De Hanzehogeschool Groningen heeft een nieuwe manier bedacht om veilig online te surveilleren bij tentamens. Alleen studenten die ingeschreven staan voor het tentamen, de docent en surveillanten hebben toegang tot de nieuwe toetsomgeving. De onderwijsinstelling werkt niet langer met guest links, waardoor onbevoegden niet langer over de schouders van studenten kunnen meekijken.
Dat schrijft demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelshoven in antwoord op schriftelijke vragen van de Partij voor de Dieren (PvdD).
Journalist ontdekt datalek bij Hanzehogeschool Groningen
Half januari maakte bracht stadsblad Sikkom een datalek bij de Hanzehogeschool Groningen aan het licht. Een redacteur van het blad ontving van meerdere studenten een guest link of gastlink, waarmee hij zonder gebruikersnaam of wachtwoord toegang had tot de toetsomgeving van studenten aan de hogeschool. Zodoende kon hij over de schouder van studenten meekijken die op dat moment een tentamen aan het maken waren.
“De surveillant heeft de journalist één keer gevraagd om zich te identificeren en vervolgens om de omgeving te verlaten. De tweede keer is de journalist uit zichzelf vertrokken”, schrijft minister Van Engelshoven. De redacteur heeft daarna de onderwijsinstelling op de hoogte gebracht van het lek. Dit is vervolgens gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Studenten die de dupe waren zijn op de hoogte gebracht.
Uit voorzorg besloot de Hanzehogeschool om een deel van de tentamens die tussen half januari en begin februari plaatsvonden uit te stellen. Studenten reageerden boos en gefrustreerd op het besluit van de hogeschool. Zij maakten zich zorgen over studiepunten, studievertraging, of ze wel konden starten met hun stageplaats, en hoe ze hun fulltime stage moesten combineren met tentamens.
Hanzehogeschool stapt over op een nieuwe digitale toetsomgeving
Na het datalek heeft de hogeschool gekeken hoe herhaling in de toekomst kon worden voorkomen. De Hanzehogeschool heeft daarvoor een oplossing bedacht: Blackboard Collaborate. Het is een nieuwe en veiligere toetsomgeving dan het oude surveillancesysteem. Om toegang te krijgen tot de surveillanceomgeving, moet je beschikken over een gebruikersnaam en wachtwoord. Studenten die ingeschreven staan voor het tentamen, de docent van de cursus en surveillanten hebben toegang tot de digitale toetsomgeving. Ongenode gasten kunnen dus niet langer via een gastlink uitgenodigd worden om toe te zien hoe studenten hun tentamen afleggen.
Volgens minister Van Engelshoven is de nieuwe omgeving veilig. “De nieuwe surveillanceomgeving en de procedures zijn doorgelicht en getest (…) Zowel de toets als de surveillance bevinden zich in een beveiligde omgeving waar de student alleen met zijn/haar persoonlijke inloggegevens in kan.”
Minister: ‘Datalekken zijn nooit helemaal uit te sluiten’
Op de vraag of ‘dit datalek het laatste incident was met online tentamens’, stelt de minister dat de coronapandemie ervoor gezorgd heeft dat men zich meer bewust is geworden van security- en privacyissues en de daarmee gepaarde veiligheidsrisico’s. Om studenten en medewerkers van onderwijsinstellingen hiervan nog meer bewust te maken en vaardigheden op deze vlakken bij te brengen, heeft belangenvereniging SURF een Digitaal Brevet ontwikkeld. Daarnaast wil Van Engelshoven de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) vragen om onderzoek te doen naar de kwaliteit van online onderwijs in het hoger onderwijs in coronatijd. Ze kijken dan onder meer naar de inzet en kwaliteit van online proctoring.
Minister Van Engelshoven waarschuwt voor teveel optimisme. “Datalekken zijn nooit helemaal uit te sluiten, hoe goed een online systeem ook is ingericht. Daarom is het van groot belang dat instellingen zelf regelmatig controleren of de proctoring en online surveillance software voldoende beveiligd is.”
Online tentaminering niet verplicht
Tot slot wijst de minister erop dat onderwijsinstellingen niet verplicht zijn om online tentamens af te leggen. Sinds de zomer van 2020 mogen studenten op locatie afleggen, zolang hogescholen en universiteiten daarbij de richtlijnen van het RIVM aanhouden. Ook in de huidige lockdown mogen onderwijsinstellingen tentamens op locatie organiseren. “Het is echter wel aan de instellingen om op basis van de specifieke omstandigheden te bepalen welke toetsingsvorm en -locatie geschikt is voor hetgeen ze willen toetsen”, aldus Van Engelshoven.
Hogescholen en universiteiten dienen een afweging te maken tussen de toetsingsvorm en de privacy van studenten. “Instellingen dienen ook voldoende aandacht te besteden aan de veiligheid van de student, de werkdruk binnen de instelling en de organiseerbaarheid van de tentamens. Hierdoor kan het voorkomen dat een instelling een online tentaminering als een beter alternatief beschouwt dan een tentamen op locatie.”
