De Koninklijke Bibliotheek wil niet dat commerciële bedrijven zonder toestemming digitale bronnen gebruiken om hun AI-modellen te trainen. Deze partijen hebben het auteursrecht en privacy van schrijvers te respecteren. Daarom beperkt de KB de toegang tot de digitale collecties.
Dat kondigt de Koninklijke Bibliotheek (KB) aan in een persverklaring.
‘Huidige werkwijze commerciële partijen dient niet het algemeen belang’
De KB verwijst naar zogeheten generatieve AI, of kortweg GenAI. Dat is een vorm van kunstmatige intelligentie waarbij een programma in staat is om een nieuw product te creëren, zoals een tekst, afbeelding of video. Hiervoor moet het model wel eerst een training ondergaan. Deze trainingsdata worden veelal vergaard door digitale bronnen op het internet af te struinen.
Dat is tegen het zere been van de Koninklijke Bibliotheek, dat werk van schrijvers, illustratoren en uitgevers toegankelijk maakt. “De wijze waarop veel commerciële AI-modellen nu getraind worden -door zonder toestemming websites te crawlen- dient volgens ons niet het algemeen belang”, zo schrijft de KB in een statement.
Martijn Kleppe, lid van het directieteam van de KB, zegt het auteursrecht en de privacy van schrijvers en uitgevers te willen beschermen. “Wij vinden dat AI-toepassingen op een ethisch verantwoorde manier tot stand moeten komen. Zo vinden wij het belangrijk dat het auteursrecht wordt gerespecteerd, dat er aan bronvermelding wordt gedaan en dat persoonsgegevens worden beschermd. Dat is bij veel commerciële AI-bedrijven niet het geval. Zij vragen geen toestemming voor het binnenhalen van deze data en zijn niet transparant over de manier waarop deze data worden gebruikt.”
Digitale collectie KB blijft toegankelijk voor onderzoekers
Om het gebruik van digitale bronnen door commerciële partijen als OpenAI en Google te beperken, heeft de KB de gebruikersvoorwaarden voor de websites Delpher en DBNL aangepast. Ook zijn er technische maatregelen genomen om de toegang te beperken.
Kleppe belooft dat de digitale collectie van de KB toegankelijk blijft voor onderzoek. “Een belangrijk doel van de KB is om onderzoek op basis van onze collecties zoveel mogelijk te stimuleren. Daarbij omarmen we digitale ontwikkelingen en de mogelijkheden van AI. Maar dan wel op een manier die past bij de AI-principes die we als KB in 2020 hebben opgesteld.”
KB belooft ontwikkelingen op het gebied van AI te volgen
De Koninklijke Bibliotheek zegt ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie in de gaten te houden, evenals rechtspraak en Europese en nationale regelgeving. “Zo zullen we ons AI-beleid dus blijven monitoren, evalueren en waar nodig aanpassen. Niet alleen omdat we zélf transparant willen omgaan met AI, maar ook om uit te dragen hoe anderen op een verantwoorde manier kunnen omgaan met de bronnen die wij via onze websites toegankelijk maken.”
AP pleit voor ‘nationaal deltaplan’ voor GenAI
De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde eind vorig jaar dat de risico’s van kunstmatige intelligentie en algoritmes verder toenemen door de komst van GenAI. Technologische innovaties gaan op dit moment sneller dan het implementeren van regelgeving en toezicht. Om meer inzicht in en grip te krijgen op deze risico’s, is een ‘nationaal deltaplan’ nodig.
“Menselijke regie is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Die regie werkt alleen als mensen zich beter bewust zijn van de werking en risico’s van algoritmes en AI. Dit ondersteunt niet alleen de veiligheid van individuele AI-systemen, maar bevordert ook de ontwikkeling van veilige en betrouwbare toepassingen”, aldus de privacywaakhond.
Toezicht is echter niet voldoende. “Het is belangrijk dat ook bedrijven en organisaties zelf werken aan beheersing, toezicht en controle om tot betrouwbare en veilige inzet van algoritmes en AI te komen”, zo adviseert de toezichthouder.
