Op woensdag 15 maart vinden de verkiezingen voor de Provinciale Staten en de waterschappen plaats. Tijdens de verkiezingscampagne dienen politieke partijen zich aan diverse privacyregels te houden. De Autoriteit Persoonsgegevens wil dit onderwerp onder de aandacht brengen.
De toezichthouder attendeert ons op de privacyregels via een persbericht.
Privacyregels in verkiezingstijd
Over twee weken is het zover: dan mogen alle kiesgerechtigde Nederlanders van 18 jaar en ouder hun stem uitbrengen voor de Provinciale Staten, de volksvertegenwoordigers op provinciaal niveau. Op dezelfde dag vinden tevens de waterschapsverkiezingen plaats.
Verkiezingscampagnes vinden vandaag de dag steeds vaker digitaal plaats. Om (potentiële) kiezers te bereiken, proberen politieke partijen zo gericht mogelijk te adverteren. Deze vorm van campagne voeren noemen we ook wel microtargeting. Hiervoor verzamelen partijen persoonsgegevens -of huren hiervoor een bedrijf in- om een op maat gemaakte politieke boodschap te verspreiden.
“Natuurlijk mogen politieke partijen campagne voeren. Maar politieke partijen moeten zich hierbij wel aan de privacyregels houden”, zo benadrukt de Autoriteit Persoonsgegevens. Vlak voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 omschreef de toezichthouder microtargeting als een “juridisch complex onderwerp”.
Dit zijn de belangrijkste privacyregels tijdens de verkiezingscampagne
Om ervoor te zorgen dat politieke partijen tijdens de verkiezingscampagne op de hoogte zijn van de privacyregels, heeft de Autoriteit Persoonsgegevens een handleiding (pdf) online gezet. Daarin staan zeven aandachtspunten waar partijen rekening mee dienen te houden als ze campagne gaan voeren. Allereerst dienen ze na te gaan of het noodzakelijk is om persoonsgegevens te verwerken tijdens campagneactiviteiten. Daarnaast adviseert de privacywaakhond om deskundigen in te schakelen om te controleren of de privacyregels worden nageleefd, zoals een functionaris gegevensbescherming (FG).
Leden en oud-leden mogen benaderd worden door een politieke partij voor hun stem. Bij niet-leden gelden andere regels. “Voor communicatie aan niet-leden moet u onderzoeken of er een andere geldige wettelijke uitzondering van toepassing is”, schrijft de Autoriteit Persoonsgegevens.
Verder moeten partijen uitzoeken of ze zelf gegevens verwerken, of de verwerking uitbesteden aan een bedrijf dat gespecialiseerd is in marketing of sociale media. Partijen moeten dan nagaan of ze de verwerkingsverantwoordelijke, de verwerker of beide zijn. Publiekelijk toegankelijke informatie scrapen is niet toegestaan. “Gaat het om gegevens over de politieke opvattingen van mensen, dan mag u deze gegevens alleen verwerken als u zich op een wettelijke uitzondering kunt beroepen”, vertelt de toezichthouder.
AP ziet toe op dataverzameling en datagebruik tijdens de verkiezingen
Tot slot benadrukt de Autoriteit Persoonsgegevens dat ze toezicht houdt op dataverzameling en datagebruik in de politiek. “Een rechtmatige, behoorlijke en transparante verwerking is belangrijk om vrije verkiezingen in een open samenleving te waarborgen”, zo schrijft de privacywaakhond in het document ‘Focus AP 2020-2023’ (pdf). Oftewel, een gewaarschuwd mens telt voor twee.
