Kredietinformatiebureaus als Experian en Focum leggen grote databases aan waarin zij persoonsgegevens van consumenten koppelen aan informatie over hun betaalgedrag. Naast gegevens van reguliere consumenten, bevatten de databases van deze datahandelaren ook namen en woonadressen van bedreigde bewindslieden, journalisten en advocaten. De Consumentenbond is hier niet over te spreken en wil dat deze bedrijven hun werkwijze aanpassen.
Daarover schrijft RTL Nieuws, dat ontdekte dat de databases van datahandelaren gegevens van bedreigde personen bevatten.
Experts: ‘Wat datahandelaren doen is in strijd met de wet’
Volgens het medium belanden Nederlanders ongemerkt in databases van partijen als Experian en Focum. Het afsluiten van een abonnement of energiecontract is al voldoende om daarin te belanden. Wat de meeste mensen echter niet weten, is dat kredietinformatiebureaus hun gegevens verkopen aan andere bedrijven die duidelijkheid willen over de kredietwaardigheid van hun klanten. Bronnen bevestigen tegenover RTL Nieuws dat ook incassobureaus en particuliere recherchebedrijven informatie uit deze databases opvragen.
Het doorverkopen van persoonsgegevens zonder mensen hierover van tevoren in te lichten, is wettelijk verboden, zo zeggen meerdere privacyexperts. “Als gegevens verder worden verwerkt, moet de consument worden geïnformeerd. Bovendien moeten ze toestemming vragen. Dat gebeurt allebei niet, dus dit is in strijd met de wet”, zo legt Tijmen Wisman, universitair docent privacyrecht aan de VU, uit.
De Consumentenbond heeft forse kritiek op de manier waarop kredietinformatiebureaus met persoonsgegevens van Nederlanders omgaan. “Wij begrijpen echt wel dat een bedrijf een kredietcheck uitvoert als je ergens een abonnement afsluit. Maar dat jouw gegevens vervolgens worden bewaard en doorverkocht aan andere partijen weet je niet en daar heb je ook geen toestemming voor gegeven. Dat is kwalijk”, zegt woordvoerder Gerard Spierenburg.
Van den Heuvel: ‘Ze hebben die regels gewoon aan hun laars gelapt’
Om het nog erger te maken: RTL Nieuws slaagde erin om via de zoekfunctie van de datahandelaren de woonadressen van personen die worden bedreigd te vinden. Onder meer het adres van VVD-Kamerlid Ulysse Ellian en misdaadverslaggever John van den Heuvel wist het medium te bemachtigen. Laatstgenoemde overweegt om juridische stappen te nemen.
De kredietinformatiebureaus zeggen in een reactie dat bedreigde personen zich bij hen kunnen melden om hun gegevens te laten afschermen. Dat is de omgekeerde wereld, zo zegt Van den Heuvel. “Ze hebben die regels gewoon aan hun laars gelapt. En dan kunnen ze wel zeggen, ‘ja, achteraf kunnen we dat allemaal corrigeren’. Dat hadden ze vooraf moeten doen. Dat hebben ze nu niet gedaan, dus eigenlijk is het leed al aangericht”, aldus de misdaadverslaggever.
Consumentenbond wil dat datahandelaren hun werkwijze aanpassen
De Consumentenbond benadrukt dat niet alleen bedreigde personen risico lopen doordat woonadressen niet zijn afgeschermd. “Je zult maar een lastige ex hebben, of een stalker of iets dergelijks. Of je gegevens komen in handen van oplichters, of van malafide bedrijven. Dan loop je natuurlijk best een risico”, vertelt woordvoerder Spierenburg.
De Bond vindt dat de kredietinformatiebureaus hun werkwijze moeten aanpassen. “Wat in ieder geval moet gebeuren, is dat deze bedrijven je actief informeren over dat ze jouw gegevens in een database hebben staan, wat ze daar mee doen en je ook actief de keuze bieden om die te verwijderen als je dat wil. Dan zijn we in ieder geval een heel stuk verder, want dan heb je als consument echt weer de controle terug over jouw gegevens.”
Branchevereniging zegt aan de wetgeving te voldoen
De Vereniging van Kredietinformatiebureaus (VvKI) zegt dat leden niet weten welke mensen worden bedreigd of opgenomen zijn in het stelsel Bewaken en Beveiligen. Zodoende is het onmogelijk om hun gegevens uit de databases te verwijderen. “Als een dergelijke betrokkene zich bij een kredietinformatiebureau meldt en vraagt om afscherming van gegevens die voor hem/haar een veiligheidsrisico met zich meebrengen, dan wordt daar uiteraard serieus mee omgegaan door onze leden”, zo zegt de branchevereniging.
De VvKI stelt verder dat haar leden voldoen aan de wetgeving, waaronder de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Volgens de brancheorganisatie is het de taak en verantwoordelijkheid van de klanten van kredietinformatiebureaus om betrokkenen te informeren dat hun gegevens worden gekocht via deze partijen.
De Autoriteit Persoonsgegevens bevestigt tegenover RTL Nieuws dat ze al sinds 2020 onderzoek doet naar de werkwijze van kredietinformatiebureaus. Over de aard en inhoud van lopende onderzoeken kan de toezichthouder geen uitspraken doen.
Update (3 januari 2024): met ingang vanaf volgende maand mag kredietinformatiebureau Experian van KPN niet langer klantgegevens doorverkopen aan derden. Dat hebben beide partijen met elkaar afgesproken, zo bevestigt het telecombedrijf tegenover RTL Nieuws.
“Op basis van de bevindingen van RTL Nieuws zijn we meteen met Experian om tafel gegaan. Experian heeft aangegeven dat de gegevens van onze klanten niet meer door andere partijen opvraagbaar zullen zijn. Er is ons verzekerd dat dit na februari niet meer het geval zal zij”, zo vertelt KPN-woordvoerder Gerd De Smyter.
