De financiële schade als gevolg van helpdeskfraude is vorig jaar bijna gehalveerd. In 2022 werd er nog voor ruim 50,8 miljoen euro aan schade gemeld, afgelopen jaar daalde dat met 45 procent naar 28,2 miljoen euro. Hoewel Nederlandse banken blij zijn met het resultaat, waarschuwen ze dat online fraude een groot maatschappelijk probleem is.
Dat berekende de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).
Schade door online fraude fors gedaald
Bij helpdeskfraude doet iemand zich voor als bankmedewerker om goedgelovige slachtoffers op te lichten. De oplichter belt zijn doelwit op met het excuus dat zijn bankrekening zogenaamd is gebruikt voor verdachte financiële transacties. Die heeft de bank tegengehouden, maar om ervoor te zorgen dat zijn geld veilig is, moet het slachtoffer direct in actie komen. Bijvoorbeeld door zijn spaargeld over te maken naar een ‘kluisrekening’. In werkelijkheid komt het geld terecht bij de fraudeur of een geldezel.
De schade door deze vorm van online oplichting kwam in 2022 uit op 50,8 miljoen euro. Afgelopen jaar bedroeg de schade door helpdeskfraude 28,2 miljoen euro, omgerekend een daling van bijna 45 procent. Ook andere vormen van online fraude, zoals phishing, zorgden voor minder ellende. Daar daalde de directe schade met 80 procent tot minder dan één miljoen euro. Indirect blijft phishing wel een probleem, omdat criminelen op grote schaal persoons- en inloggegevens proberen te bemachtigen via nagemaakte websites en sociale media.
In 2023 werd de schade door helpdeskfraude in 69 procent van de gevallen vergoed door banken. Zij hanteren sinds 2020 een gemeenschappelijk coulancebeleid om slachtoffers van niet-bancaire fraude onder voorwaarden te compenseren. De totale schade door online fraude daalde in een jaar tijd van 60,8 miljoen euro naar 36 miljoen euro.
‘Online fraude is groot maatschappelijk probleem’
Deze daling is volgens experts te verklaren door verschillende factoren. Nederlanders worden zich steeds meer bewust van de methodes die fraudeurs inzetten om mensen op te lichten. Dat is te danken aan de media-aandacht rondom dit onderwerp, en landelijke campagnes als ‘Frauderen. Zo werkt het!’.
Daarnaast hebben banken maatregelen genomen om klanten te beschermen, zoals het verlagen van de daglimiet van betaalrekeningen en het inbouwen van een tijdslot bij het verhogen van de daglimiet. Tot slot heeft de politie het afgelopen jaar veel aanhoudingen verricht en zijn er hoge straffen uitgedeeld, wat een afschrikwekkende werking heeft gehad. Daarbij heeft de politie flink geïnvesteerd in opsporingsonderzoeken en de samenwerking met banken en andere financiële instellingen verstevigd.
Ondanks de positieve resultaten zijn we er nog niet. Online fraude zorgt voor veel leed en stress bij slachtoffers. “De opbrengsten verdwijnen regelrecht in de zakken van fraudeurs die daarmee weer andere criminele activiteiten financieren. Dat maakt online fraude tot een groot maatschappelijk probleem dat alleen kan worden opgelost als alle betrokken partijen maatregelen nemen en de handen ineenslaan”, zo vertelt Marco Doeland, Teamlead Veiligheidszaken bij de NVB.
Meer partijen moeten in actie komen tegen online fraude
Hij zegt dat er meer maatregelen nodig zijn om de schade door helpdeskfraude en phishing terug te brengen. Online fraude is niet alleen een zaak van banken en de politie: het is essentieel dat ook andere partijen ingrijpen en maatregelen nemen. Nu is het nog bijvoorbeeld te gemakkelijk voor criminelen om anoniem te blijven, of zich als een ander voor te doen. Het zou daarom goed zijn als onlinedienstverleners en telecombedrijven worden verplicht om de identiteit van een klant te controleren als ze een prepaid simkaart afnemen.
Verder zouden socialemediabedrijven, zoekmachines en beheerders van advertentienetwerken moeten investeren in het opsporen en verwijderen van frauduleuze advertenties. In de strijd tegen internetcriminaliteit is de politie jaarlijks tienduizenden euro’s kwijt aan Google Ads-campagnes. Doordat Google jongeren doorstuurt naar pagina’s van aanbieders om bijvoorbeeld DDoS-aanvallen uit te voeren, is het dweilen met de kraan open.
“De sociale en financiële schade is enorm. De Nationale Politie doet veel om zowel daders als slachtoffers van cybercriminaliteit te voorkomen. Maar ik vind dat ook hightechbedrijven, die een grote maatschappelijke impact hebben en deze vorm van criminaliteit faciliteren, hun verantwoordelijkheid moeten nemen”, zo zei Theo van der Plas, programmadirecteur cybercriminaliteit bij de politie, over het geld dat de politie uitgeeft aan Google Ads-campagnes.
