Kamerleden eisen tekst en uitleg over de betrokkenheid van een Chinees staatsbedrijf bij de ontwikkeling van Nederlandse pantservoertuigen. Ze vinden het onbegrijpelijk dat gevoelige, militaire informatie mogelijk in handen is gekomen van de Chinese overheid. De Tweede Kamer wil dat de minister van Defensie Kajsa Ollongren opheldering geeft.
Dat meldt RTL Nieuws, die een rondgang maakte langs diverse Tweede Kamerleden.
China in bezit van gevoelige informatie over Nederlandse pantservoertuigen
De nieuwszender wist dinsdag te melden dat het Nederlandse bedrijf Visser B.V. uit Leeuwarden -dat sinds 2003 diverse pantservoertuigen voor het Nederlandse leger ontwikkelt- in 2013 is overgenomen door de Chinese staatsonderneming CIMC. Hiermee riskeert het bedrijf dat er vertrouwelijke informatie over de inrichting van de voertuigen en de werking van de digitale systemen in handen is gekomen van de Chinese regering.
Militaire voertuigen fungeren vandaag de dag als een rijdende commandotoren op het slagveld. “Het heeft techniek aan boord waarmee je precies kan zien waar je eigen eenheden zijn, waar de vijand is. Eigenlijk wordt alle informatie gedeeld die je voor het gevecht nodig hebt”, vertelt Mart de Kruif, voormalig Commandant Landstrijdkrachten, aan RTL Nieuws. Dat is informatie waar de Chinese overheid in geïnteresseerd is. In zijn ogen had er “iemand moeten wakker worden”.
China maakt er geen geheim van dat het de ambitie heeft om de sterkste militaire macht ter wereld te worden. Door informatie over Nederlandse pantservoertuigen aan een Chinees staatsbedrijf te verstrekken, neem je een groot risico. “Daarmee maak je je mogelijke tegenstander slimmer. Daar kunnen ze vervolgens tegenmaatregelen op nemen. Ik vind het eigenlijk naïef. Het is alsof er een blinde vlek is geweest voor het risico op spionage”, aldus veiligheidsexpert Danny Pronk tegenover RTL Nieuws.
‘Ministerie van Defensie heeft zitten slapen’
Kamerleden snappen niet hoe het kan dat een Chinees staatsbedrijf al jaren betrokken is bij de ontwikkeling van militaire voertuigen. “Juist van het ministerie van Defensie mag je extra zorgvuldigheid verwachten”, vertelt Kati Piri (PvdA) aan RTL Nieuws. “Het kabinet gebruikt zelf grote woorden als het gaat over Chinese beïnvloeding. Maar die woorden zijn weinig waard als je zelf al tien jaar lang militair-strategische informatie deelt met een bedrijf dat in Chinese handen is, en dat zelf niet doorhebt.”
Derk Boswijk (CDA) vindt dat het ministerie van Defensie heeft zitten slapen. “Hoe kan het gebeuren dat de militaire inlichtingendienst MIVD een bedrijf dat al negen jaar grote delen van Nederlandse pantservoertuigen bouwt en in handen is van China, niet screent op veiligheidseisen?”
Coalitiegenoot D66 sluit zich daarbij aan. Alexander Hammelburg zegt dat China druk doende is om een sterk leger op te bouwen. “Daarom moeten we alles op alles zetten om te voorkomen dat onze technologie doorsijpelt naar het Chinese leger.” Hij vindt het “ontzettend zorgelijk” dat Visser B.V. in handen is gekomen van een Chinees staatsbedrijf.
De Tweede Kamer eist dat minister van Defensie Kajsa Ollongren uitlegt hoe dit heeft kunnen gebeuren, en wat ze gaat doen om ervoor te zorgen dat dit in de toekomst niet nog een keer gebeurt.
Veiligheidsdiensten waarschuwen voor ‘nieuwe wapenwedloop’
Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten waarschuwen al jaren voor cyberspionage door landen als China. “We zien dat de dreiging vanuit statelijke actoren vaak juist gericht is op bedrijven. Ze stellen zich de vraag: wie beschikt over de beste technologie? En dan komen ze al snel uit bij hoogwaardige kennisbedrijven in Nederland”, aldus Erik Akerboom, directeur van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).
Volgens het hoofd van de veiligheidsdienst is er “een nieuwe wapenwedloop” gaande. Hij waarschuwt dat de cybercapaciteit, -kennis en -expertise van China met de dag groter worden. Akerboom zegt dat Nederland een belangrijke rol vervult in dit verhaal. “Door onze geografische ligging en open kenniseconomie heeft Nederland een belangrijke strategische, fysieke en digitale positie in de wereld.”
Update (26 januari 2023): naar aanleiding van de berichtgeving door RTL Nieuws heeft Peter Valstar (VVD) schriftelijke vragen gesteld over de kwestie. Hij vraagt aan het kabinet aan welke voertuigen Visser B.V. voor en na de overname heeft gewerkt. Tevens vraagt het Kamerlid zich af of het klopt dat er geen veiligheidscheck heeft plaatsgevonden sinds het een nieuwe eigenaar heeft. “Hoort een bedrijf een dergelijke overname te melden bij het ministerie van Defensie?”, wil Valstar weten.
De VVD’er wil van het kabinet weten wat zij ervan vindt dat Visser B.V. in handen is van een Chinees staatsbedrijf, en hoe ze de risico’s inschat. Hij informeert of er nog meer Algemene Beveiligingseisen voor Defensieopdrachten (ABDO)-gecertificeerde bedrijven zijn waarin China een meerderheidsbelang heeft. Valstar vraagt of het kabinet plannen heeft om na te gaan of er meerdere toeleveranciers van Defensie in handen zijn van een land dat een offensief cyberprogramma tegen Nederland voert.
