VN wil dat overheden stoppen met Pegasus-spyware

Logo van de Verenigde Naties (VN) in Genève, Zwitserland

Overheden moeten stoppen met het gebruik van Pegasus, de spionagesoftware die door de Israëlische NSO Group wordt ontwikkeld en verkocht. Overheden die deze spyware aanschaffen, overtreden daarmee de mensenrechten. Verder moeten ze er alles aan doen om privacyinbreuk door surveillancesoftware te minimaliseren.

Dat zegt Michelle Bachelet, de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties (VN) in een persverklaring.

Deze mensen worden afgeluisterd met Pegasus

Maandag publiceerden een consortium van zeventien nieuwsorganisaties, mensenrechtenorganisatie Amnesty International en het journalistieke non-profitplatform Forbidden Stories een spraakmakend verhaal over de NSO Group. Zij wisten de hand te leggen op een lijst waarop 50.000 telefoonnummers stonden van mensen die mogelijk afgeluisterd worden met de spionagesoftware van het bedrijf.

Op de lijst staan namen van prominente figuren uit de zakelijke wereld, mensenrechtenactivisten, politici en andere hoogwaardigheidsbekleders zoals diplomaten en veiligheidsfunctionarissen. De lijst bevat tevens de namen van ten minste 189 journalisten die werken voor CNN, Associated Press (AP), The Wall Street Journal, The New York Times, The Financial Times, Bloomberg en Al Jazeera.

The Washington Post meldde dat de journalisten en anderen op de lijst tussen begin 2016 en juni 2021 mogelijk werden bespioneerd via Pegasus. Pegasus is afluistersoftware of spyware dat alle denkbare informatie van je smartphone kan vergaren. De software heeft toegang tot sms-berichten, e-mails, foto’s, video’s, locatiegegevens en contactpersonen. Pegasus kan ook ongemerkt telefoongesprekken opnemen, screenshots maken en de camera activeren.

Bachelet: ‘Spionagesoftware vormt gevaar voor onze samenlevingen’

Michelle Bachelet van het mensenrechtenbureau van de VN, spreekt zich uit tegen het gebruik van Pegasus. Ze wil dat overheden onmiddellijk stoppen met het gebruik van deze spionage- en surveillancesoftware. “De onthullingen over het kennelijk wijdverbreide gebruik van de Pegasus-software om journalisten, mensenrechtenverdedigers, politici en anderen in diverse landen te bespioneren, zijn uiterst alarmerend. Ze lijken enkele van onze grootste nachtmerries te bevestigen over het mogelijke misbruik van bewakingstechnologie om de mensenrechten van mensen illegaal te ondermijnen”, schrijft ze in een persverklaring.

Overheden zeggen dat ze Pegasus en aanverwante software gebruiken om de openbare orde en nationale veiligheid te waarborgen. Volgens Bachelet is dit slechts een excuus en wordt de spionagesoftware voor hele andere doeleinden ingezet. Ze stelt dat de surveillancesoftware wordt aangewend om journalisten en mensenrechtenactivisten te intimideren, arresteren en zelfs vermoorden.

Dat is een serieuze en ernstige ontwikkeling voor de democratie. “Journalisten en mensenrechtenactivisten spelen een onmisbare rol in onze samenlevingen. Wanneer hen het zwijgen wordt opgelegd, lijden wij daar allen onder.” Daarmee doelt ze op de creatie van een angstcultuur onder verslaggevers, de ondermijning van het vrije woord en zelfcensuur van journalisten.

Overheden moeten stappen ondernemen tegen aanbieders surveillancesoftware

Surveillancemaatregelen mogen enkel onder strikte voorwaarden ingezet worden en moeten noodzakelijk en evenredig zijn, zo vertelt Bachelet. “Als de recente beschuldigingen over het gebruik van Pegasus ook maar gedeeltelijk waar zijn, dan overschrijden we keer op keer straffeloos een rode lijn.”

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN vindt dat bedrijven die betrokken zijn bij de ontwikkeling en distributie van surveillancetechnologieën een verantwoordelijkheid hebben om de schending van mensenrechten te voorkomen. “Zij moeten onmiddellijk stappen ondernemen om de schade die hun producten veroorzaken of waaraan zij bijdragen, te beperken en te verhelpen. En zij moeten de mensenrechten respecteren om ervoor te zorgen dat zij niet langer een rol spelen in dergelijke rampzalige gevolgen, en om te voorkomen dat zij in de toekomst bij soortgelijke scenario’s betrokken raken.”

Bachelet legt de schuld niet alleen bij bedrijven als de NSO Group die afluistersoftware ontwikkelen en verkopen. Nationale overheden hebben de plicht om burgers te beschermen tegen ‘misbruik van het recht op privacy door bedrijven’. Landen moeten bedrijven wettelijk dwingen om hun verantwoordelijkheden op het gebied van mensenrechten na te komen. Daarvoor zijn betere controlemechanismen en transparantie noodzakelijk.

Von der Leyen: ‘Hacken is volstrekt onacceptabel’

Tot slot schrijft Bachelet dat regeringen ook hun hand in eigen boezem moeten steken. “Overheden moeten onmiddellijk een einde maken aan hun eigen gebruik van bewakingstechnologieën op een manier die de mensenrechten schendt, en moeten concrete maatregelen nemen om te beschermen tegen dergelijke inbreuken op de privacy door de distributie, het gebruik en de uitvoer van door anderen gecreëerde bewakingstechnologie te reguleren”, zo eindigt ze haar betoog.

Bachelet krijgt bijval van Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. Zij noemt het gebruik van afluistersoftware door overheden tijdens haar bezoek aan Praag ‘volstrekt onacceptabel’, zo meldt persbureau Reuters. “De vrijheid van de media is een van de kernwaarden van de EU. Hacken is volstrekt onacceptabel, als daarvan daadwerkelijk sprake is.”

NSO Group overweegt rechtszaak

De NSO Group ontkent alle aantijgingen. Het Israëlische bedrijf benadrukt dat haar software alleen aan opsporings- en handhavingsdiensten en doorgelichte overheden wordt verkocht. “Onze technologieën worden dagelijks gebruikt om pedofilienetwerken en netwerken van drugs- en sekshandelaars op te rollen, vermiste en ontvoerde kinderen op te sporen, overlevenden op te sporen die onder ingestorte gebouwen vastzitten en het luchtruim te beschermen tegen verstorende penetratie door gevaarlijke drones”, schrijft het bedrijf in een statement op haar website.

Een woordvoerder van de NSO Group vertelde eerder deze week tegenover The Verge dat de beschuldigingen ‘schandalig zijn’ en ‘ver van de werkelijkheid staan’. Het bedrijf overweegt dan ook om een rechtszaak aan te spannen wegens smaad.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen