- Dilan Yeşilgöz-Zegerius: ‘Registratie op geheime terreurlijst is ingegeven door onderbuikgevoelens’
- KMar: ‘Gebruikte gezichtsherkenning als disproportioneel surveillancemiddel’
- Marnix van Rij: ‘Persoonsgegevens zijn niet veilig bij de Belastingdienst’
- Meta, X en Telegram: ‘Platforms dragen actief bij aan mogelijke mensenrechtenschendingen’
- Breng je stem uit
Welke personen, bedrijven en organisaties maakten het afgelopen jaar de grootste inbreuk op onze privacy en digitale rechten? Bits of Freedom heeft zojuist aangekondigd wie zij heeft genomineerd voor de Big Brother Awards 2023. Benieuwd wie de burgerrechtenbeweging heeft genomineerd en waarom? Lees dan snel verder.
Dilan Yeşilgöz-Zegerius: ‘Registratie op geheime terreurlijst is ingegeven door onderbuikgevoelens’
De eerste van de vier genomineerden is demissionair minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius. Bits of Freedom (BoF) stelt dat de bewindsvrouw slachtoffers die onterecht op een geheime terreurlijst staan, aan hun lot overgelaat. “De registratie lijkt te zijn gebaseerd op onderbuikgevoelens en de creatieve interpretaties van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), foutieve informatie die te snel wordt gedeeld en de betrokkenheid van schimmige particuliere onderzoeksbureaus”, zo schrijft de belangenvereniging.
Vermoedens mogen nooit de reden zijn waarom iemand op zo’n lijst terechtkomt. “Als er dan al eens iets misgaat waardoor iemand onterecht op een dergelijke lijst wordt gezet, dan is het aan de minister van Justitie en Veiligheid om hier verantwoordelijkheid in te nemen om dit probleem zo snel mogelijk op te lossen. Wat echt niet kan: complete radiostilte en het op de slachtoffers afschuiven van de verantwoordelijkheid om het probleem op te lossen.”
Bits of Freedom vindt dat minister Yeşilgöz-Zegerius excuses moet aanbieden en dat mensen die onterecht op de lijst van mogelijke terreurverdachten staan, eraf moeten worden gehaald. De kwestie levert haar een nominatie op voor de grootste privacyschender van afgelopen jaar.
Bij de vorige editie van de Big Brother Awards werd de politica genomineerd voor “haar poging de illegale surveillancepraktijken van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) te legaliseren”. De prijs ging uiteindelijk naar de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Anke Bruins Slot voor de Tijdelijke wet.
KMar: ‘Gebruikte gezichtsherkenning als disproportioneel surveillancemiddel’
De tweede nominatie voor de Big Brother Awards 2023, is de Koninklijke Marechaussee (KMar). De KMar struinde sociale media af op zoek naar accounts die zich positief uitlieten over de protestactie van actiegroep Extinction Rebellion (XR). De marechaussee verzamelde vervolgens profielfoto’s en haalde deze foto’s door CATCH, de gezichtendatabase van de politie.
“Hiermee plaatst de marechaussee zich in een illuster rijtje van overheidsinstanties dat zich schuldig maakt aan het volgen van mensen en hun politieke voorkeuren op sociale media. Maar daarbovenop maakt zij ook nog eens gebruik van gezichtsherkenning als disproportioneel surveillancemiddel van demonstranten”, aldus Bits of Freedom.
In juli 2023 verstuurde het Openbaar Ministerie aan 175 personen een waarschuwingsbrief, waarin stond dat ze vorig jaar hadden deelgenomen aan de klimaatdemonstratie op Schiphol. Acht personen gaven aan dat ze niet aanwezig waren geweest bij de protestactie. Het Openbaar Ministerie bood excuses aan voor de foutieve identificatie en beloofde hun persoonsgegevens te verwijderen. De KMar zei het identificatieproces onder de loep te nemen.
“De werkwijze van de marechaussee laat zien hoe burgers steeds transparanter worden voor de overheid, en de overheid steeds ondoorzichtiger wordt voor de burger (…) De werkwijze laat ook zien hoe je gezicht door de inzet van gezichtsherkenningstechnologie wordt gedegradeerd tot wandelende streepjescode”, zo zegt Bits of Freedom. De organisatie wil dat de KMar stopt met de monitoring van sociale media voor gezichtsherkenning.
