De woon- en privéadressen van zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) zouden niet voor iedereen vindbaar moeten zijn in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. De Autoriteit Persoonsgegevens vindt dat deze adressen afgeschermd moeten worden. Alleen bevoegde beroepsgroepen zoals advocaten, notarissen en deurwaarders zouden deze gegevens mogen raadplegen.
Dat schrijft de toezichthouder in een wetgevingsadvies aan demissionair staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat Mona Keijzer.
Zzp’ers klagen al jaren over openbaar Handelsregister
Iedereen die een eigen onderneming start, moet zich inschrijven bij de Kamer van Koophandel (KvK). Je belandt dan in het Handelsregister. Zo weet iedereen die zaken met je wil doen dat je een echte ondernemer bent. Keerzijde van deze registratie is dat je woonadres voor alles en iedereen toegankelijk is. Tegen betaling -vaak kost het slechts enkele euro’s- kunnen mensen een bedrijfsprofiel of jaarrekening van je onderneming opvragen bij de KvK. Al je persoonsgegevens, inclusief adres, zijn dan bekend. Enkel de woonadressen van (oud-)bestuurders van verenigingen, maatschappelijke instanties en politieke organen zijn privé.
Zzp’ers klagen al jaren hierover. In theorie kan een ontevreden klant, een oud-patiënt of je ex je adres opzoeken in de database van het Handelsregister en je thuis bezoeken. Intimidatie, stalking en dreiging komen dan ineens zeer dichtbij. “Je zal maar zzp’er zijn in de psychiatrie, en bang zijn dat een cliënt je thuis opzoekt. Of last hebben van een ex-partner, en constant in je achterhoofd hebben dat hij of zij zó kan vinden waar je nu woont”, zo vertelt Aleid Wolfsen, bestuursvoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Verder zegt hij dat het onacceptabel is dat een journalist mogelijk overweegt om een artikel niet te publiceren uit angst voor represailles. Daarmee verwijst hij naar de Groningse journalist Willem Groeneveld, waar twee daders vorige week molotovcocktails bij zijn huis naar binnen gooiden en brandbare stoffen achterlieten. Tevens wijst Wolfsen erop dat identiteitsfraude een stuk gemakkelijker wordt gemaakt als het Handelsregister openbaar is.
Toezichthouder: ‘Draai het systeem om’
De Autoriteit Persoonsgegevens ziet geen noodzaak om adressen van zzp’ers openbaar te maken via het Handelsregister. Het doel van het register is om rechtszekerheid te bieden. Zo kunnen mensen nagaan of de persoon tegenover hen bevoegd is om namens een bedrijf te spreken. Bij zzp’ers is dat niet aan de orde, omdat zij niemand in dienst hebben. Daarnaast zijn ze verplicht om bij iedere factuur hun naam, adres, BTW- en KvK-nummer te vermelden. Zakenpartners beschikken dus al over hun adres en hoeven het Handelsregister daarvoor dus niet te raadplegen.
“Het lijkt dus niet noodzakelijk om woonadressen van zzp’ers voor iedereen toegankelijk te maken. En het levert wel allerlei problemen op. Dat moet dus anders”, aldus Wolfsen. De AP-bestuursvoorzitter pleit ervoor om het systeem om te draaien en de adressen van zzp’ers niet openbaar te maken via het Handelsregister. In plaats daarvan zouden deze gegevens enkel voor bevoegde beroepsgroepen beschikbaar moeten zijn, zoals advocaten, notarissen, deurwaarders en beroepsgroepen die een belang kunnen hebben bij deze informatie (zoals journalisten).
Minister wil woonadres thuiswerkende zzp’ers beschikbaar houden
Het ministerie van Economische Zake en Klimaat heeft voorgesteld om alle adressen in het Handelsregister onzichtbaar te maken, behalve wanneer een zzp’er vanuit huis werkt. Tevens wil de minister een bepaling uit de huidige wet verwijderen waarin staat dat ondernemers bij mogelijke geweldsdreiging hun woonadres kunnen laten weghalen. Dat stuit bij de toezichthouder op weerstand, omdat het woonadres van thuiswerkende zzp’ers zichtbaar blijft. Daarnaast heeft hij niet langer de mogelijkheid om zijn adres af te schermen, zelfs niet als hij bedreigd wordt. De toezichthouder adviseert de minister dan ook om deze laatste bepaling in stand te houden.
Privéadressen van bijna tweeduizend man op straat
Het wetgevingsadvies van de Autoriteit Persoonsgegevens volgt een dag later op een ander incident. Door een datalek bij de KvK wist een oud-advocaat de hand te leggen op de persoons- en adresgegevens van ongeveer 1.800 mensen. Het gaat onder meer om de adressen van Kamerleden van D66, GroenLinks en BIJ1. Ook zijn er gegevens buitgemaakt van jongerenverenigingen van politieke partijen als DWARS (GroenLinks). De gegevens van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb), Farmers Defence Forse en een actiegroep tegen de coronamaatregelen zijn eveneens gelekt. Lisa van Ginneken (D66) en Sylvana Simons (BIJ1) hebben hierover schriftelijke vragen gesteld.
De oud-advocaat, die zich begin dit jaar uit het advocatenregister heeft laten schrappen, wilde niet zeggen waarom hij deze gegevens had bemachtigd. Hij zegt de gegevens te hebben vernietigd. De reden waarom hij nog steeds toegang had tot deze data, is omdat zijn autorisatie niet was ingetrokken. Volgens de KvK zijn autorisatiehouders daar zelf verantwoordelijk voor. Na het voorval heeft de Kamer van Koophandel van nog eens 164 mensen de autorisatie ingetrokken. 92 daarvan hebben de afgelopen maanden hun autorisatie gebruikt om gegevens op te vragen.
