Translink, de uitgever van de Nederlandse ov-chipkaart, start maandag met een proef waarbij mensen met de gps van hun telefoon kunnen reizen. Dit is niet geheel zonder risico’s voor de privacy van de reizigers, zeggen experts tegen NU.nl.
Minder gedoe met in- en uitchecken
De proef is bedoeld voor reizigers die tijdens hun reis met meerdere vervoerders te maken krijgen. Met het huidige systeem dienen reizigers bij een overstap eerst uit te checken bij de ene vervoerder, en vervolgens in te checken bij de andere vervoerder. Dit wordt in de praktijk regelmatig vergeten.
Translink komt daarom met een alternatief. De locatie van de reiziger wordt bijgehouden in een app. Dit gebeurt aan de hand van de gps op je telefoon. Reizigers dienen de app te installeren en op het beginstation aan te zetten. Met een QR-code in de app kunnen ze door de poortjes op het station komen. Als de reiziger de app aan het eind van de reis afsluit, stopt deze automatisch met het volgen van de locatie. Translink berekent vervolgens hoeveel de reis heeft gekost, en legt de betaling bij de juiste vervoerder neer.
Op deze manier hoeven reizigers hun ov-chipkaart helemaal niet meer te gebruiken. Aan de proef nemen ongeveer 100 reizigers deel.
Experts zetten vraagtekens bij veiligheid
NU.nl sprak met een woordvoerder van Translink, die verzekert dat het systeem voldoet aan de eisen van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Hoogleraar ICT en Recht aan de Radboud Universiteit Frederik Zuiderveen Borgesius laat aan NU.nl weten twijfels te hebben bij het gebruik van de app. Volgens hem levert het gps-systeem gevoeligere data dan een ov-chipkaart. “Bij een ov-chipkaart weten ze wel waar je bent in- en uitgecheckt, maar hebben ze geen gegevens over wat jij in de tussentijd hebt gedaan. Ze moeten wel duidelijk maken aan de proefpersonen dat het gps-systeem meer data verzamelt.”
Zuiderveen Borgesius specificeert: “Gps-signalen kunnen tot op een paar meter nauwkeurig zijn. In theorie kunnen ze dus ook zien dat je op Utrecht Centraal naar het toilet bent geweest en hoelang je daar hebt gezeten. Of bij welk fastfoodrestaurant je eten haalt op het station en hoe vaak.”
Ook stichting Bits of Freedom, die opkomt voor digitale burgerrechten, herkent de risico’s voor de privacy van reizigers. De organisatie noemt de privacy-inbreuk van het proefsysteem groter dan bij de ov-chipkaart. Tegelijkertijd vindt de stichting de voordelen voor reizigers “niet bepaald evident”.
Bits of Freedom omschrijft daarnaast een mogelijk risico bij het gebruik van de app: “Waar het volgen bij een ov-chipkaart stopt op het moment dat je uitcheckt, gaat dat bij deze proef door totdat je de app afsluit. Als mensen al vergeten uit te checken met een ov-kaart, is de kans op vergeten dan niet groter met een app?”, aldus een woordvoerder tegen NU.nl.