Marnix van Rij: ‘Persoonsgegevens zijn niet veilig bij de Belastingdienst’
Demissionair staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst Marnix van Rij is de vierde kandidaat die Bits of Freedom nomineert voor de Big Brother Awards 2023. De burgerrechtenbeweging is van mening dat de staatssecretaris stelselmatig de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) overtreedt door ‘uitzonderlijk veel’ (bijzondere) persoonsgegevens van burgers te verzamelen.
“Er is te weinig grip op de gegevens die de Belastingdienst van de burger gebruikt. Er is geen beleid om foutieve persoonsgegevens te herkennen en te corrigeren, en verouderde gegevens worden niet op tijd gearchiveerd en vernietigd. Ook zijn gegevens onvoldoende beveiligd, waardoor medewerkers die de gegevens niet voor de uitvoering van hun werk nodig hebben, er toch bij kunnen. Het moge duidelijk zijn: persoonsgegevens van mensen zijn bij de Belastingdienst niet in veilige handen”, zo licht Bits of Freedom toe.
De fiscus belooft beterschap, maar laat het volgens de BoF structureel afweten. De belangenorganisatie wil dan ook dat de Belastingdienst alsnog per direct aan de AVG voldoet en onmiddellijk stopt met ‘discriminerende verwerkingen’. Staatssecretaris Van Rij beloofde in september om uiterlijk eind volgend jaar alle applicaties van de Belastingdienst te hebben onderworpen aan een AVG-compliance toets.
Meta, X en Telegram: ‘Platforms dragen actief bij aan mogelijke mensenrechtenschendingen’
De vierde en laatste nominatie voor de Big Brother Awards 2023, zijn Meta, X en Telegram. Voor deze bedrijven lijken mensenrechten een ‘bijzaak’. De platforms doen in de ogen van Bits of Freedom veel te weinig aan moderatie van haatberichten in oorlogsgebieden. “Oproepen tot geweld of zelfs genocide zijn eenvoudig mogelijk, blijven lang beschikbaar en vrijwel onbestraft”, zo schrijft BoF.
Ook worden er volgens de burgerrechtenbeweging veel legitieme accounts afgesloten en wordt de reikwijdte van verhalen ingeperkt. Deze gebrekkige informatiestroom draagt bij aan de verspreiding van desinformatie en censuur, en kunnen leiden tot fysiek geweld. “Doordat platformen een uiterst dominante plaats innemen in ons publieke debat, wereldwijd, heeft het beleid van deze platformen directe invloed op de ontwikkelingen in het gebied. Die impact van hun handelen is op veel manieren merkbaar.”
Bits of Freedom roept Meta, X en Telegram op om onafhankelijke analyses te laten uitvoeren om zo mogelijke schendingen van mensenrechten te identificeren. “Voor alle risico’s moeten vervolgens maatregelen genomen worden om deze op te heffen of tot een minimum te beperken. Indien deze maatregelen niet effectief zijn, moeten de bedrijven de desbetreffende activiteiten of diensten staken.”
Breng je stem uit
De Big Brother Awards is een jaarlijks terugkerend evenement waarbij aandacht wordt gevraagd voor grootschalige privacyschendingen. Er zijn in totaal drie categorieën: de publieksprijs, de expertprijs en de Felipe Rodriguez Award. De publieksprijs wordt door burgers toegekend. Zij mogen stemmen op de keuzes die door Bits of Freedom zijn aangedragen. De expertprijs gaat naar degene die door een vakjury wordt gekozen.
De Felipe Rodriguez Award is een prijs die Bits of Freedom jaarlijks uitreikt aan degene die een positieve bijdrage heeft geleverd aan privacy, vrijheid van meningsuiting en online mensenrechten.
De uitreiking van de Big Brother Awards 2023 vindt plaats op maandag 15 januari 2024 van 19:00 in Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond in Amsterdam. Je hebt tot maandag 8 januari de tijd om een stem uit te brengen voor de publieksprijs.
