Grote demonstratie waarbij een man een vuist maakt om zijn ongenoegen kenbaar te maken

Burgemeester van Utrecht wil makkelijker toegang tot afgesloten groepen op sociale media

Laatst bijgewerkt: 26 augustus 2020
Leestijd: 4 minuten, 11 seconden

Peter den Oudsten, burgemeester van Utrecht, is ervan overtuigd dat vloggers verantwoordelijk zijn voor de rellen die bijna twee weken geleden plaatsvonden in de Utrechtse wijken Kanaleneiland, Ondiep en Overvecht. Om herhaling in de toekomst te voorkomen, wil hij daarom sneller toegang krijgen tot gesprekken in privégroepen. De burgervader heeft het onderwerp aangekaart bij minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid.

Dat zei burgemeester Den Oudsten op een ingelaste commissievergadering van de gemeenteraad, zo schrijft RTV Utrecht.

Raadsleden zitten met vragen over de rellen

Op vrijdag 14 augustus en het daarop volgende weekend was er grote onrust in Utrecht. Een paar dagen lang had de stad Utrecht last van rellende jongeren. Ze gooiden stenen naar de politie, staken vuurwerk af en maakten zich schuldig aan vernieling en vandalisme in meerdere wijken in Utrecht. In totaal zijn 53 jongeren gearresteerd door de politie. Er wordt niet uitgesloten dat er nog meer aanhoudingen volgen.

Veel raadsleden zaten na afloop met vragen. Waarom gingen de jongeren rellen? Hoe heeft het zo uit de hand kunnen lopen? Waarom greep de ME pas zo laat in? Moeten de ouders aangesproken worden op het gedrag van hun zoon? Om antwoord op deze vragen te krijgen, laste de gemeenteraad een extra commissievergadering in.

Er was onvoldoende politiecapaciteit

Wethouder Lot van Hooijdonk was op de betreffende avond vervangend burgemeester, omdat Den Oudsten op dat moment op vakantie was. Met de ‘driehoek’ -politie, Openbaar Ministerie en gemeenteraad- besloot ze om zolang mogelijk te de-escaleren. Het idee hierachter is dat de onrust vanzelf ophoudt.

Toen bleek dat deze strategie niet werkte, werd de mobiele eenheid (ME) opgeroepen. Deze arriveerde echter pas na een uur, omdat er te weinig agenten beschikbaar waren vanwege de vakantieperiode. Daarnaast was er in meerdere wijken onrust, waardoor de ME niet de mogelijkheid had om effectief in te grijpen. Uiteindelijk werden agenten die op verlof waren opgeroepen om de boel tot bedaren te brengen. Van Hooijdonk benadrukt dat ze nog altijd achter haar keuze staat.

Den Oudsten wil sneller toegang tot privégroepen op sociale media

Burgemeester Den Oudsten denkt dat sociale media een belangrijke rol hebben gespeeld bij de rellen. Vloggers zijn volgens hem de aanjagers van de onlusten in de Utrechtse wijken Kanaleneiland, Ondiep en Overvecht. “Die hebben een grote invloed gehad op de rellen zoals die er zijn geweest”, zo zei de burgemeester tijdens de commissievergadering.

Volgens Den Oudsten had de politie grote moeite om berichten van de vloggers te volgen, omdat ze alles in besloten groepen bespraken. Tenzij je door de beheerder of een van de leden wordt uitgenodigd, heb je als buitenstaander geen toegang tot deze berichten. Via deze privégroep spraken de jongeren de locaties af om te rellen. Daardoor was het probleem volgens de burgemeester ‘ongrijpbaar’.

Om herhaling te voorkomen wil Den Oudsten websites en berichten op sociale media waarin wordt opgeroepen om te rellen, sneller uit de lucht kunnen halen. “Nu kom je halve wetgeving, privacy en weet ik wat tegen”, zo vertelde de burgemeester weet de NOS. Daags na de ingelaste vergadering heeft hij minister Grapperhaus aangesproken en gevraagd om dit proces te versnellen. Ook de burgemeesters van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag waren volgens de NOS bij dat gesprek aanwezig.

Toegang verstrekken tot besloten groepen op sociale media is makkelijker gezegd dan gedaan

Den Oudsten heeft hoogstwaarschijnlijk de steun van minister Grapperhaus. Onlangs schreef hij in een brief aan de Tweede Kamer dat hij wil proberen om toegang te krijgen tot berichten en data die via Over The Top-diensten (OTT) worden verstuurd. Dat zijn diensten die vertrouwelijke communicatie tussen individuele gebruikers mogelijk maken, zoals WhatsApp en internettelefonie (VoIP). “In de gedigitaliseerde maatschappij worden terecht hoge eisen gesteld aan het waarborgen van de privacy van personen. Aan de andere kant heeft de samenleving behoefte aan en recht op een veilige samenleving en bescherming van (kwetsbare) personen en goederen. Ook op het internet. Dit is een inherent dilemma van het internet”, zo schreef de minister in mei.

De kans dat minister Grapperhaus kan voldoen aan het verzoek van de burgemeester van Utrecht, is klein. WhatsApp en dergelijke sociale media maken gebruik van end-to-end encryptie. Dat betekent dat het onmogelijk is om van buitenaf inzage te krijgen in de communicatie tussen de afzender en ontvanger. Door deze vorm van versleuteling kunnen alleen zij deze berichten lezen. Daarnaast vindt de minister het onwenselijk om ‘beperkende wettelijke maatregelen’ op te leggen die de ontwikkeling, beschikbaarheid en het gebruik van encryptie in Nederland belemmeren. Tegelijkertijd wil de minister zich dat politie en andere veiligheidsinstanties criminelen effectief kunnen opsporen. In zijn brief aan de Tweede Kamer schreef Grapperhaus dat hij ernaar streeft om “oplossingen binnen de kaders van het kabinetsstandpunt [te vinden] die recht doen aan de belangen van de opsporing en de nationale veiligheid”.

Eva Oosters van Student & Starter adviseerde burgemeester Dan Oudsten om TikTok en Snapchat beter in de gaten te houden. Dat zijn volgens haar sociale media waar veel jongeren gebruik van maken. Die zouden gebruikt moeten worden om hen te waarschuwen om niet te gaan rellen.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen