Bij één op de vier basisscholen in Nederland worden ongewenst naaktfoto’s van leerlingen verspreid. Veel zorgcoördinatoren zeggen dat online shaming voorkomt op de school waarvoor ze werken. Demissionair minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media Arie Slob vindt het belangrijk dat scholen hier aandacht aan besteden in het curriculum.
Dat blijkt uit onderzoek van journalistiek onderzoeksplatform Pointer en DUO Onderwijsonderzoek & Advies. Zij verstreken vragenlijsten aan docenten uit groep 7 en 8 en zorgcoördinatoren. In totaal werden er 595 enquêtes ingevuld.
Aanpakken online shaming vergt landelijke aanpak
Een leerkracht van een basisschool uit Rotterdam vertelt dat er tijdens het douchen na de gymles foto’s zijn gemaakt. Het duurde niet lang voordat deze op school rondgingen. Er zijn ook gevallen van leerlingen die zich voor de webcam uitkleedden, waarvan vervolgens foto’s en video’s via sociale media werden gedeeld.
Deze voorbeelden staan niet op zichzelf. In het onderzoek van Pointer en DUO komt naar voren dat een kwart van de leerlingen uit groep 7 en 8 van het basisonderwijs in aanraking komt met ongewenst naaktfoto’s van leerlingen of klasgenoten. Deze beelden worden gedeeld via platformen als WhatsApp, Instagram of TikTok. En als dergelijke foto’s en video’s eenmaal opduiken, is het vrijwel onmogelijk om hier nog iets aan te doen.
Het probleem speelt niet alleen in op basisscholen, maar ook in het voortgezet onderwijs. Zorgcoördinatoren bevestigen dat zij in hun werk regelmatig te maken hebben met online shaming. Volgens hen is een zeer zorgelijke ontwikkeling. Ze pleiten dan ook voor een landelijke aanpak. “Het is een maatschappelijk probleem dat standaard moet worden opgenomen in het lessenpakket. Dit zou vanuit Den Haag geregeld moeten worden”, vertelt een zorgcoördinator tegenover Pointer.
Te veel vrijheid voor het onderwijs om curriculum in te vullen
Het is overigens niet zo dat er in alle talen gezwegen wordt over de gevolgen van het verspreiden van naaktfoto’s en online shaming. De meeste scholen besteden wel degelijk aandacht aan deze onderwerpen, bijvoorbeeld door een gastdocent uit te nodigen of een theatervoorstelling te houden.
Scholen zijn echter niet verplicht om het op te nemen in het curriculum. Volgens Paulien van Haastrecht, interim-directeur van kennis- en onderzoekscentrum voor seksualiteit Rutgers, hebben scholen op dit moment te veel vrijheid om het lespakket in te vullen. Ze wijst erop dat het curriculum in het onderwijs voor het laatst in 2012 is geüpdatet. “Het proces lijkt behoorlijk stil te liggen, wij wachten met ongeduld op verbetering”, zegt Van Haastrecht.
Slob: ‘Volgende kabinet moet hier werk van maken’
Demissionair minister van Basis- en Voortgezet onderwijs Arie Slob steunt de oproep van de zorgcoördinatoren. “Het is echt belangrijk dat hier aandacht aan besteed wordt. Alles moet er nu op gericht zijn om in de volgende kabinetsperiode, en wat mij betreft zo snel mogelijk, dit af te ronden en wettelijk te verankeren dat mediawijsheid op scholen aan de orde moet worden gesteld.”
Over het aanpassen van het curriculum zegt de bewindsman het volgende: “Als het curriculum daadwerkelijk gewijzigd wordt en dit een onderdeel daarvan wordt, dan weten we dat er meer aanbod in ondersteuning en lesmateriaal voor de scholen gaat komen.”
Zondagavond 9 januari om 22:10 wordt ‘Lessen in online shaming’ uitgezonden op NPO2. Daarin vertellen scholen hoe zij omgaan met het ongewenst verspreiden van naaktfoto’s van hun leerlingen.
