Driekwart van de Nederlanders denkt dat het waarschijnlijk of zeer waarschijnlijk is dat cyberdreigingen een grote dreiging voor onze samenleving vormen. Onze expertise over deze materie is daarentegen beperkt. Eén op de drie Nederlanders zegt geen of zeer weinig kennis te hebben over cyberdreigingen. En dat terwijl meer dan de helft verwacht dat de impact catastrofaal of zeer ernstig is voor onze samenleving.
Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Risico- en Crisisbarometer, die vandaag is gepubliceerd door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).
Dit moet je weten over het onderzoek
Het doel van de Risico- en Crisisbarometer is om inzicht te krijgen in welke gebeurtenissen Nederlanders als bedreigend ervaren voor de nationale veiligheid van ons land, zoals terrorisme, infectieziekten en extreem weer. 5.037 Nederlanders van 18 jaar en ouder werden tussen 25 augustus en 11 september ondervraagd voor de veertiende editie van de barometer, die twee keer per jaar wordt uitgevoerd.
Eén van de gebeurtenissen waar onderzoekers specifiek naar vroegen, zijn cyberdreigingen. ‘Cyberdreiging’ wordt gedefinieerd als een inbraak op essentiële computersystemen om noodzakelijke voorzieningen te verstoren, zoals energie, betalingssystemen en diefstal van staatsgeheimen, persoonsgegevens en intellectueel eigendom.
Reële kans op cyberdreiging
Spanningen tussen bevolkingsgroepen wordt door de meeste Nederlanders (47 procent) gezien als de grootste bedreiging van de nationale veiligheid van ons land. Cyberdreigingen (46 procent) en het stoppen van vitale processen als water- en energievoorziening (43 procent) volgen op de voet.
Kijken we specifiek naar cyberdreigingen, dan denkt driekwart van de ondervraagden (74 procent) dat de kans dat een digitale bedreiging zich voordoet waarschijnlijk of zeer waarschijnlijk is. Dat is niet veranderd ten opzichte van de vorige meting in het voorjaar van 2023. Andere zaken waar men zich grote zorgen over maakt, zijn georganiseerde criminaliteit (72 procent), extreem weer (65 procent) en spanningen tussen bevolkingsgroepen (63 procent).
Kennispeil van Nederlanders over cyberdreigingen laat te wensen over
Ons kennispeil over cyberdreigingen is volgens de onderzoekers niet al te best. Een derde van de respondenten (35 procent) zegt helemaal geen of zeer weinig kennis te hebben over digitale dreigingen als phishing of ransomware. Minder dan één op de tien Nederlanders zegt verstand te hebben van cyberdreigingen.
Als we deze cijfers vergelijken met de vorige editie van de Risico- en Crisisbarometer, hebben we niets gedaan om onze kennis hierover te vergroten. Desondanks denkt 85 procent van de Nederlanders dat als een cyberdreiging zich zou voordoen in ons land, de gevolgen ernstig tot catastrofaal zouden zijn. Ter vergelijking: in 2019 dacht men dat cyberdreigingen geen groot gevaar vormden voor onze samenleving. Het fenomeen stond toen op de zevende plaats van meest ernstige gebeurtenissen voor ons land.
Een kwart van de ondervraagden zegt informatie te hebben ontvangen of opgezocht over cyberdreigingen. Vier op de tien Nederlanders (41 procent) vindt dat de overheid te weinig doet om digitale dreigingen en risico’s te voorkomen. Bij de vorige meting was dat 40 procent. Een kwart van de inwoners (24 procent) geeft aan weinig tot helemaal geen vertrouwen te hebben in de informatievoorziening van de overheid.
NCTV: ‘Zorg dat je een noodpakket in huis hebt’
Bij de presentatie van de vorige editie van de Risico- en Crisisbarometer, adviseerde Pieter-Jaap Aalbersberg, directeur van de NCTV, om een noodpakket in huis te halen, voor het geval de stroom- en watervoorziening langere tijd niet beschikbaar zouden zijn.
“Nederland is een veilig land. Tegelijkertijd moeten we onze ogen niet sluiten voor de veelheid aan ontwikkelingen om ons heen die onze veiligheid kunnen bedreigen. Overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties nemen samen maatregelen om ons land weerbaarder te maken. Het is belangrijk dat mensen zelf ook voorbereidingen treffen zoals een noodpakket voor de eerste 48 uur. Zodat, bij een grootschalige uitval van bijvoorbeeld elektriciteit of stromend water, mensen zich weten te redden, want dan ligt het dagelijkse leven wel even stil”, aldus Aalbersberg.
