De Europese Commissie vindt dat surfen op internet geen vervelende aangelegenheid mag worden doordat bezoekers continu moeten instemmen met cookies. De Commissie wil daarom met grote technologiebedrijven niet-bindende afspraken maken dat zij internetgebruikers beter beschermt tegen opdringerige toestemmingsverklaringen. “Ik ben ervan overtuigd dat dit vrijwillige initiatief de deur opent voor nieuwe online praktijken die de consumentenrechten beter zullen beschermen.”
Dat zegt Eurocommissaris voor Justitie Didier Reynders in een interview met de Duitse krant Welt am Sonntag.
Onvrede over Europese cookiewetgeving
Er wordt al geruime tijd geklaagd over de huidige cookiewetgeving in Europa. Voordat websites tracking cookies mogen plaatsen op het apparaat van bezoekers, moeten zij hiervoor expliciet om toestemming vragen. Om deze instemming te verkrijgen, verschijnt er een pop-upvenster in beeld waarin de eigenaar van de site vraagt of hij cookies plaatsen. Door op ‘akkoord’ te drukken verdwijnt het venster en is de site toegankelijk.
Het idee achter deze wetgeving was dat bezoekers zich beter bewust worden waar zij mee instemmen. Veel cookies houden bijvoorbeeld je webactiviteiten en zoekgeschiedenis bij. Deze informatie verkopen ze vervolgens aan derden, die deze data op hun beurt gebruiken om persoonlijke, gerichte advertenties aan te bieden. Persoonlijke gegevens worden zodoende, veelal ongemerkt, aan een groot aantal commerciële partijen doorverkocht.
De praktijk pakt echter vaak anders uit. Bezoekers worden overspoeld met privacyverklaringen, informatie over cookies en ingewikkelde doorklikmenu’s om maar toestemming te krijgen om gebruikersgegevens te mogen verzamelen. En ondanks dat bezoekers overladen worden met informatie over cookies en privacy statements, hebben de meeste internetgebruikers geen flauw idee welke gegevens websites verzamelen en verkopen.
Reynders pleit voor niet-bindende afspraken met techbedrijven
Dat moet anders, zo vindt Eurocommissaris voor Justitie Didier Reynders. Hij wil de groeiende ‘cookievermoeidheid’ onder internetgebruikers aanpakken en tegelijkertijd de informatievoorziening over advertentiemodellen verbeteren, zonder te opdringerig te zijn. Reynders denkt eraan om bezoekers één jaar na hun laatste bezoek opnieuw de vraag voor te leggen of ze bereid zijn cookies te accepteren.
De Eurocommissaris ziet het liefst dat technologiebedrijven op vrijwillige basis niet-bindende afspraken maken. Daarin moeten ze beloven hun gebruikers beter te informeren over cookies en dat ze er alles aan zullen doen om bezoekers te beschermen tegen hinderlijke toestemmingsverklaringen. De Europese Commissie hoopt dat als de grote techbedrijven hierin het voortouw nemen, dat kleinere spelers het voorbeeld zullen volgen.
In het vraaggesprek met Welt am Sonntag vertelt Reynders dat hij ervan overtuigd is dat internetgebruikers en consumenten door deze vrijwillige afspraken beter beschermd worden. Partijen moeten immers vooraf duidelijkheid verschaffen over hun bedrijfsmodel, het gebruik van persoonsgegevens voor reclamedoeleinden en financiering van de website. “Daarnaast moet de consument ook kunnen kiezen tussen reclamemodellen op basis van tracking of modellen die de privacy meer beschermen”, aldus Reynders.
Kabinet vindt dat cookiewetgeving beter kan
In Nederland klagen politici al geruime tijd steen en been over het falende Europese cookiebeleid. Volgens Tweede Kamerlid Hind Dekker-Abdulaziz (D66) is het cookiebeleid niets meer dan ‘een dun laagje legaliteit’ om consumenten te beschermen tegen de dataverzamelingspraktijken van techbedrijven als Google en Meta. “[Het verzamelen en verkopen van persoonsgegevens, red.] is de schimmige en verborgen achterkant van het internet. Want hoe garanderen we dan dat onze gegevens, soms heel gevoelige gegevens over religie en geaardheid, niet in de verkeerde handen terechtkomen?”, zo vroeg zij zich hardop af.
Demissionair staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen erkende in een brief aan de Tweede Kamer dat het huidige cookiebeleid beter kan. Ze schreef hierover het volgende:
“Het wordt in de praktijk op websites vaak helemaal niet zo duidelijk welke gegevens verzameld worden en wat ermee gebeurt. De manier waarop toestemming gevraagd wordt, is vaak ook heel ingewikkeld. Heel vaak is het veel makkelijker om bij cookies op ‘ja’ te klikken dan op ‘nee’. Als je dat niet wilt, moet je veel meer moeite doen en vaak meerdere vragen beantwoorden.
Het kabinet erkent dat de huidige praktijk onprettig is. Er is wetgeving die bepaalt dat gegevens van (internet)gebruikers niet zonder toestemming gebruikt mogen worden. Echter zien we dat door consentmoeheid en dark patterns consumenten vaak akkoord gaan zonder dat ze dat echt willen.”
Net als Eurocommissaris Reynders pleit Van Huffelen voor een systeem waarbij bezoekers één keer hoeven aan te geven met welke cookies zij instemmen. Dat is beter dan de huidige praktijk, waarbij je bij iedere site die je bezoekt aangeeft welke cookies wel en niet mogen worden geplaatst. “Het kabinet wil dat eenmaal gegeven of geweigerde toestemming voor een bepaalde website onthouden wordt, zodat de vraag om toestemming niet telkens opnieuw gesteld hoeft te worden”, aldus de staatssecretaris.
