacywaarborgen te vergroten. Daarvoor heeft de minister een aantal maatregelen bedacht.
Om te beginnen wordt de algemene bewaartermijn verlaagd van vijf jaar naar drie jaar. Onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) naar georganiseerde criminaliteit in Nederland, toont volgens de minister aan dat opsporingsonderzoeken doorgaans data die één tot drie jaar oud is, nodig hebben. Een kortere bewaartermijn kan de opsporing van verdachten in gevaar brengen.
Binnen nu en een maand wil de minister de ‘Wet gebruik passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven’ op dit punt aanpassen.
Onafhankelijke toetsing en selectie intra-EU-vluchten
In de tweede plaats wil minister Yeşilgöz-Zegerius de toets op het verstrekken en delen van passagiersgegevens aan bevoegde instanties onafhankelijker plaatsvindt. Naar aanleiding van de uitspraak van het Europees Hof heeft de minister besloten om deze toetsing voorlopig te laten uitvoeren door een officier van justitie in plaats van een opsporingsambtenaar van het Openbaar Ministerie.
“Concreet betekent dit dat alle vorderingen van officieren van justitie en opsporingsdiensten bij de Passagiersinformatie-eenheid Nederland, worden getoetst door de op afstand van het opsporingsonderzoek gepositioneerde officier van justitie”, schrijft de bewindsvrouw. Hier wil ze de komende tijd prioriteit aan geven.
Tot slot heeft de minister de opdracht gegeven om niet langer de passagiersgegevens van alle intra-EU-vluchten te verzamelen. Om te bepalen welke vluchten binnen de EU hiervoor in aanmerking komen, heeft ze een risicoanalyse laten uitvoeren voor de Nederlandse luchthavens. Om ervoor te zorgen dat alleen gegevens van geselecteerde vluchten worden doorgegeven, wordt de informatie van de luchtvaartmaatschappijen via een doorgiftepunt gefilterd. Data van niet-geselecteerde vluchten worden direct verwijderd, zo belooft de minister.
Minister zegt Tweede Kamer op de hoogte te houden
“Met bovenstaande maatregelen geef ik invulling aan een evenredig en proportioneel pakket aan maatregelen en waarborgen die noodzakelijk zijn voor de bestrijding van terrorisme en zware criminaliteit, met de noodzakelijke bescherming van persoonsgegevens”, aldus de minister van Justitie en Veiligheid.
Yeşilgöz-Zegerius belooft de Tweede Kamer op de hoogte te houden van de voortgang van deze maatregelen en eventuele implicaties voor de ‘Wet gebruik passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven’.
