Op maandagavond vond de uitreiking van de Big Brother Awards 2023 plaats in Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond in Amsterdam. Demissionair minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius kreeg er een award, omdat zij onschuldige mensen op terreurlijsten ‘aan hun lot heeft overgelaten’. Techbedrijven Meta, X en Telegram kregen eveneens een bokaal, omdat ze te weinig aan moderatie doen van gedeelde berichten.
Dit waren de genomineerden voor de Big Brother Awards 2023
De Big Brother Awards is een jaarlijks terugkerend evenement waarbij belangenorganisatie Bits of Freedom aandacht vraagt voor grootschalige privacyschendingen. Er zijn drie categorieën: de publieksprijs, de expertprijs en de Felipe Rodriguez Award. Alle Nederlanders mochten tot en met maandag 8 januari hun stemmen uitbrengen op de privacyschenders. De gegadigden werden door Bits of Freedom aangedragen.
De vakjury koos degene die de expertprijs verdiende. De Felipe Rodriguez Award is een prijs die de belangenvereniging uitreikt aan degene die een positieve bijdrage heeft geleverd aan privacy, vrijheid van meningsuiting en online mensenrechten.
Bits of Freedom nomineerde dit jaar drie personen en een groep technologiebedrijven. Het ging om demissionair minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius, de Koninklijke Marechaussee (KMar), demissionair staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst Marnix van Rij, en de Amerikaanse techbedrijven Meta, X en Telegram.
Minister Yeşilgöz-Zegerius laat slachtoffers zelf het probleem van een geheime terreurlijst oplossen
Met 42 procent van de stemmen ging de publieksprijs naar veiligheidsminister Yeşilgöz-Zegerius. Zij was genomineerd omdat ze slachtoffers op een geheime terreurlijst aan hun lot overliet. “Als er dan al eens iets misgaat waardoor iemand onterecht op een dergelijke lijst wordt gezet, dan is het aan de minister van Justitie en Veiligheid om hier verantwoordelijkheid in te nemen om dit probleem zo snel mogelijk op te lossen. Wat echt niet kan: complete radiostilte en het op de slachtoffers afschuiven van de verantwoordelijkheid om het probleem op te lossen”, aldus Bits of Freedom over de nominatie.
“Dit kan betekenen dat je bij de grens wordt aangehouden en ondervraagd. Of dat je bepaalde landen niet in komt of wordt vastgehouden. De minister moet zorgen voor veiliger beleid bij de politie als het gaat over wanneer mensen op een terreurlijst terechtkomen en wanneer er een signalering naar Interpol uitgaat. Daarnaast moet er een plan komen hoe mensen hier bij een onterechte registratie direct vanaf worden gehaald. Dat geldt dus óók voor de mensen die nu nog onterecht op een terreurlijst staan”, zo zei Bits of Freedom directeur Evelyn Austin bij de uitreiking.
Meta, X en Instagram laten haatberichten te lang online staan
De vakjury kende de Big Brother Awards 2023 toe aan Meta, X en Instagram. De juryleden zijn van mening dat de technologiebedrijven verantwoordelijk zijn voor het ontnemen van een stem van onschuldige mensen in oorlogsgebieden. De platforms doen in de ogen van Bits of Freedom veel te weinig aan moderatie van haatberichten in oorlogsgebieden. “Oproepen tot geweld of zelfs genocide zijn eenvoudig mogelijk, blijven lang beschikbaar en vrijwel onbestraft”, zo meent de burgerrechtenbeweging.
De vakjury typeerde de slechte moderatie als ‘roekeloos’. “We hebben er een hard hoofd in dat socialemediaplatformen de maatschappelijke en schadelijke problemen die zij veroorzaken zelf gaan oplossen. We hopen met deze prijs dan ook overheden aan te jagen om met nieuwe wetgeving te komen, inclusief aanvullende interventies”, zegt jurylid en directeur van Amnesty Nederland Dagmar Oudshoorn.
Zij mochten de Felipe Rodriguez Award in ontvangst nemen
De Felipe Rodriguez Award, vernoemd naar een van de oprichters van internetprovider XS4ALL, werd uitgereikt aan de persoon die het afgelopen jaar een positieve bijdrage leverde aan een privacygerelateerd onderwerp. Maar liefst vijf winnaars mochten dit jaar de prijs in ontvangst nemen.
Eén van de winnaars was Robin Pocornie. De masterstudente aan de Vrije Universiteit Amsterdam klaagde dat antispieksoftware Proctorio discrimineerde, omdat het programma haar niet als mens herkende vanwege haar donkere huidskleur. Ook werd ze meerdere malen door Proctorio uit de digitale tentamenomgeving verwijderd. Studenten met een blanke huidskleur hadden nergens last van.
Ook Niels Westerlaken, oud-functionaris gegevensbescherming op het ministerie van Buitenlandse Zaken, kreeg de Felipe Rodriguez Award voor het aantonen dat de beveiliging van het visumaanvraagsysteem jarenlang niet op orde was en dat het algoritme discrimineerde. De Autoriteit Persoonsgegevens legde hiervoor een boete van 565.000 euro op.
Daarnaast mochten Wido Potters van internet service provider BIT, expertisecentrum Spoon en het Muslim Rights Watch Nederland de erebokaal in ontvangst nemen.
