Sander Dekker

Big Brother Award gewonnen door SyRI en minister Dekker

Laatst bijgewerkt: 8 juni 2020
Leestijd: 3 minuten, 51 seconden

Op vrijdag werden vanuit TivoliVredenburg Utrecht voor de 15de keer de Big Brother Awards uitgereikt aan de grootste privacyschendingen van 2019. Deze prijzen worden ieder jaar georganiseerd door Bits of Freedom, een belangengroep die strijdt voor de privacy van de Nederlandse burgers. Dit jaar won het Systeem Risico Indicatie (SyRI) de Expertprijs, die door deskundigen wordt gejureerd. Minister Sander Dekker ontving de publieksprijs, waar online voor gestemd kon worden.

Openingsspeech

De Big Brother Awards 2019 werd geopend door Evelyn Austin, directeur van Bits of Freedom. In haar openingsspeech trok ze een scherpe parallel met de digitale scheidsrechter in het voetbal, de VAR (Video Assistant Referee), “Ik zie veel overeenkomsten tussen de VAR in het voetbal en de praktijken waar Bits of Freedom elke dag tegen strijdt. De VAR wordt gekenmerkt door een drang naar optimalisatie, een eindeloos geloof in data en een steeds grotere beperking van onze bewegingsvrijheid. Hetzelfde kan gezegd worden over de digitale pilots van de politie, de macht van platforms en de surveillancehonger van de overheid.”

Publieksprijs voor minister Sander Dekker

Na de openingsspeech van Austin ging de organisatie over tot de prijsuitreiking, te beginnen bij de publieksprijs. In deze categorie waren Google, Coosto en minister Sander Dekker van Rechtsbescherming genomineerd. Na het tellen van de stemmen was het Sander Dekker die met de publieksprijs naar huis ging. Hij kreeg de prijs voor zijn voorstel om het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) data te laten combineren om zo eerder mensen met schulden op te kunnen laten sporen. Hierbij zou de privacy van burgers in het geding raken.

De minister kwam de prijs zelf in ontvangst nemen en gaf aan dat de prijs hem zeker aan het denken zet. “Ja daar sta je dan. Ik geloof niet dat deze prijs bedoeld is als een compliment. Privacy is natuurlijk een grondrecht, maar ook een recht dat niet absoluut is. De overheid heeft een zorgplicht. Deze prijs zet mij aan het denken en houdt mij scherp”, aldus de minister. Toch zei hij ook dat het op tijd constateren van schulden veel leed zou kunnen voorkomen. De publieksprijs wordt uitgereikt aan de hand van een online stemming.

Expertprijs voor SyRI

Na de publieksprijs werd de Expertprijs uitgereikt. Namens de jury reikte Alex Tess Rutten, voorzitter van de Landelijkse StudentenVakbond (LsVb) de prijs uit aan SyRI. SyRI is al enige tijd in opspraak omdat deze iedere burger als verdachte van fraude behandelt. Het systeem koppelt persoonsgegevens aan elkaar om zo bijvoorbeeld uitkeringsfraude op te sporen. Dit gebeurd met een sleepnetmethode waardoor ook een heleboel “onschuldige” burgers door het systeem worden gecontroleerd. De jury gaf ook aan moeite te hebben met het feit dat de overheid de algoritmes voor deze toepassing geheim houdt.

In een reactie gaf staatssecretaris Van Ark van Sociale Zaken aan dat ze zich ervan bewust is dat ze in het “beklaagdenbankje” zit. “Maar ik blijf me er hard voor maken om sociale zekerheid bij de juiste mensen terecht te laten komen”, aldus de staatssecretaris. Deze bewoording verwijst ook naar een recente rechtszaak tegen SyRI, waar in januari uitspraak in zal worden gedaan. Maar de staatssecretaris zei ook aan dat er een groot draagvlak is voor het opsporen van uitkeringsfraude. De Expertprijs werd in ontvangst genomen door Carsten Herstel, directeur-generaal Sociale Zekerheid en Integratie bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Positieve Felipe Rodriguez Award

Naast de expertprijs en publieksprijs werd ook de Felipe Rodriguez Award uitgereikt aan de persoon die ‘een positieve bijdrage leverde aan privacy en communicatievrijheid online’. Dit jaar ging deze eer naar Marleen Stikker, die onder andere betrokken is bij De Digitale Stad, XS4ALL, en onderzoeksinstituut de Waag. Terugblikkend op de afgelopen 26 jaar zegt Stikker:

“Het werd tijd om het internet te democratiseren. Het was 1993 en alles was nog mogelijk, het internet was een ‘green field.’ Ruim 25 jaar later sta ik hier, de kaste van bevoorrechte en onverantwoordelijke technocraten heeft niet geluisterd. Het publieke domein op het internet is verwaarloosd. Er is veel te doen en we hebben geen tijd te verliezen.”

Eerdere winnaars van de Big Brother Awards

De Big Brother Awards worden al sinds 2002 uitgereikt. De naam van de prijs verwijst naar het totalitaire staatshoofd in het dystopische boek “1984” van George Orwell. Er zijn ook soortgelijke prijzen in andere landen waaronder België en het Verenigd Koninkrijk. Zoals in het overzichtje hieronder te zien is, wordt de prijs in Nederland vaak uitgereikt aan een overheidsinstantie.

JaarExpertprijsPublieksprijs
2018Minister van Volksgezondheid Hugo de JongeKamer van Koophandel
2017FocumHet Kabinet-Rutte III
2016De gemeente Rotterdam  Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Edith Schippers
2015De Nationale politieMinister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk
2014Nederlandse ScholenIvo Opstelten
 2013Belastingdienst Ivo Opstelten
Tech-journaliste
Tove is reeds sinds 2017 als cybersecurity-redacteur betrokken bij VPNgids. Sinds 2019 is zij tevens coördinator voor het cybersecurity-nieuws dat op de website verschijnt.

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen