Het verouderde tapsysteem van de Nederlandse politie wordt vaker geplaagd door storingen dan minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius doet voorkomen. Door een storing was het systeem de hele maand oktober niet beschikbaar. Het ministerie van Justitie en Veiligheid bagatelliseert de situatie en zegt dat slechts “een klein deel” van de gesprekken niet beluisterd kon worden.
Dat schrijft NRC, dat de vele storingsmeldingen van het tapsysteem aan de kaak stelde.
Nieuw tapsysteem na drie jaar nog steeds niet operationeel
In 2019 werd het oude tapsysteem van de politie afgeschreven. Het ministerie van Justitie en Veiligheid ging toen op zoek naar een leverancier die een nieuw systeem kon ontwikkelen. De Israëlische wapenproducent Elbit won deze aanbesteding. Het nieuwe systeem werkt na al die jaren nog steeds niet naar behoren en kampt regelmatig met technische problemen. Het afluisteren van verdachten is hierdoor soms onmogelijk. Dat geldt ook voor het verzamelen, opslaan en vindbaar maken van dataverkeer.
Het slecht functionerende tapsysteem heeft de verhoudingen tussen politieagenten en leidinggevenden op scherp gezet. Er zijn agenten die één of meerdere formele klachten hebben ingediend tegen de politieleiding. “Het probleem is niet alleen de techniek, het is ook de organisatie. De tapkamer valt onder ICT, alsof het alleen maar om automatisering gaat. Maar het gaat om opsporing. Dat blijkt de leiding niet te snappen”, zo legde een politiecommissaris uit tegenover NRC.
Minister: ‘Opsporingsonderzoek nooit in gevaar geweest’
Minister van Justitie en Veiligheid Yeşilgöz-Zegerius schreef afgelopen maand in een brief aan de Tweede Kamer dat ze betreurt dat de implementatie van het nieuwe systeem zo veel tijd kost. Maar dat was volgens haar onontkoombaar. “Systemen van een dergelijke omvang en complexiteit kennen dit soort doorlooptijden. Niet alleen worden alle technische omgevingen ingericht conform state of the art informatiebeveiliging, ook de koppelingen met de providers moeten worden ingericht, het moet voldoen aan de Nederlandse wet- en regelgeving, die bijvoorbeeld een geheimhoudersfilter nodig maakt”, aldus de minister.
Hoewel de bewindsvrouw erkent dat het nieuwe tapsysteem regelmatig geconfronteerd wordt met “storingen van wisselende impact”, ontkent ze dat deze het werk van de politie onmogelijk maken. Zo zijn politieagenten nooit in gevaar geweest doordat het systeem het liet afweten. Ook zijn er geen gevallen bekend waarbij opsporingsonderzoek schade opliep doordat het systeem met een storing kampte.
Tot slot zei de minister dat de gespannen interne verhoudingen bij de politie bekend zijn bij het ministerie en dat alles uit de kast wordt gehaald om deze te verbeteren.
Verouderd tapsysteem kan codecs niet automatisch aanpassen
De praktijk is echter een stuk weerbarstiger dan de minister doet voorspiegelen. Uit onderzoek van NRC blijkt dat het tapsysteem heel oktober plat lag als gevolg van een storing. Daardoor konden agenten wekenlang geen tapgesprekken beluisteren.
De storing werd veroorzaakt door technische problemen bij KPN, bevestigt het ministerie van Justitie en Veiligheid aan NRC. Het tapsysteem verzamelt geen audiofragmenten, maar datapakketjes. Om deze te beluisteren is een digitale vertaalsleutel nodig, ook wel een codec genoemd. Deze verschilt voor iedere provider, app of communicatiemedium en verandert regelmatig, zo schrijft het dagblad.
Als het tapsysteem goed werkt worden de diverse codecs automatisch aangepast. Het tapsysteem is echter dusdanig verouderd dat dit niet meer goed werkt. Zodoende konden agenten tussen 27 september en 3 november geen afgetapte gesprekken van KPN afluisteren.
Het ministerie zegt in een reactie dat “een klein deel van de gesprekken” niet beluisterd kon worden.
Politie krijgt nieuwe versie van tapsysteem
Zoals gezegd heeft minister Yeşilgöz-Zegerius ontkend dat het politiewerk door het falende tapsysteem in gevaar was. Ook met de nieuwe onthullingen houdt haar departement dit vol. “De opsporingsteams zijn over deze storing geïnformeerd zodat ze hun opsporingstactiek hierop waar nodig hebben kunnen aanpassen”, laat het ministerie in een reactie weten.
Het in 2019 aangekochte tapsysteem van Elbit is volgens NRC inmiddels ook al verouderd. Het ministerie van Justitie en Veiligheid zegt dat het met de Israëlische leverancier heeft afgesproken dat Nederland een nieuwe versie van het systeem krijgt. De Tweede Kamer is hierover echter nooit geïnformeerd.
Op de vraag of de aanbestedingsregels zijn geschonden nu Elbit een ander systeem levert, zegt het ministerie dat de nieuwe systeem past “binnen de regels die voor deze aanbesteding en aankoop geldende regels”.
