De Europese privacywaakhonden zijn blij dat de Europese Commissie oog heeft voor privacyvraagstukken in het ontwerp van de digitale euro, maar er zijn wel een aantal verbeteringen nodig. Zo moeten gegevensverwerkingen beperkt blijven tot het noodzakelijke en moeten bepaalde keuzes beter worden onderbouwd.
Dat stellen de European Data Protection Board (EDPB), waarin de nationale privacytoezichthouders van EU-lidstaten zijn vertegenwoordigd, en de European Data Protection Supervisor (EDPS), die toezicht houdt op instellingen van de EU, in een gezamenlijk advies. Het advies over de digitale euro is op verzoek van de Europese Commissie geschreven.
Dit moet je weten over de digitale euro
Vandaag de dag betalen we steeds vaker digitaal, bijvoorbeeld met onze bankpas of mobiele telefoon. Slechts één op de vijf betalingen in Nederland vindt volgens De Nederlandsche Bank (DNB) plaats met contant geld. Europese centrale banken hebben daarom goed nagedacht over de vraag hoe contant geld in een digitaal jasje te steken. Het antwoord op deze vraag is de digitale euro.
“De digitale euro zou een elektronische vorm van contant geld zijn voor onze gedigitaliseerde wereld. Consumenten zouden hiermee de mogelijkheid krijgen om gebruik te maken van centralebankgeld in digitale vorm, als aanvulling op bankbiljetten en munten”, zo schrijft de DNB op haar website.
Het grote voordeel van een digitale euro is dat het Europese consumenten iets biedt wat nu nog niet bestaat: een digitaal betaalmiddel dat algemeen geaccepteerd wordt in heel de EU. Tevens maakt het Europese consumenten minder afhankelijk van private aanbieders van betalingsdiensten, zoals banken. Het idee daarachter is dat als een grote systeembank omvalt, zoals gebeurde tijdens de kredietcrisis in 2008, het een minder grote impact heeft op de economie en samenleving.
Europese toezichthouders komen met deze verbetervoorstellen
In juni 2023 bracht de Europese Commissie een concept wetgevingsvoorstel uit voor de digitale euro. De introductie van de aanstaande digitale munt gaat gepaard met de verwerking van persoonsgegevens. Daarom vroeg het dagelijks bestuur van de EU bij de publicatie van het wetgevingsvoorstel aan de EDPB en EDPS om advies hierover uit te brengen. De Europese toezichthouders hebben vandaag hun belangrijkste bevindingen gepresenteerd.
Een van de aanbevelingen is om de verwerking van persoonsgegevens te beperken tot een minimum. Alleen informatie die absoluut noodzakelijk is zou verwerkt mogen worden. Dit beginsel noemen we ook wel ‘minimale gegevensverwerking’ of dataminimalisatie en is vastgelegd in artikel 5.1 (C) van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). In de ogen van de toezichthouders moet de Europese Commissie hetzelfde principe toepassen bij de digitale euro.
Keuzes in het ontwerp van de digitale euro moeten volgens de privacytoezichthouders beter worden onderbouwd, met name als het gaat om fraudebestrijding en anti-witwasmaatregelen. Op deze gebieden vrezen de EDPB en EDPS dat er “onvoorzienbare en bovenmatige gegevensverwerkingen” zullen plaatsvinden.
Tot slot adviseren de Europese toezichthouders om een aantal rechtsgrondslagen voor gegevensverwerkingen bij de digitale euro te herzien. Zo moeten de mogelijkheden voor het volgen van online digitale eurotransacties tot een minimum beperkt worden. Om dat te bereiken zou er een drempelwaarde voor online transacties moeten komen die niet mogen worden gemonitord bij de aanpak van witwaspraktijken en financiering van terrorisme.
Toezichthouders blijven ontwikkelingen volgen
Het advies van de EDPB en EDPS maakt onderdeel uit van de onderhandelingen tussen de EU-lidstaten en het Europees Parlement over het wetsvoorstel voor de digitale euro. Komend najaar komt de Europese Centrale Bank (ECB) met aanvullende plannen over de technische ontwikkeling van de digitale munt. De Europese toezichthouders zullen het wetgevingstraject en de ontwikkelingen van het wetsvoorstel voor de digitale euro op de voet volgen en begeleiden.
