Nederlanders kennen de potentie van ChatGPT. Tegelijkertijd vertrouwt minder dan één op de vijf erop dat de antwoorden die de chatbot geeft daadwerkelijk kloppen. Ruim driekwart ziet in dat ChatGPT wel degelijk risico’s kent.
Dat blijkt uit onderzoek van Motivaction onder 1.044 Nederlanders. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van advies- en accountantskantoor KPMG, zo schrijft De Telegraaf.
Groot wantrouwen over algoritmes en AI onder Nederlanders
Algoritmes worden voor uiteenlopende toepassingen gebruikt. Streamingdiensten gebruiken deze technologie om films en series aan te bevelen aan kijkers. Platforms als YouTube en TikTok zetten algoritmes en kunstmatige intelligentie in om videosuggesties te doen. En webshops maken gebruik van deze technieken om aanbevelingen te doen op basis van het koopgedrag van consumenten. Ook de overheid gebruikt algoritmes en AI om beleid uit te voeren, bijvoorbeeld voor het opsporen van mogelijke fraude.
Volgens de onderzoekers van Motivaction vindt 42 procent van de Nederlanders het een slecht idee dat de overheid algoritmes en kunstmatige intelligentie gebruikt om haar taken uit te voeren. Denk maar aan de toeslagenaffaire of kinderopvangtoeslagaffaire en de impact die deze kwesties nog altijd hebben op het leven van duizenden huishoudens.
Het wantrouwen onder banken en verzekeraars die algoritmes gebruiken, is het wantrouwen nog groter. Meer dan de helft van de respondenten denkt dat financiële instellingen niet eerlijk en transparant zijn over hun gebruik van algoritmes.
Om deze reden vertrouwen we ChatGPT niet
Ook ChatGPT maakt gebruik van algoritmes om het taalmodel te trainen en antwoorden te verstrekken. Het wantrouwen voor de chatbot is groot in ons land. Minder dan één op de vijf Nederlanders zet vraagtekens bij de antwoorden die ChatGPT geeft. Volgens KPMG-onderzoeker Frank van Praat komt dat omdat er “een automatische koppeling” is tussen ChatGPT en de gevaren en risico’s van kunstmatige intelligentie.
Als voorbeeld noemt hij de mogelijke vooringenomenheid en discriminatie van het fraudecontrolesysteem van de Dienst Uitvoering Onderwijstaken (DUO). Uit onderzoek van NOS op 3 en Investico bleek dat studenten met een migratieachtergrond opvallend vaak werden beschuldigd van fraude met studiefinanciering. Demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Robbert Dijkgraf gaf opdracht aan de Autoriteit Persoonsgegevens om een onderzoek in te stellen naar het fraudecontrolesysteem van DUO.
De toeslagen- en kinderopvangtoeslagaffaire en het gedoe rondom het fraudecontrolesysteem van DUO zitten volgens Van Praat nog vers in het geheugen van mensen. “Dat heeft impact op het vertrouwen en zorgt bij mensen voor een gevoel van onbehagen”, zo vertelt hij aan De Telegraaf.
‘Overheid moet burgers beter informeren over AI’
De onderzoeker van KPMG vindt dat de overheid een taak en verantwoordelijkheid heeft om het vertrouwen van Nederlanders te winnen voor algoritmes en kunstmatige intelligentie. Deze technologieën zullen in de toekomst alleen maar meer worden gebruikt.
“Burgers moeten beter worden geïnformeerd over wat AI is en wat het allemaal kan. Dat moet misschien wel in het onderwijs beginnen. Er ligt ook een taak op het gebied van toezicht en handhaving”, aldus Van Praat.
Er zijn tot nu toe niet twee, maar reeds 7 discriminerende algoritmen bekend die werden gebruikt door de nationale overheid. Het lijkt mij dus ongepast dat diezelfde overheid de burgers moet overtuigen van het nut van algoritmes. Het is belangrijk dat het verboden wordt voor overheden om algoritmes te gebruiken. De overheid is niet te vertrouwen, en al helemaal niet met algoritmes.