De Landesbeauftragte für den Datenschutz (LfD), de privacywaakhond in de Duitse deelstaat Nedersaksen, heeft een voorwaardelijke boete van 10,4 miljoen euro opgelegd aan een computerverkoper. Twee jaar lang hield hij zijn werknemers in de gaten met beveiligingscamera’s. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) staat dit niet toe.
Dat schrijft de toezichthouder in een persverklaring.
Ophangen van beveiligingscamera’s niet toegestaan zonder verdachtmaking
Het bedrijf in kwestie, notebooksbilliger.de AG, zegt de camera’s te hebben geïnstalleerd om diefstal te voorkomen en de goederenstroom in zijn warenhuis te monitoren. De Duitse toezichthouder LfD is het niet eens met deze lezing. Ondernemers mogen niet zomaar beveiligingscamera’s installeren om te verhinderen dat medewerkers eigendommen van de baas stelen: ze moeten eerst mildere preventiemaatregelen onderzoeken, zoals het willekeurig doorzoeken van rugzakken die het terrein verlaten.
De toezichthouder stelt dat videosurveillance alleen is toegestaan als er geredelijke verdachtmaking bestaat tegen specifieke personeelsleden. In dat geval mogen organisaties tijdelijk camera’s ophangen om onderzoek uit te voeren. Bij de notebookverkoper was het cameratoezicht niet beperkt tot een bepaalde periode en bestonden er geen kwade vermoedens jegens medewerkers. Daarnaast werden de opnames zestig dagen opgeslagen, wat aanzienlijk langer is dan noodzakelijk.
Ook klanten worden getroffen door cameratoezicht
Volgens de toezichthouder gaat het om een ernstige zaak van videosurveillance. “Ondernemers moeten begrijpen dat intensief cameratoezicht de rechten van medewerkers op grote schaal schenden”, zegt Barbara Thiel van LfD. Beveiligingscamera’s ophangen vanwege hun afschrikwekkende werking is volgens Europese privacyregels niet toegestaan. “Als dat het geval zou zijn, zouden bedrijven het toezicht onbeperkt kunnen uitbreiden. De werknemers hoeven hun persoonlijke rechten niet op te geven, om reden dat hun werkgever iedereen verdenkt.”
Niet alleen medewerkers, maar ook klanten van notebooksbilliger.de werden opgenomen door de camera’s. Als mensen langere tijd worden blootgesteld aan cameratoezicht, is het volgens Thiel wenselijk dat ze beschermd worden door privacywetten en regels. Klanten die de winkel bezoeken om een computer uit te kiezen, zijn per definitie langer in beeld van de camera’s.
Bedrijf krijgt voorwaardelijke boete van 10,4 miljoen euro
LfD oordeelt dat cameratoezicht in deze scenario’s ongepast en disproportioneel zijn. Daarom legt de privacywaakhond een boete van 10,4 miljoen euro op aan notebooksbilliger.de AG. Deze boete is voorwaardelijk omdat het bedrijf zijn camerasysteem inmiddels heeft aangepast. De toezichthouder is daarmee akkoord gegaan.
Het is de hoogte boete die de LfD tot nu toe heeft opgelegd. In theorie mag de toezichthouder boetes opleggen die kunnen oplopen tot twintig miljoen euro, of maximaal 4 procent van de wereldwijde omzet.
Camera’s met gezichtsherkenning niet toegestaan
In ons land speelt het onderwerp al geruime tijd. Vrijwel alle sectoren werken met camera’s om een oogje in het zeil te houden, diefstal te voorkomen of voor toegangscontrole. Deze beveiligingscamera’s zijn bovendien steeds vaker uitgerust met gezichtsherkenningstechnologie. Dat is niet zonder meer toegestaan. Daarom zit de Autoriteit Persoonsgegevens boven op de kwestie.
De toezichthouder erkent dat camera’s met gezichtsherkenningstechnologie handig kunnen zijn, maar wijst erop dat onze privacy hierdoor in het geding is. “Als we het land volhangen met zulke systemen, kun je continu gevolgd worden. Die camera’s nemen jou niet alleen op, die weten wie je bent”, aldus vicevoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens Monique Verdier.
De AVG verbiedt het in beginsel om beveiligingscamera’s met gezichtsherkenning in te zetten. De Europese privacywet noemt twee uitzonderingen op dit verbod: als mensen toestemming geven om ze te filmen met deze technologie en als de camera’s gebruikt worden voor beveiligings- en authenticatiedoeleinden die een ‘zwaarwegend belang’ dienen (zoals bij een toegangspoort naar een kerncentrale of datacentrum).
‘Klanten zijn wandelende streepjescodes’
Een Jumbo-filiaal in Alphen aan den Rijn kreeg in december een officiële waarschuwing voor de inzet van camera’s met gezichtsherkenning. De manager van de supermarkt had een camera opgehangen bij de ingang die gekoppeld was aan een systeem voor gezichtsherkenning. Op deze manier wilde hij zijn winkel en bezoekers beschermen tegen winkeldieven.
De Autoriteit Persoonsgegevens stak daar een stokje voor. Buitenshuis is deze technologie doorgaans verboden, en niet zonder reden. “Gezichtsherkenning maakt van ons wandelende streepjescodes. Elke keer als jij een winkel, stadion of evenementenhal met gezichtsherkenning binnenstapt, scant dat systeem jouw gezicht. Zonder dat te vragen”, zo waarschuwde Verdier. “Door jouw gezicht in een zoekmachine te stoppen, zou zo’n systeem bovendien zó jouw gezicht kunnen koppelen aan je naam en andere gegevens. Bijvoorbeeld via een socialemediaprofiel.”
